Bilmeniz Gerekenler

Yeni Türk Ticaret Kanunu

Yeni Türk Ticaret Kanunu
Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme
İçindekilerUygar Topluma Özgü Gelecek 2Sınırları Olmayan Bir Dünyada Rekabet 4Türk Ticaret Kanunu Yürürlük Tarihi 6I. Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlar 7A. Kurumsal Yönetim 9B. Sermaye Şirketlerinin İnternet Sitesi, Bilgi Toplumu Hizmetleri ve Erişim Hakkı 9C. Tek Pay Sahipli Anonim Şirket ve Tek Ortaklı Limited Şirket 10D. Şirketler Topluluğu 12E. Şirketlerde Yapısal Değişiklikler 14F. IFRS/UFRS’nin Özdeşi Türkiye Muhasebe Standartları ile Ticari Defterlerin Yeni Düzeni 20G. Sermaye Şirketlerinde Denetleme 22H. Mal ve Hizmet Tedarikinde Ödemelerin Zamanında Yapılmasını Sağlamaya YönelikYeni Düzen ve Geç Ödemenin Sonuçları 27II. Anonim Şirket 29A. A.Ş.’nin Kuruluşu 31B. Kapalı A.Ş., Halka Açık A.Ş. ve Borsa A.Ş. 32C. A.Ş.’de Sermaye ve Paylar 33D. Bir Anonim Şirketin Kendi Hisse Senetlerini İktisap veya Rehin Olarak Kabul Etmesi 35E. A.Ş.’nin Yönetim Kurulu 37F. Genel Kurul 40G. Sermaye Artırımı 42H. Sorumluluk 44I. Sona Erme ve Tasfiye 47III. Limited Şirket 49A. Yeni Limited Şirketin Öne Çıkan Özellikleri 51B. Kuruluş ve Ortaklığın Hukuki Durumu 52C. Şirketin Finansal Gücünün Artırılması Suretiyle Ekonomik Yapının Güçlendirilmesi 53IV. İkincil Düzenlemeler 55TTK İlgili Maddeleri 59A. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun İlgili Maddeleri 61B. 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun 131Yeni Türk Ticaret KanunuGeleceği Hazırlayan Bir Düzenleme2 PwCBu kitap bir taraftan, Yeni Türk TicaretKanunu’nun (“Yeni Kanun”) önemliyeniliklerini, çağdaş açılımlarını vereformcu yaklaşımlarını görsel biryöntemle tanıtıyor, diğer taraftan da,Türk ticaret, finans ve sermayepiyasalarının gelecekteki hukukunaYeni Kanun yönünden işaret ediyor.Gelecek, herkes ve her toplum için tekve aynı değildir. Her ülke geleceğinikendi belirler. Türkiye’nin seçmekzorunda olduğu gelecek, “uygartopluma özgü gelecek”tir. Böyle birgeleceği planlarsak, ülkemiz, saygınlıkkazanır, insanlarımız mutlu olur. Böylebir geleceğin maliyeti vardır. Ancak, bumaliyet yeni ticaret anlayışınınyörüngesinin dışında kalan birtoplumun ödeyeceği maliyetten çokdaha küçüktür.Söz konusu gelecek için Yeni Kanun,ticari işletme, ticaret şirketleri, kıymetlievrak, taşıma işleri, deniz ticareti vesigorta sözleşmesi hukuklarınıkapsayan, 1926 ve 1956 Türk TicaretKanunları’yla artık bir gelenek halinegelmiş bulunan, geniş anlamda “ticarethukuku anlayışına” dayalı yapısıyla,radikal bir değişikliği gerçekleştirmeyiamaçlıyor. Ayrıca, Türk ticarethukukunu sadece AB hukuku ileuyumlaştırmıyor, sadece Basel II’nin,Prof. Dr. Ünal TekinalpTürk Ticaret Kanunu TasarısıKomisyon BaşkanıUygar Topluma Özgü GelecekYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 3sadece şeffaflığın ve bilgi toplumununalt yapısını inşa etmiyor; aynı zamandagenel kabul görmüş finansal raporlamave denetim ilkelerini yürürlüğe koyup,bilgi teknolojisinin araçlarınıkullanmanın ve pay sahipleridemokrasinin yollarını da açıyor. Amaç,düzeyi yüksek, nesnel adaletihedefleyen, ileri toplum ve ahlakdeğerlerini koruyan, çağdaş taciri veşirketleri, yatırımcıyı, taşıtıcıyı,sigortalıyı ve KOBİ’leri odak noktasınayerleştiren, rekabet gücüne sahipişletmelerin ekonomik hayatımızışekillendirdiği, uluslararası piyasalarındilini konuşan bir ticaret, endüstri vehizmet arzı düzeni kurmak veyaşatmaktır.Kurumsal yönetişim ilkeleri artık borsaşirketlerini aşmış, tüm özel ve kamuişletmelerini etkilemeye başlayan bir iyiyönetim ve etkili iç-dış denetimkodeksine dönüşmüştür. Türkiyemodern toplum trendlerini karşılamakzorunda olan bir ülkedir. Yeni Kanun’unbunun ayırdında olduğu, bu kitapta önplana çıkmıştır.Kitabı yayına Bige Tekinalp özenlehazırladı, Yeni Kanun’u yorumlamasıdışında, benim yüze varan seminerde,panelde ve tartışmalı toplantıdayaptığım konuşmaları, verdiğimcevapları dinledi ve metinlerindeninceledi. Kitabın, Yeni Kanun’un tümtaşıyıcı kolonlarını, zirve noktalarını veaçılımlarını içermesini, bunlarınokuyucuya kısa cümlelerle ve açık birsöylemle aktarılmasını ön plana aldı.PwC’ye teşekkür ederim. Bu kılavuzu,Yeni Kanun’un ticari işletme ile sermayeşirketlerine ilişkin maddelerini kabuledilen son halleri ile yayınlayarak,güncel metnin tanıtılmasına yardımetti, katkıda bulundu. Bu yayın, YeniKanun ile doğrudan ilgili bulunançevrelere ve sivil toplum örgütlerine,Komisyonun amaçları ile hedefleriniaçıklamak, vermek istediği mesajlarıonlara ulaştırmak olanağını sağladı,Yeni Kanun’u defaatle birliktetartıştığımız kurumlara ve kuruluşlarabir defa da bu kitapla ulaşmamızayardımcı oldu; çoğulcu bir hazırlığınürünü olan Yeni Kanun’u hedef kitleleregötürenler arasında yer aldı.4 PwCDeğerli PwC dostları,Küresel ekonomi ve uluslararasıticaretin sınırları ortadan kaldırmayabaşladığı yeni bir dünya dengesioluşuyor. 2050 yılında dünyadakiülkelerin ekonomik büyüklük ve küreselekonomideki etkinlikleri bugünolduğundan çok farklı noktalardaolacak. Geleceğin yıldızları arasında yeralarak bugün olduğundan çok dahaönemli bir ekonomi ve küresel sözhakkına sahip olmak Türkiye’ninönündeki fırsatları nasıldeğerlendireceği ile birebir bağlantılı.Böyle bir dönemde yeni Türk TicaretKanunu ülkemizde ticari yaşamıngeleceğine damga vuracak bir değişim.Gerçek anlamda “GeleceğiHazırlayan Bir Düzenleme”…Türkiye’nin önünü açacak bir uygulamaolan Yeni TTK Sayın Prof. Dr. ÜnalTekinalp’in başkanlığını yaptığı TürkTicaret Kanunu Tasarısı’nı HazırlamaKomisyonu tarafından 5 yılı aşkın uzunve özenli bir çalışma sonucundahazırlanmıştır. Yasanın hazırlıkaşamasında akademisyenlerin, meslekörgütlerinin, sivil toplum kuruluşlarınında görüşleri alınarak TBMM’yesunulmadan önce ticaret hayatınınöznesi konumundaki tüm iş çevreleriningörüşlerine de başvurulmuştur. YeniTTK yasalaşma sürecinde politikyelpazenin her tarafından, tüm ticariörgütlenmelere; sivil toplumkuruluşlarından mesleki birliklerekadar her kesimden sağlanan destek ileeşine ender rastlanır bir toplumsal vepolitik uzlaşı ile kanunlaşmıştır.Sınırları Olmayan BirDünyada RekabetCansen Başaran SymesPwC Türkiye BaşkanıYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 5Küresel ekonomi, içinde bulunduğusıkıntılı dönemden yeni bir dengenoktasına doğru uzanırken ulusların veşirketlerin rekabet gücünün artmasındaiş hayatında uygulanan kurallarınküresel standartlara uyumlu olması herzamankinden çok daha büyük önemkazanmaktadır. Küresel rekabetledeğişen iş dünyasının gündeminde;şirketlerin büyüme ve gelişmepotansiyellerinin değerlendirilmesi,kurumsal yönetim, kamu güveni,kaliteli mali bilgi ve şeffaflık kavramlarıçok daha öncelikli konumlara gelmiştir.Yeni TTK ile ülkemizde ticari yaşamınkurallarının yeniden ve çağdaş biryaklaşımla tanımlaması yapılarakTürkiye için şeffaflık, denetlenebilirlikve güvenilirlik açısından özlenen düzeyiyakalama fırsatı yaratılmıştır. Hızlı birdönüşüm sürecindeki Türk işdünyasının daha şeffaf kurumsalyönetim ilkeleriyle çalışması Türkişletmelerinin küresel rekabet gücünüartırmasında hayati öneme sahipolacaktır.Yeni TTK ticari mevzuatımızın AvrupaBirliği müktesebatına uyumu ileülkemizin önünden önemli bir engelikaldırıyor. Bu nedenle, yasanın zamankaybetmeden uygulanması, amaçlananfaydalara bir an önce erişebilmek içinçok önemli. Zira gidecek çok yolumuzkaybedecek çok az zamanımız var.Borçlar Kanunu ve TTK’dan sonra diğerdestekleyici düzenlemelerin de hızlahayata geçmesi Türkiye’ye gelecektealması muhtemel konuma ulaşmaküzere bir atılım fırsatı yaratacaktır.Ülkemiz için yaratıcılık, marka yaratmave ilerleme zamanıdır; Yeni TTK buolguların tümü için uygun ortamısağlamaktadır. Bu nedenle yasayayönelik itiraz konuları abartılmamalı veuygulama daha fazlageciktirilmemelidir. Saydamlık vedenetlenebilirlikten hiç kimse bir şeykaybetmeyecektir. Etik ve şeffafyapıların geleceğin Türk ticariyaşamında ayakta kalacaklarını vegelişmeye damga vuracaklarınıöngörüyoruz. Şirketlerimiz,yatırımcılarımız ve girişimcilerimiz içinkarar verme zamanıdır; gelişiminiçinde, değişimin önünde olmak veyatarih olmak…PwC Türkiye Yeni Kanun’un ticaretşirketlerine ilişkin bölümünde yer alanönemli değişikliklere ilişkin bu özetçalışmayı Sayın Bige Tekinalp’in değerlikatkılarıyla hazırladı. Bu kitap ile PwCTürkiye olarak bu konuda sadece biröncü adım daha atıyoruz. Yapacak çokişimiz olduğunun bilinci ve her zamanolduğu gibi ülkemizdeki bu gelişimsürecine elimizden gelen tüm katkıyıvermeye devam etme sorumluluğuiçindeyiz. Yeni TTK ile ilgili her konudaPwC Türkiye olarak tüm yetkinliğimizleyanınızda olmaya devam edeceğiz.Saygılarımızla,6 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarTürk Ticaret KanunuYürürlük TarihiTicaret Kanunu 14 Şubat 2011’de Resmi Gazetede yayımlanmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6103 sayılı Türk Ticaret KanunununYürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’da belirtildiği üzereYeni Türk Ticaret Kanunu, -iki grup hüküm müstesna-, 1 Temmuz 2012’deyürürlüğe girecektir.a) Birinci grubu sermaye ortaklıklarının bilgi toplumu hizmetlerineözgülemek amacıyla açacakları internet sitesine ilişkin hükümleroluşturmaktadır. İnternet sitesi, modern ticaret hukukununkullandığı bir bilgi açıklama aracıdır. Sermaye ortaklıklarınınpaysahiplerini veya ortaklarını, işçilerini, tedarikçilerini; tahvil,finansman bonosu vs. gibi borçlanma senedi alacaklılarını, nihayetyatırımcıları ilgilendiren seçilmiş bilgiler bu sitede yer alacaktır.İşte bu mekanizmaya ait hükümler 1 Temmuz 2013’den itibarenuygulanacaktır.b) İkinci grup, sermaye şirketlerinin Uluslararası DenetlemeStandartlarının özdeşi olan Türkiye Denetleme Standartlarınagöre denetlenmesi hakkındaki hükümlerle finansal raporlamastandartlarından meydana gelir. Gerçek ile tüzel kişi tacirlerinUluslararası Finansal Raporlama Standartları’nın (IFRS) özdeşi olanTürkiye Muhasebe Standartları’na tabi olmasını öngören finansalraporlamaya ilişkin düzenlemeler 1 Ocak 2013’den itibaren geçerliolacaktır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir DüzenlemeI. Şirketler Hukukuna İlişkinOrtak Kurumlar
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 9A. Kurumsal YönetimYeni Türk Ticaret Kanunu’na (“Yeni Kanun”) hâkim olan düşünce; kurumsal yönetişim,yani “Corporate Governance”ın, halen borsa şirketleri için öngörülen kurallar bütünüolmasına rağmen, esasında tüm işletmelere uygulanması gereken bir kodeks olduğudur.Bu kodeks yatırımcıya güven vermeyi, sürdürülebilir gelişmeyi hedefler. Bu sebeple YeniKanun, tüm sermaye şirketlerine uygulanan iyi yönetime, iç ve bağımsız denetime ilişkinsomut hükümler getirmiştir. Yeni Kanun’un amacı son yıllarda dünyada yaygınlık kazananancak ülkelerin ekonomik finansal, siyasal ve kültürel yapılarının farklılığı dolayısıylaçeşitlilik gösteren bu açılımı, Türk hukukuna sade ve karmaşa yaratmayacak şekildeyansıtmaktır. Yeni Kanun’a temel oluşturan kurumsal yönetim kodeksi şöyle özetlenebilir.1. Yeni Kanun’un kurumsal yönetim yaklaşımı dört ana temel üzerine oturmaktadır. (1)derinlemesine şeffaflık, (2) adillik, (3) hesap verilebilirlik, (4) sorumluluk. Bu dört anatemel, kurumsal yönetim öğretisinde evrensel niteliktedir.2. Derinlemesine şeffaflık, münferit şirketin ve şirketler topluluğunun (1) FinansalTablolarında, (2) Yönetim kurulunun (“YK”) yıllık faaliyet raporunda, (3) Bağımsızdenetiminde, (4) İşlem denetçisinde ve (5) Tüm denetleme raporlarında aranmıştır.3. Adillik, menfaatler dengesi kurularak ve nesnel adalet ile sağlanmıştır.4. Hesap verilebilirlik, YK raporlarında, bilgi akışında, geniş bilgi ve inceleme haklarındasomutlaşmıştır.5. Sorumluluk, hesap verilebilirliğe paralel olarak düzenlenmiştir.6. Pay sahiplerine tanınan dava, aktif ve pasif bilgi alma, inceleme hakları, kolay işleyenhukuki mekanizmalar eşliğinde oluşturulmuştur.7. Azlık hakları listesi zenginleştirilmiştir.8. İmtiyazlı paylar sınırlandırılmıştır.9. YK’da pay sahipleri grupları ile azlığın temsil edilmesi olanakları artırılmıştır.10. Sermaye Piyasası Kurulu’na (“SPK”) kurumsal yönetim kodeksi yapma tekeliverilmiştir. Bu yetki, kodeksin güncelliğini ve dinamizmini sağlayacaktır.11. Halka açık YK’ya kurumsal yönetim raporu yayımlamak zorunluluğu getirilmiştir.12. Organlarda profesyonelliğe ve uzmanlaşmaya vurgu yapılmıştır.B. Sermaye Şirketlerinin İnternet Sitesi, Bilgi ToplumuHizmetleri ve Erişim HakkıYeni Kanun’da her sermaye şirketi bir internet sitesi açmaya, böyle bir site mevcutsa birbölümünü bilgi toplumu hizmetlerine özgülemeye mecbur tutulmuştur.Yeni Kanun “bilgi toplumu”nu bilgiye ulaşabilen toplum olarak anlamaktadır. Bu yaklaşım,10 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlarsermaye şirketleri bağlamında gerçekleşmektedir. İnternet sitesine;1. a. Şirketle ilgili olup, pay sahibini, küçük yatırımcıyı, alacaklıyı ve şirkette menfaatiolan kişileri ilgilendiren tüm bilgiler,b. Genel kurul (“GK”) toplantısı belgeleri ve çağrıları,c. Yılsonu ve ara dönem finansal tabloları ile birleşme, bölünme bilançoları,d. Denetleme raporları (denetçi, işlem denetçisi, özel denetçi ve benzeri raporları),e. Değerleme raporları,f. Rüçhan hakkı kullanma çağrıları,g. Tasfiyeye ilişkin ilanlar,h. İptal davası ilanları, ve benzeri bilgiler konulur.2. İnternet sitesine erişim açık ve engelsizdir. Bundan erişim olanağı ve erişim hakkıdoğar.3. Bu site elektronik GK ve YK’yı gerçekleştirir, oy kullanımını sağlar.4. Bir çeşit eksiksiz, görsel elektronik sicil dosyasıdır.5. Site Türk hukukuna menfaat sahibi (Stakeholder) kavramını getirmiştir.6. İnternet sitesine konulan içerik, üzerinde bulunan tarihten itibaren en az altı ay süreyleinternet sitesinde kalır, aksi halde konulmamış sayılır. Finansal tablolar için bu sürebeş yıldır. Yeni Kanun 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmekle birlikte,internet sitesine ilişkin hükümleri içeren 1524 üncü madde 1 Temmuz 2013 tarihindenitibaren yürürlüğe girecektir.C. Tek Pay Sahipli Anonim Şirket (“A.Ş.”) ve Tek Ortaklı LimitedŞirket (“L.Ş.”)Genel OlarakYeni Kanun’un büyük bir ihtiyaca cevap veren bir diğer önemli yeniliği de tek pay sahipliA.Ş. ve tek ortaklı L.Ş.’dir. Bu tek kişilik şirket, Yeni Kanun’da, Avrupa Birliği’nin (“AB”)şirketlere ilişkin 12. yönergesinin Türk hukukuna aktarılması yoluyla düzenlenmiştir.• Tek pay sahipli A.Ş. ve tek ortaklı L.Ş. hem kurulabilir hem de çok pay sahipli/ortaklı olarak kurulan A.Ş. ve L.Ş. daha sonra tek pay sahibine veya ortağadüşerlerse, yasal bir şekilde yine faaliyetlerini sürdürebilirler.• Şirket tek kişiyle kurulmuşsa ticaret sicilinde bu niteliği, tek ortağın adı, ticaretunvanı, adresi tescil ve ilan edilir.• Şirket birden çok pay sahibiyle veya ortakla kurulmuş olup da daha sonra pay devri,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 11çıkma ya da çıkarılma gibi işlemlerle pay sahibi veya ortak sayısı bire düşmüşse,şirket faaliyetine aynen devam eder ve tüzel kişiliğini korur, hali hazırda yürürlükteolan Türk Ticaret Kanunu’nun (“TK”) aksine, bu halde fesih davası açılamaz. Ayrıcabu durum hemen ticaret siciline tescil ve ilan edilir ve tek ortak haline gelen kişiyeilişkin kimlik bilgileri verilir.• Şeffaflık ve kamuyu aydınlatma ilkesinin gereği olan bu tanıtıcı ve açıklayıcıbildirim yapılmazsa, bundan hem YK hem de tek pay sahibi/ortak; hatta bir yorumagöre şirketi bu konuma sokan işlemin diğer tarafı da sorumlu tutulabilir.• Tek pay sahibi veya ortak tek başına GK’nın bütün yetkilerini kullanabilir, bütünkararları alır, ancak GK sıfatı ile verilen bütün kararların GK kararı olduğununbelirtilmesi ve kararların yazılı olması şarttır.• Tek pay sahibi/ortak kendi kendisiyle ancak yazılı olarak işlem yapabilir. Aynıkural; tek ortaklı veya pay sahipli şirketin temsilcisiyle tek ortağın kendisi veyaşirket arasındaki işlemlerde de geçerlidir. İş hayatının ölçülerine göre günlük işlemsayılan işlemler için söz konusu kural uygulanmaz.Tek kişilik şirket “şirket” kavramı ile çelişmez mi?Tek kişilik şirket “şirket” kavramı ile çelişmez. Yeni kurama göre şirket; birden ziyadeortağı olan bir kişi birliği değil, üretim yapan, mal ve hizmet arzeden işletmesel birörgütlenmedir. Şirket, bir işletme konusunun elde edilmesi için işlemekte olan biriminadıdır. Yeni kurama göre, şirketin tek pay sahibi veya ortağı olabilir, ancak 10-15 kişilikyönetim kurulu, çeşitli denetim komiteleri ve kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesindebirçok komisyonları bulunabilir. Önemli olan işletme konusuna uygun, en iyi yönetim vedenetime tabi düzendir. Şirketi tanımlayan unsur, bir işletme konusunun elde edilmesi içinyönetimsel örgütlenme, etkin denetim, rekabet edebilir bir güce sahip bulunma, ulusal veuluslararası piyasaların bir parçası olmaktadır. Ortak sayısı marjinalde kalan, belirleyiciolmayan bir noktadır. Ortak sayısı borsa şirketi veya halka açık şirket olarak tanımlamadaetkilidir, ancak şirketi, modern anlayışta tanımlamaz. Pay sahibi sayısının önemli olduğutek durum şirketin pay senetlerinin borsada işlem görmesidir. Bu nitelik, şirketi BorsaA.Ş. sınıfına sokar. Tek kişilik A.Ş. kolaylıkla Borsa A.Ş.’ye dönüşebilir. Bu derece esnekolanaklara sahip bulunan bir şirketi tek pay sahipli veya ortaklı diye şirket saymamak aşırışekilcilik olur.Tek pay sahipli A.Ş. veya tek ortaklı L.Ş.’ye olanak vermeyen hukuk sistemleri, derneklerin,vakıfların, sendikaların, üniversitelerin kendileri ile ilgili şirketler kurması imkanınıortadan kaldırmıştır.Tek pay sahipli veya ortaklı şirket şu gereksinimlere cevap verir.1. Tek kişi işletmesinden sınırlı sorumlu bir şirket türüne, yani A.Ş. veya L.Ş.’yegeçmek isteyen işletme sahibinin, bu şirketi tek kişiyle kurması olanağını sağlar.Böylece şirket sahibinin yanına “saman adam” gibi kişileri alması zorunluluğuortadan kalkmış olur.12 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarD. Şirketler TopluluğuGenel OlarakBirden çok sermaye şirketinin, hakimiyet (kontrol altında tutma) ilişkileri bağlamında,önceden belirlenmiş ve somut politikalara göre yönetilmesi amacıyla oluşturulan şirketlertopluluğu (“Topluluk”) Türk hukukunda ilk defa Yeni Kanun ile düzenlenmiştir. Şirketlertopluluğu Anglo-Amerikan çevrelerinde “Corporate Group” Alman hukukunda “Konzern”diye anılır.Yeni düzenleme ile önemli bir kanun boşluğu doldurulmuş ve önemli bir ihtiyaca cevapverilmiştir. Bu hükümlerle:• Kontrol altında tutan hâkim (ana) şirket ve kontrol altında bulunan bağlı (yavru)şirket kavramları açık tanımlara kavuşmuş ve bunların hukuki konumları ileilişkilerinin düzeni belirlenmiştir.• Hâkim ve bağlı şirket konumlarına sahip şirketlerin bunu kamuya açıklamalarıöngörülerek modern şirketler hukukunu temellendiren şeffaflık ilkesinin gerekliliğiyerine getirilmiştir.• Hâkim ve bağlı şirket ilişkilerinin bu her iki şirket yönetim kurulunca her yılbir rapora bağlanması zorunluluğu öngörülmüştür. Böylece bu şirketlerinyönetimlerinin ilişkinin sonuçları hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmalarısağlanmıştır. Bu bilgi ile yönetim kurulları bağlı şirketin durumunu daha iyigöreceklerdir. Anılan raporla, yönetim kurulları şirket temelinde kayıpları vekazançları açıkça belirleyebilecek ve kararlarını bilinçle alacaklardır.• Yeni Kanun, bu raporların kamuya açıklanmamasını, sadece sonuç bölümünün yıllıkfaaliyet raporuna alınmasını öngörerek gizliliğe tam anlamı ile uymuştur.• Yeni Kanun, ilk defa karşılıklı iştirak fenomenini de Avrupa Birliği düzenlemelerine2. Bir vakıf, dernek veya üniversite, bir şirket kurmak istediğinde, doğal olarak, buşirketin tek ortağı veya pay sahibi olabilir. Bu ortağın yanına yapay pay sahipleriveya ortaklar alınması çoğu kez bu kuruluşların amacıyla bağdaşmaz.3. Bir A.Ş. veya L.Ş. kendi işletme konusunun yan sanayini kurmak isterse, bunutek başına ve bu yeni şirkete dayanarak yapabilir. Örneğin, bir buzdolabı üretimşirketi, buzdolabının kapak rafları için bir plastik şirketi kuracaksa yanına ihtiyacıolmadığı halde ortak almak zorunluluğundan kurtulur.4. Tek pay sahipli veya ortaklı şirket Avrupa ülkelerinde çok yaygın olduğu içinTürkiye’ye yatırım yapmak isteyen şirketler Türkiye’deki doğrudan yatırımlarınıtek pay sahibi ve ortak olarak bizzat kurabilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 13uygun hükümlere bağlamıştır. Karşılıklı iştirakin kötüye kullanılmaya müsaitolduğu ve hakim pay sahibi ile yönetim kurulu tarafından yönetimlerini güçlendiricibir silah olarak kullanılabileceği hallere kapı kapatılmıştır.Hakimiyetin Kötüye KullanılmasıYeni Kanun, bağlı şirketteki, Topluluğa dahil olmayan pay sahiplerini, çeşitli dava haklarıve diğer mekanizmalarla korumuştur. Bunlar arasında, Topluluk dışındaki pay sahiplerininpaylarını hakim ortağa satarak bağlı şirketten ayrılmaları (sell-out) olanağını öngörenhükümler de vardır. Pay sahipleri ile şirket alacaklılarına tanınan dava hakları, bağlışirketin kayıplarının belli bir süre içinde telafi edilmesine ilişkin yeni açılımlardır.Yeni Kanun, hakim şirketin hakimiyetini kötüye kullanmasının hukuki sonuçlarını ikibüyük kategoride düzenlemiştir.Birinci kategoride, ana şirketin hakimiyetini,• Bağlı şirketin, işinin bir kısmını, fonlarını, personelini, üretim araçlarını, karını;Topluluktaki başka bir bağlı şirkete veya hâkim şirkete devretmesi amacıylakullanması,• Bağlı şirketin, üretim birimlerini, Topluluğun başka bir bağlı şirketi lehinekapatması, yenilememesi, kapasitesini artırmaması, ihaleye girmemesi için bir araçhaline getirmesi,• Bağlı şirketin Topluluğun başka bir şirketi veya ana şirket için kefil olması, garantivermesi, borç yüklenmesi, alacak sağlaması yönünde harekete geçirmesi,İkinci kategoride ise,• Hakimiyet kullanılarak bağlı şirketin başka bir veya birkaç Topluluk şirketiylebirleşmesi,• Bir topluluk şirketinin bunlar lehine bölünmesi,• Bir topluluk şirketinin haklı bir sebep yokken topluluk menfaati için türdeğiştirmesi,• Bir topluluk şirketinin topluluk menfaati için menkul kıymet ihraç etmesi,• Topluluk menfaati için esas sözleşmesini değiştirmesi yer alır.Bir ticaret şirketinin diğer bir ticaret şirketini kontrol (hakimiyet)altına almasının araçları;• Oy haklarının çoğunluğuna sahip olmak veya,• Yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçiminisağlamak hakkını haiz bulunmak veya,14 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarE. Şirketlerde Yapısal DeğişikliklerYapısal Değişikliklere Hâkim Ortak İlkelerYeni Kanun’un birleşme, bölünme ve tür değiştirmeye ilişkin hükümlerini ticaretortaklıklarında “yapısal değişiklikler” başlığı altında toplayabiliriz. Yapısal değişikliklerinher üç tipine de uygulanan ortak ilkeler şunlardır:• Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak tek başına veya diğer paysahipleriyle ya da ortaklarla birlikte oy haklarının çoğunluğunu (oy sözleşmeleri)elde etmek veya,• Bir borçlar hukuku sözleşmesi gereğince şirketi yönetmek ve yöneltmek(hakimiyet sözleşmeleri).Pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde yani borsa-şirketlerinde, çoğunluğasahip olmadan şirketin yönetilmesi hakimiyete karinedir. Yani, aksi ispatlanabilir.Şirketin tepesinde• Yerli/yabancı bir ticaret şirketi,• bir gerçek kişi,• şirket dışında dernek, vakıf, sendika gibi bir tüzel kişi,• tüzel kişi olmayan bir topluluk da (miras ortaklığı, adi şirket/konsorsiyum),yer alabilir.• Bu hâkim yerli/yabancı olabilir. Merkezi yurtiçinde/dışında bulunabilir.Tüm bu hallerde Yeni Kanun’un ilgili hükümleri uygulanır.Yüzde Yüz (Tam) Hakimiyet HaliBir ticaret şirketi, bir sermaye şirketinin yüzde yüzüne sahipse (tam hakimiyet), buşirket üç istisnai hal haricinde Topluluğun belirlenmiş ve somut politikaları gereğiolmak üzere bağlı şirkete talimat verebilir. Bu üç istisnai hal şudur:1. Bağlı şirketin ödeme gücünü aşan,2. Varlığını tehlikeye düşürecek olan,3. Önemli varlıklarını yitirmesine yol açabilecek nitelik taşıyan talimatlar. Kısaca: Buüç halde, tam hakimiyet mevcut olsa bile, talimat verilemez.Güvenden Doğan SorumlulukTopluluk, toplumda büyük itibara kavuşmuş ve güven yaratmışsa, bu güveniTopluluk bağlamında kullanırsa sorumlu olur.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 15• Ülkesellik: Yapısal değişiklikler Yeni Kanun’da ülkesellik ilkesi bağlamında gerçekleşir.Sınır aşan birleşme ve bölünme Türk hukukunda mevcut değildir.• Merkez Taşınmaları: Yeni Kanun, TK gibi bazı şartlara bağlı olarak bir şirketinmerkezinin yurt dışına taşınmasına izin vermiştir. Türk Ticaret KanunununUygulanması ve Yürürlüğü Hakkında Kanun Türk hukukunda ilk defa yurt dışınataşınmayı ayrıntılı bir şekilde düzenlemiştir. Bir işletmenin yurt dışındaki merkeziniTürkiye’ye taşıması ise Ticaret Sicili Tüzüğünde yer almaktadır.• Koruma: Her birleşme ve bölünmede ve tür değiştirmede devrolunan veya bölünen,tür değiştiren şirketteki ortaklık payının ve haklarının ve intifa senedinden doğan intifahakkının, tahvil ve benzeri borçlanma senetlerindeki hakların gidilen yeni şirketteaynen devamı ve korunması ilkesi hakimdir. Bu ilkenin ortaklık payından doğan haklardışındaki hakların korunması kısmı yenidir.• Yapısal değişiklikler, bir bilanço bağlamında gerçekleşir. Yapısal değişiklik sürecindeaktif ve pasif varlıklarda değişiklikler, sonucu etkileyen değişiklikler olursahesaplamalar değişir.• Tüm hak sahiplerine inceleme hakkı verilmiştir.• Yapısal değişiklik işlemlerinin işlem denetçisi aracılığıyla denetlenmesi kabul edilmiştir.• Yapısal değişiklikten işçiler korunmuştur.• Yapısal değişikliklere ilişkin özel bir iptal davası ve sorumluluk öngörülmüştür.Yeni Kanun, şirketlerde yapılacak yapısal değişiklikleri, yani bölünme, birleşme vetür değiştirmeyi 60 maddede düzenlemiştir. Bu hükümlerin çoğu, ortakların, ortaklıkalacaklılarının, işçilerin korunması; bunların haklarının ve alacaklarının güvence altınaalınmasına ilişkindir. Koruyucu kurum, mekanizma ve dava haklarının bir kısmı tümyapısal değişiklikler için ortak hükümlere bağlanmıştır; diğerleri ise paralel düzenlemelerolup, farklılıklar özel kurallara tabi tutulmuştur. Aşağıda bölünme açıklanırken gereklibilgiler verilecek, birleşme ve tür değiştirmede aynı ayrıntıya inilmeyecektir.BölünmeGenel OlarakTK’da sermaye şirketlerinin yeniden yapılandırılmalarında önemli rol oynayan bölünmeyeilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu konudaki ilk ve tek kanuni düzenleme2001 yılında 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (“KVK”) 38. ve 39. maddelerindeyapılan değişikliktir. 21 Haziran 2006 tarihinde yürürlüğe giren 5520 sayılı KVK’nın19. ve 20. maddeleri bu ilk kuralların yerini almıştır. KVK’da tam ve kısmi bölünmetanımlanmış olmakla beraber, bölünmeye özgü usul gösterilmemiştir. Ayrıca bölünmenintarafları ile bunların ortaklarını koruyucu kurallar da mevcut değildir. İlk düzenlemedeönemli hukuki boşluklar bulunduğundan, bölünme işlemine, uygulamada hemen hemenhiç başvurulmamıştır. Bunun üzerine, T.C. Maliye Bakanlığı ile T.C. Sanayi ve TicaretBakanlığı, “Anonim ve Limited Şirketlerin Kısmi Bölünme İşlemlerinin Usul ve EsaslarınınDüzenlenmesi Hakkında Tebliğ” adı altında 16 Eylül 2003 tarihinde Resmi Gazete’de16 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlaryayımlanan ortak bir tebliğ çıkarmıştır. Bu tebliğin pratik çözümler getirmesi sebebiylebölünme işlemi sermaye şirketleri açısından uygulama alanı bulmuştur. Ancak, söz konusutebliğde yalnız kısmi bölünmeye ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir. Şirketlerin tambölünme yoluyla bölünmelerine ilişkin hiçbir yasal kural bulunmamaktadır.Yeni Kanun, 82/891/AET sayılı Yönergesini ve İsviçre Birleşme Kanunu’nu model alarak,sermaye şirketlerinin ve kooperatiflerin tam ve kısmi bölünmelerini ayrıntılı bir şekildehukukumuza getirmiştir. Böylece, Türk hukukunda hem kısmi hem de tam bölünmeninsermaye şirketleri ve kooperatifler açısından tam olarak uygulanmasının önü açılmıştır.Bölünme Türleri:Bölünme, Yeni Kanun’da bir açıdan,• Tam ve• Kısmibölünme olarak, bir diğer açıdan• Simetrik (oranların korunduğu) ve• Asimetrik (oranların korunmadığı)bölünme şeklinde, başka bir açıdan da,• Ortakların bölünen şirkette ortak oldukları veya• Yavru ortak oluşturan bölünme diye türlere ayrılmıştır.TanımlarBir ticaret şirketinin tüm malvarlığının bölümlere ayrılıp, mevcut bir diğer veya yenişirkete/şirketlere devredilmesi, bölünen şirketin ortaklarının, bölünen parçaları devralanşirketlerde pay ve hak iktisap etmeleri, bölünenin ortadan kalkması tam bölünmedir. Birşirketin malvarlığının bölümlere ayrılıp, bunun bir bölümünün bölünen şirkette kalıp,diğer bölümünün veya bölümlerinin mevcut veya yeni şirketlere devredilmesi, bölünenşirketin ortaklarının devralan şirketlerde pay ve hak elde etmesi, bölünen şirketinkendisinde kalan bölümle yaşaması kısmi bölünmedir.Tam bölünmede bölünen kurum tasfiyesiz olarak infisah etmesine (ettikten sonra da tüzelkişiliğini kaybetmesine) rağmen, kısmi bölünmede bölünen şirket bölünme sonrasında dahukuki varlığını, tüzel kişiliğini sürdürmektedir. Bölünme, ticaret siciline tescille geçerlilikkazanır.Tam veya kısmi bölünen şirketin ortaklarının devralan şirketlerde bölünen şirkettekipaylarının tam oransal karşılığını almaları oranların korunduğu (simetrik), karşılığınoransal olmaması oranların korunmadığı (asimetrik) bölünmedir.Devralan şirkette, bölünen şirketin kendisinin ortak olması ise yavru şirket oluşturmaktır.Koruyucu Hükümler ve MekanizmalarBölünme hukuku, Yeni Kanun’da AB’nin şirketlere ilişkin 6. Yönergesi hükümlerine göre,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 17bir taraftan bölünmeye katılan şirketlerin ortaklarının, diğer taraftan alacaklıların veişçilerinin korunmasının sağlanmasıyla köklü değişikliğe uğramıştır.Koruma hükümleri şöyle sıralanabilir:1. Hakların Sürekliliği İlkesi:Devrolunan şirketlerin ortaklarının ortaklık hakları, kapsam, nitelik ve içerik yönündendevralan şirkette aynen devam ettirilmiştir (hakların sürekliliği ilkesi). Bu ilkebağlamında;• Ortağın, devrolunan ortaklıktaki ortaklık payı ne ise devralan şirkette de oransallıkilkesine göre aynı paya sahip olması sağlanmıştır.• İmtiyazlı paya imkan varsa imtiyazlı pay verilmesi yoluna gidilmiştir.• Oysuz paya oysuz, olmuyorsa oylu pay alma hakkı sağlanmıştır.• İntifa senedi sahibine eşdeğer hak sağlanmış veya senedin satın alınması hükmebağlanmıştır.2. Ayrılma Akçesi: Bölünmeye katılmak istemeyen ortağa, bu konuda anlaşma olursaayrılma akçesi alarak şirketten ayrılması olanağı tanınmıştır.3. Bölünme Sözleşmesi / Planı: Yönetim organlarınca ayrıntılı ve şeffaf bölünmesözleşmesinin/bölünme planının hazırlanması zorunludur. Bu sözleşmede/ plandabulunması gerekli asgari kayıtlar (asgari içerik), Yeni Kanun’da açıkça gösterilmiştir.Hem bölünme sözleşmesinin hem de bölünme planının, bölünmeye katılanortaklıkların genel kurulları tarafından onaylanması gerekir.4. Bölünme Raporu: Bölünmeye katılan ortaklıkların yönetim organlarının, aydınlatıcı,şeffaf ve hukuk güvenliğini sağlayan bölünme raporu hazırlamaları şarttır. Yeniortaklık kuruluyorsa onun ortaklık sözleşmesi de bölünme planına eklenir.5. Denetleme: Bölünmeye katılan ortaklıkların, bölünme sözleşmesini veya bölünmeraporunu ve bölünmeye esas oluşturan bilançoyu bu konuda uzman bağımsız denetçiyedenetlettirmeleri öngörülmüştür. Tüm ortakların onaylaması halinde küçük ölçeklişirketler denetlemeden vazgeçebilir.6. İnceleme Hakkı: Bölünmeye katılan ortakların,• Bölünme sözleşmesini veya planını,• Bölünme raporunu,• Denetleme raporunu,• Son üç yıllık finansal tabloları, faaliyet raporlarını ve varsa ara finansal tablolarıinceleme hakları vardır.7. Alacakların Güvence Altına Alınması veya Ödenmesi: Bölünmeye katılan ortaklıklarınalacaklıları, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ve ortaklık sözleşmesinde belirtilengazetelerde 3 kez yapılacak ve internet sitesine de konulacak ilanla, alacaklarınıbildirmeye ve güvence talep etmeye çağrılırlar. İlanların yayınından itibaren 3 ay18 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlariçinde talepte bulunan alacaklıların alacakları güvence altına alınmak ya da ödenmekzorundadır. Bazı alacakların ödenmesi diğer alacaklıları zarara uğratmamalıdır.8. Bölünme sözleşmesi veya bölünme planıyla kendisine borç yüklenen birinci derecedesorumlu bulunan ortaklık, alacaklıların alacaklarını güvence altına almaz veya ifaetmezse, belli şartların yerine gelmesi halinde, bölünmeye katılan diğer ortaklıklar(ikinci derecede sorumlu ortaklıklar) müteselsilen sorumlu olur.9. Sorumluluk: Bölünmeye giden ortaklığın borçlarından bölünmeden önce sorumluolan ortakların sorumlulukları, bu borçların veya borçları doğuran sebeplerin bölünmekararının ilanından önce doğmuş olması şartıyla, bölünmeden sonra da devam eder.10. Zamanaşımı: Ortakların kişisel sorumluluğu, bölünmenin ilanından itibaren 3 yılgeçmekle zamanaşımına uğrar.11. İşçilerle yapılan hizmet sözleşmeleri, işçi itiraz etmediği takdirde, devir gününe kadarbu sözleşmeden doğan tüm hak ve borçlarla birlikte devralan ortaklığa geçer. Hizmetsözleşmeleri kanuni işten çıkarma süresinin sonunda sona erer. Devreden ve devralan,hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar muaccel olacak alacaklar için işçiyekarşı müteselsilen sorumludur. Yeni Kanun’da koruma, İş Kanununun 6. maddesindeöngörülenden daha kapsamlı ve güvencelidir.12. İptal Davası: Bu konulara ilişkin ihlallerin varlığında, bölünme kararına olumlu oyvermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş olan ortaklıkların ortakları, bölünme kararınınTicaret Sicil Gazetesinde yayınlanmasından itibaren 2 ay içinde iptal davası açabilir.İlanın gerekmediği hallerde süre tescil tarihinde başlar.13. Tazminat Davası: Bölünmeye herhangi bir şekilde katılmış kişilerle, denetleme yapmışolanlar, ortaklıklara, ortaklara ve alacaklılara karşı, kusurlarıyla verdikleri zararlardansorumludur.Geçerli Olan ve Olmayan BölünmelerSermaye şirketleri ve kooperatifler, yine sermaye şirketlerine ve kooperatiflere bölünebilir.Bölünmede Şeffaflık1. Sözleşmeler, planlar ve raporlar için kanunen zorunlu içerik belirlenmiştir.2. Denetlemeyi uzman ve bağımsız denetçiler yapar.3. Tüm bölünme belgeleri şirketin internet sitesine konulur.BirleşmeYeni Kanun, birleşmenin her iki türünü de tanımıştır. Bu türler:• Devralma ve• Yeni kuruluşolup, evrenseldir. Tanınan başka tür yoktur.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 19Geçerli Olan ve Olmayan BirleşmelerYeni Kanun hangi şirketin veya kooperatifin hangi şirket veya kooperatifle birleşeceğinigörsel bir liste halinde hüküm altına almıştır.Ticari İşletmenin BirleşmesiTicari işletme de bir şirketle, devralınma yoluyla birleşebilir.Pay Sahiplerini, Alacaklıları ve İşçileri Koruyan Hükümler, MekanizmalarKoruyucu hükümler ve mekanizmalar bazı farklılıklarla bölünmedekilerle aynıdır.Birleşmede bölünmeden farklı olarak;1. Birleşme sözleşmesi veya birleşme raporu, denetleme raporu ve son üç yılın finansaltabloları, yıllık faaliyet raporları, gereğinde ara dönem finansal tablolar, birleşmeyekatılan ortaklıkların ortakları dışında, intifa senedi sahiplerinin, menkul kıymethamillerinin ve menfaati bulunan diğer ilgililerin incelemesine sunulur.2. Bu inceleme hakkı, tüm ortakların onaylaması halinde, küçük ölçekli ortaklıklardakaldırılabilir.3. Birleşmeye katılan ortaklıkların alacaklıları, birleşmenin hukuken geçerlilikkazanmasından (Ticaret Sicili Gazetesinde yayımdan) itibaren 3 ay içinde taleplerinişirkete iletmelidirler.Tür Değiştirme1. Tür değiştirmeyi -bilindiği üzere- TK sadece bir maddede düzenlemiştir. 1970’liyıllarda Türk şirketler hukuku öğretisi, takdire değer katkılarda bulunarak kurumuntüm yönleriyle aydınlanmasını sağlamış, türleri açıklamış ve koruyucu ilke ve kurallarıbelirlemiştir. Yargıtay da öğretiyi aynen izleyerek tür değişikliğine ilişkin ilkeselkararlar vermiştir. 1980’e ulaşıldığında bu kurum Türkiye’de derinlemesine biliniyordu.2. Yeni Kanun, bu mirası kanunlaştırmıştır. Ancak öğreti, TK bağlamında, tür seçmeözgürlüğü ilkesini sınırsız kabul etmişken, Yeni Kanun geçerli (caiz) olan türdeğiştirmelerini, görsel bir liste halinde hükme bağlamıştır.3. Yeni Kanun’un, pay sahiplerini, alacaklıları ve işçileri koruyan hükümleri, TK’da mevcutolan büyük bir boşluğu doldurmaktadır. Bu hükümler ve şeffaflık araçları bölünmedeolduğu gibidir.4. TK’da bir eksiklik olan menfaat sahiplerinin inceleme ve dava haklarıyla türdeğiştirmenin denetlenmesi de Yeni Kanun’da kapsamlı ve etkili hükümler öngörülerekdüzenlenmiştir.20 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarF. IFRS/UFRS’nin Özdeşi Türkiye Muhasebe Standartları ileTicari Defterlerin Yeni DüzeniGenel Olarak1. Yeni Kanun’un ticari defterlere ilişkin bölümü ile, sermaye şirketlerinin ve şirketlertopluluğunun finansal tablolarına ve yönetim kurulunun yıllık raporuna dairhükümleri, köklü yenilikler getirmiştir.• Defter tutma yükümlülüğü, envanter, açılış bilançosu, finansal tablolar, bilançoilkeleri, aktifleştirme yasağı, karşılıklar, dönem ayırıcı hesaplar, değerleme ilesaklama ve ibraz hakkındaki kurallar tamamıyla yenidir.• Yeni Kanun, ayrıca artık modern kanunlarda rastlanılmayan ticari defterlerle ispatusulü hakkındaki özel rejime yer vermemiştir.2. Yeni Kanun, Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu’nu (“TMSK”), Türkiye MuhasebeStandartları’nın (“TMS”) tespit edilip, yayımlanmasında tek ve münhasır yetkili kurumolarak kabul etmiş, TMSK’ya buna uygun tekel yetkileri vermiştir. Amaç:• Şirketlerimizin uluslararası piyasalarda kabul gören finansal raporlamayıkullanmalarını sağlamak, onların bu piyasaların aktörleri olmalarının yollarınıaçmak,• Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (“IFRS/UFRS”) özdeş TMS’lerinyayımlanmasını gerçekleştirmek,• Türk işletmelerinin bu alanda uluslararası pazarların dilini konuşmasını sağlayarakTürk işletmelerinin sürdürülebilir rekabet gücünü artırmak,• Bu suretle, Türkiye’yi ekonomide stratejik derinliği olan politikalara ulaştırmaktır.YürürlükYeni Kanun TMS’lerin uygulanması ile ilgili ayrıntılı hükümler içermektedir.• Türkiye Muhasebe Standartları ile ilgili hükümlerin yürürlüklerine ilişkin kurallarşöyledir. Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları:a) Büyük ölçekli sermaye şirketleri ile bunların konsolidasyon kapsamına giren bağlışirketleri, iştirakleri ve şirketler toplulukları,b) Sermaye Piyasası Kanununa göre, ihraç ettikleri sermaye piyasası araçları borsadaveya teşkilatlanmış diğer bir piyasada işlem gören şirketler, aracı kurumlar, portföyyönetim şirketleri ve konsolidasyon kapsamına alınan diğer işletmeler,c) Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankalar ile bağlıortaklıkları,d) Sigortacılık Kanununda tanımlanan sigorta ve reasürans şirketleri,e) Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununda tanımlanan emeklilikşirketleri,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 21bakımından 1 Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe girer.• Küçük ve orta ölçekli sermaye şirketleri ile yukarıda sayılanlar dışında kalan herölçüdeki gerçek ve tüzel kişi tacirler için yayımlanan ve yayımlanacak olan özel TürkiyeMuhasebe Standartları 1 Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe girer.• Yeni Kanun’un anonim şirketlerin denetlenmesine ilişkin 397 ilâ 406 ncı maddeleri 1Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe girer.• Söz konusu şirketler 1 Ocak 2013 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyladaha sonraki bir tarihte başlayacak hesap dönemi için, gerek ticari defterlerinintutulmasında, gerek münferit ve konsolide finansal tablolarının düzenlenmesinde,TMSK tarafından yayımlanmış olan TMS’leri uygulamak zorundadır.Yukarıda sayılan şirketler 31 Aralık 2012 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyladaha sonraki bir tarihte sona erecek olan hesap dönemlerine ilişkin ticari defterlerinedayanarak hazırlayacakları bilançolarını, TMS’ye göre düzeltmek ve düzeltilmişbilançolarını 1 Ocak 2013 tarihinde veya özel hesap dönemi bulunanlar daha sonraki birtarihte başlayacak hesap döneminin açılış bilançosu olarak ticari defterlerine ve finansaltablolarına geçirmek zorundadır.• Küçük ve orta ölçekli sermaye şirketleri ile büyük ölçekli şirketlerin dışında kalanher ölçekteki tacirler, 1 Ocak 2013 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyladaha sonraki bir tarihte başlayacak hesap dönemi için, gerek ticari defterlerinintutulmasında gerek münferit ve konsolide finansal tablolarının düzenlenmesinde,TMSK tarafından yayımlanmış olan özel Türkiye Muhasebe Standartlarınıuygulamak zorundadır. Bu tacirler, 31 Aralık 2012 tarihinde veya özel hesap dönemidolayısıyla daha sonraki bir tarihte sona erecek olan hesap dönemlerine ilişkin ticaridefterlerinden çıkaracakları bilançolarını, TMS’ye göre düzeltmek ve düzeltilmişbilançolarını 1 Ocak 2013 tarihinde veya özel hesap dönemi bulunanlar daha sonrakibir tarihte başlayacak hesap döneminin açılış bilançosu olarak ticari defterlerine vefinansal tablolarına geçirmek zorundadır.• Bağımsız denetçi, anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketinyetkili organı tarafından en geç 1 Mart 2013 tarihine kadar seçilir. Seçim ile birlikte6762 sayılı Kanuna göre görev yapan denetçinin görevi sona erer.31 Aralık 2012 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte sonaerecek olan dönemin bilançosu, 6762 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 6762 sayılı Kanunhükümlerine göre seçilmiş bulunan denetçi tarafından denetlenir. 1 Ocak 2013 tarihinitaşıyan veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarih itibarıyla çıkarılmışbulunan açılış bilançosu, Yeni Kanun’a göre seçilmiş denetçi tarafından ve bu Kanunhükümleri uyarınca denetlenir.Türk Ticaret Kanununa göre seçilen denetçi, denetimini yeni kanuna göre yapar. Ancak,denetçi, geçmiş yıla ait finansal tablolar ile gerekli karşılaştırmayı yapabilmek için, 6762sayılı Kanuna veya diğer mevzuata göre hazırlanan finansal tablolara raporunda yer verir.• Bu fıkra hükümleri uyarınca görevleri ve organ sıfatları son bulan denetçinin veyadenetçilerin, 6762 sayılı Kanuna göre toplantıya çağırdıkları genel kurullar toplanır22 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlarve azlık, 6762 sayılı Kanunun 367 nci maddesine göre görevleri sona eren denetçilerebaşvurmuşsa, o prosedüre devam olunur.Türkiye Muhasebe Standartları (“TMS”) / Turkiye Finansal RaporlamaStandartları (“TFRS”)Yeni Kanun halka açık olsun olmasın, tüm işletmelerin finansal tablolarının, TMSK tarafındanyayınlanan TMS/TFRS’ye göre hazırlanmalarını öngörmüştür. TMS/TFRS, UFRS’nin Türkçeçevirisidir.Yeni Kanun, muhasebe ve raporlama alanındaki uygulamalara tekdüze uygulama disiplinive düzenini getirerek, TMS/TFRS’ye göre hazırlanmış finansal tabloların UFRS’ye görehazırlanmış finansal tablolarla karşılaştırılabilmesini ve TMS/TFRS’ye göre hazırlanmışfinansal bilgilerin uluslararası pazarlarda kabulünü sağlamayı amaçlamaktadır.Daha önceleri belirleyici bir role sahip olmayan önemlilik, karşılaştırılabilirlik, özünönceliği, dürüst gösterim (dürüst resim ilkesi/true and fair view) gibi kavramlar UFRS iletam uyumlu olan TMS/TFRS’nin kavramsal çerçevesinde yer alacaktır.Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu;• Büyük ölçekli şirketler ile sermaye piyasası kurumları, bankalar, sigorta şirketleri,emeklilik şirketleri için TMS/TFRS’leri ve• Kobiler için özel raporlama standartlarınıyayımlamıştır.Neden UFRS ?Geçmiş yüzyılın son on yılından itibaren ivme kazanarak artan sınır ötesi yatırımlar veşeffaf sermaye piyasalarının doğal bir sonucu olarak, tüm dünyada evrensel nitelikteortak finansal raporlama standartları gereksinimi ortaya çıkmıştır. Bu gereksinime engeniş katılımlı cevap, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu’ndan gelmiştir. Bu kurultarafından yayımlanan UFRS’nin uygulanması geniş yaygınlık kazanmıştır. Bugün AvrupaBirliğine üye ülkeler, Avustralya, Kanada, Rusya, Güney Afrika gibi ülkeler UFRS’yi kendiyerel mevzuatlarına adapte etmişlerdir. Dünya’nın büyük ekonomilere sahip ülkeleri iseUFRS’yi adapte etme sürecinde bulunmaktadır. ABD’nin finansal raporlama standartlarıolan US GAAP ile UFRS arasında da yoğun bir şekilde, aradaki farkları giderme vetekdüzelik oluşturma çalışması halen devam etmektedir. Tüm bu gelişmelerden hareketleTürkiye’nin dünya ekonomisi ile bütünleşmesinin ve milletlerarası yatırım ve ticaretdünyasına dahil olmasının yolu, kendi yerel muhasebe mevzuatını UFRS’ye uyumlu halegetirmesidir ve Yeni Kanun bunun gerçekleşmesini sağlamaktadır.G. Sermaye Şirketlerinde DenetlemeTemeller, Taşıyıcı KolonlarYeni Kanun sermaye şirketlerinin, yani anonim, limited ile sermayesi paylara bölünmüşkomandit şirketlerin ve şirketler topluluğunun denetiminde, reformcu bir anlayış ve çağdaşYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 23bir açılımla, köklü bir sistem değişikliği önermektedir. Değişiklik, ulusal ve uluslararasıpiyasalarda güveni kuracak, yerleştirecek ve Türkiye’ye yeni bir görünüş kazandıracakçapta ve niteliktedir. İleri bir denetim hukuku anlayışının özelliklerini taşıyan denetimeilişkin hükümler, anonim ve Türkiye’de ilk defa denetlenmeye tabi tutulacak limitedşirketlerin yapısını ve organsal düzenini teorik ve dogmatik düzeyde değiştirecektir.Çağdaş yaklaşımlar, uluslararası çapta bilinen muhasebe skandalları sonrasında ABD’degörülen yeni düzenlemeler ve AB’deki oluşumlarla tamamen örtüşen bu konseptin taşıyıcıkolonları şunlardır. Yeni denetim:1. Uzman, mesleki yönden yeterli, teknik donanımlı, hukuki anlamda özenli,sorumluluğunun bilincinde bulunan,2. Bağımsız bir denetçi tarafından Uluslararası Denetim Standartları’na uygun,3. Meslek etiğine bağlı olarak gerçekleştirilen,4. Mesleğin gereği olan şüphecilikle yapılan,5. Şeffaf,bir denetimdir.Solo ve Konsolide Finansal Tabloların DenetimiYeni Kanun’un sisteminde bağımsız denetim - TK’nın aksine - sadece bir sermaye şirketinindenetlenmesine özgülenmemiştir, bağımsız denetim şirketler topluluğunun denetiminide kapsar ve aynı ilke ve hükümlere tabidir. Sermaye şirketinin halka açık, kapalı, büyük,orta ölçekli ya da küçük olması, denetleme ve standartlar açısından bir fark yaratmaz.Konsolidasyona tabi şirketlerin yerli veya yabancı olmaları da denetimin niteliğinde,konusunda, kapsamında ve uygulanan standartlarda değişikliğe yol açamaz.Olumlu Görüş Almış Finansal TablolarOlumlu görüş almış olan finansal tablolar, kanuna ve TMS/TFRS’lere uygun oldukları içingenel kurulun her türlü kararına konu olabilirler.Denetlenmemiş, Olumsuz Görüş Almış, Görüş Verilmekten Kaçınılmış veyaSınırlı Olumlu Görüş Almış Finansal TablolarDenetlenmemiş finansal tablo hukuken yoktur; bu sebeple hiçbir karara veya hukukiişleme konu olamaz. Denetlenip olumsuz görüş almış veya hakkında görüş verilmektenkaçınılmış finansal tablolara dayanarak hiçbir organ hiçbir karar alamaz; alırsa kararbatıldır.Şirket ile denetçi arasında görüş ayrılığı bulunması kaçınma için yeterli değildir. “Görüşvermekten kaçınma” olumsuz görüş vermenin bir hali olup, her iki halin de hukukisonuçları aynıdır. Görüş vermekten kaçınılması için kanunda belirtilen sebeplerinmevcudiyeti şarttır. Bu şartlar sınırlayıcı nitelikte olmamakla beraber, şunlardır;• Defterlerin denetleme yapılmasına ve sonuçlara varılmasına müsait olmaması,• Şirketin denetlenecek hususlara önemli kısıtlamalar yapması,24 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak Kurumlar• Denetleme yapılmasına şirketçe izin verilmemesi.Finansal tablolara olumsuz görüş verilmişse veya görüş verilmesinden kaçınılmışsa, YKgöreve devam edemez; istifa etmek zorundadır. GK yeni bir YK seçer ve olumlu görüşalacak şartların yaratılması yeni YK’nın görevi olur.Sınırlı olumlu görüş almış finansal tablolar geçerlidir; genel kurul kararlarına konuolabilir; ancak eleştirilen noktaların genel kurulda düzeltilmesi gerekir. Sınırlı olumlugörüş, olumlu olup bazı hatalı noktalar dolayısıyla tam olumlu görüş verilmemiş finansaltablolar için kullanılan görüştür; yoksa “itirazi kayıtla” verilmiş görüş değildir.Bağımsız Denetimin Özellikleri,• Uzmanlık; Uzmanlık denetçinin, ister denetleme şirketi, ister gerçek bir kişi olsun,mesleki eğitime, geliştirilip ve güncelleştirilen nitelikli bilgiye sahip olması şeklindetanımlanır. Denetçi, bağımsız denetleme kuruluşudur. Orta ve küçük ölçekli sermayeşirketlerinde denetimi, bağımsız olan, bir veya birden fazla YMM ve/veya SMMM deyapabilir. Yeni Kanun, şirketin kuruluşu, sermayenin artırılması, azaltılması, birleşme,bölünme, tür değiştirme gibi işlemlerin denetimini de konusunda uzman işlemdenetçilerinin yapmasını öngörmektedir. Ayrıca şartların varlığında özel denetim desöz konusu olur. Özel denetim belirli olayların (yolsuzluk şüphesi, finansal tablolardatutarsızlık, GK’ya verilmeyen bilgilerin bazı pay sahiplerine verilmiş olması vb.)aydınlatılması ve gerçeklerin ortaya çıkarılması için yapılan denetimdir.• Bağımsızlık; tarafsızlık yanında denetçinin şirkete karşı yabancılığını, şirketinbünyesinde yer almamasını, şirketle, ortaklarıyla, yakınlarıyla, çalışanlarıyla ilişkiiçinde olmaması ifade eder.• Tarafsızlık: Bağımsız olan denetçinin taraf tutmadan, etki altında kalmadan mesleketiği bağlamında denetimi yapmasıdır.• Amaç: Denetim, uluslararası piyasalarla bütünleşmek, bu piyasaların dili ile konuşmakamacı dolayısıyla Uluslararası Denetim Standartları (“UDS”) ile uyumlu TürkiyeDenetim Standartları’na (“TDS”) göre yapılır.• Meslek etiği: Bir mesleğin, mesleğin niteliklerine uygun olarak, mesleki davranışyasaları bağlamında dürüst ve tarafsız bir şekilde yapılmasına ilişkin düzenlenenkurallarıdır. Denetimin en büyük güvencesi mesleki disiplin ve mesleki etiktir.• Şeffaf denetim, şirketin veya Topluluğun denetiminin sonuçlarının internet sitesinekonulması, tabloların beş yıl sitede kalması, denetim raporunun, denetimin türü,kapsamı ve sonuçları hakkında gereken açıklıkta, anlaşılır, basit bir dille yazılmışolması ve geçmiş yılla karşılaştırılmalı hazırlanması anlamına gelir. Raporun şeffaflığıaynı zamanda YK’nın irdelemelerini, kanaat belirtir şekilde değerlendirilmesinide ifade eder. Raporun sonunu yansıtan onay yazısının da şeffaf olması gerekliliğitartışma dışıdır.• Denetçi Teminatı: Denetçi teminatı haizdir. Haklı sebep ve mahkeme kararı olmadandeğiştirilemez.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 25• Denetçi denetlemeyi bırakamaz: Denetçi haklı sebep olmadan veya denetlemesözleşmesi feshedilmemişse, denetleme işini bırakamaz; şirketle görüş ayrılığınadüşmesi, denetleme işini bırakması için haklı sebep oluşturmaz.Mesleki EtikStandartlar uyarınca meslek etiğine uyularak yapılan denetimde• bağımsızlık,• doğruluk, dürüstlük,• nesnellik, esastır. Ayrıca;• mesleki bilgide yeterlilik ve özen şarttır. Bundan başka denetimde;• gizliliğe• mesleki davranış ve kurallara• teknik standartlara dikkat etmek gerekir.Çünkü, profesyonel etik kuralları bir taraftan denetimin ahlaki meşruiyetinin ana kolonu,diğer taraftan da hukuki sorumlulukların kaynağıdır. Anılan temel ilkelere, ilgisiz birşekilde, toptancı söylemlerle, aldırmazlıkla ve soyut, sözde kalan bir ciddiyet anlayışıylayaklaşılırsa, denetimin etik temeli çöker ve denetçi sorumlu olur. Denetim standartları birbütün olduğu için denetçi, denetimin tüm aşamalarında bu standartlara uyar.Mesleki ŞüphecilikStandartlarda denetimin ana gereklilikleri arasında şüphecilik de yer alır. Denetçi denetimplanlamasını yapar ve denetimi eylemsel olarak gerçekleştirirken; finansal tabloların,işletmenin gerçek finansal durumunu ve faaliyet sonuçlarını dürüstçe göstermesineengel oluşturabilecek olayların varlığını göz önünde bulundurarak, şüpheci bir tavırsergilemelidir. UDS şüpheciliği tanımlamıştır:“Mesleki anlamda şüphecilik, denetçinin, sorgulayıcı bir yaklaşımla, açıklamaların diğerbilgi ve belgeler ile çelişki içinde olup olmadığının değerlendirmesidir.”Denetlemenin Önemli Bir Hata İçermediği GüvencesiUDS’ye göre yapılacak denetim; yöntemde, belirlenen kapsamda ve varılan sonuçlardaönemli bir hata bulunmadığı güvencesini sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Bu da• testleri,• iç kontrol sistemlerinin ve muhasebenin yapısından kaynaklanan risklerin bulunupbulunmadığına ilişkin incelenmeyi; ve• denetim kanıtlarını gerektirir.DenetçiDenetçi, mesleği denetçilik olan, denetim eğitimi almış bulunan kişi veya bu kişilerdenoluşan kuruluştur. Denetçi olabilirlik şartlarını 3568 sayılı Kanun belirler.
26 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarTürkiye Denetim Standartları KuruluYeni Kanun’un geçici 2. maddesiyle Adalet Komisyonu, bir denetim standartları kurulununkurulmasını hükme bağlamıştır. Sadece “Kurul” diye anılan bu yetkili kuruluşa ilişkinhüküm şöyledir. “Türkiye Denetim Standartları Kurulu kuruluncaya kadar, 397’ncimaddede belirtilen Türkiye Denetim Standartları, Türkiye Serbest Muhasebeci MaliMüşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliği (“TÜRMOB”) ile ilişkili bir kurultarafından UDS ile uyumlu olarak belirlenir. Kurul’un hangi kurum ve kuruluşlarıntemsilcilerinden oluşacağı ile çalışma usul ve esasları TÜRMOB tarafından hazırlanacak veMaliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine yayınlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.”Konseptin Özellikleri1. Tüm sermaye şirketleri denetlenir.2. Denetleme bağımsız denetleme kuruluşu tarafından yapılır. Kural budur. YMM ve/veya SMMM tarafından yapılan denetim de bağımsız denetimi ifade eder. YMM/SMMM denetimi Yeni Kanun’a göre geçicidir. Yeni Kanun’un amacı, şirketleşmeyi/kurumlaşmayı sağlamaktır.3. Bağımsız denetleme kuruluşunun ortakları/pay sahipleri ancak YMM ve/veya SMMMolabilir; meslek dışından kişiler bu kuruluşların ortağı olamaz.4. Bağımsız denetleme kuruluşu, Yeni Kanun’a uygun olarak yeni bir tüzükle düzenlenir.5. Denetçinin bağımsızlığı tam olmalıdır. Bu konuda Yeni Kanun hoşgörüsüzdür; 400üncü maddesi bu konuda kesin yasaklar içermektedir.Bilgi Alma HakkıDenetçinin solo veya konsolide finansal tabloları denetlemesi, şirketin muhasebesine, yanidefterlere, kayıtlara, belgelere dayanır. Bunlar hakkında ilgililerden bilgi alması şarttır.Bu sebeple, inceledikleri ve inceleyeceklerini tam ve doğru olarak anlayabilmesi için, YeniKanun, denetçiye, geniş bilgi alma hakkı tanımıştır. Bu hak ilgili belgelerin istenmesinide kapsar. Hakkın muhatabı doğrudan yönetim kuruludur. Bilgi ve belge verilmemesininsorumlusu da yönetim kuruludur. Yönetim kurulunun açık talimatına rağmen ilgilininbilgi vermemesi halinde yönetim kurulu bilgiyi ve belgeyi sağlamak zorundadır;meğerki, sadece ilgilide bulunan bir bilgi olsun. Yönetim kurulunun bu yükümlülüğüve sorumluluğu şirket, şirket ilgilileriyle ve şirketin iş ve işlemleriyle sınırlıdır. Yönetimkurulunun üçüncü kişilerin tutumlarından dolayı–kural olarak sorumluluğu yoktur.Ancak bu yükümlülük açısından “ilgili” kavramı geniş anlaşılır, yardımcı kişi sıfatınıtaşıyan üçüncü kişilerle, yönetim kurulunun etki ve hakimiyeti altındaki kimseleri dekapsar. Yükümlü üye değil, kural olarak tam sayısı ile “kurul”dur. Ancak, murahhas ve/veya görevli üye yetki alanları ile ilgili kayıt, belge ve bilgilere ilişkin olarak tek başlarınayükümlü ve sorumludur. Yönetim kurulu, bu yükümlülüğü kendi adına yerine getirecekbir üyeyi ve üye olmayan yönetici ve ilgilileri belirleyebilir. Ancak, denetçinin özellikle herkademedeki ilgiliden istemde bulunup, güçlükle karşılaşmaması için, yönetim kurulununbunu sağlayıcı bir karar alması doğru olur. İlgili materyalin ibrazını isteme ve bilgi istemehakkı 403 (4). madde hükmündeki “kaçınma” ile yakından ilgilidir. Yönetim kurulununreddi, somut olayın özelliklerine bağlı olarak kaçınma halinin doğmasına yol açabilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 27Denetimin Konusu ve KapsamıDenetimin konusu “numerus clausus” olarak belirlenmiştir.• şirketin veya topluluğun finansal tabloların denetimi (Yeni Kanun 398.1),• muhasebenin içerdiği finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olupolmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığının denetimi,• Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun, finansal tablolara ilişkinaçıklamalarının ve değerlendirmelerinin denetimi,• Şirketi tehdit eden veya edebilecek riskleri zamanında belirlemeye uygun yeterlibir sistemin (mekanizmanın) mevcut olup olmadığının ve bu mekanizmanın işleyipişlemediği denetimi,Üçüncü konu ayrı raporu gerektirir, ancak anılan rapor denetim raporu ile birlikte sunulur.İkinci ve üçüncü konular Türk hukukunda ilk defa denetim kapsamına alınmıştır.Denetleme Üst KurumuDenetleme Üst Kurumu, denetçiyi ve denetlemeyi kanun adına denetler. Üst kurumdenetlemesi, denetçinin denetlemeyi kanun (Yeni Kanun) hükümleriyle, standartlara,amaca uygun olarak yapılıp yapılmadığını yerinde ve internette, denetçinin denetimbelgelerine erişim suretiyle inceler. Bu kuruluşun, denetçinin belgelerine girmesi Türkhukukunda bir ilktir. Denetleme Üst Kurumu oluşuncaya kadar bir boşluk doğmaması içinbu denetim T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nca yapılacaktır.H. Mal ve Hizmet Tedarikinde Ödemelerin ZamanındaYapılmasını Sağlamaya Yönelik Yeni Düzen ve Geç ÖdemeninSonuçlarıYeni Kanun’un içerdiği radikal çözümlerden biri de, işletmelere mal tedarik edenlerinve hizmet sunanların faturalarının veya eş değerli ödeme taleplerinin karşılığı olanalacaklarının, borçlu tarafından zamanında ödenmesini sağlayan hükümlere yervermesidir. Böylelikle bir türlü çözülemeyen bir sorunu Yeni Kanun ortadan kaldırmıştır.Getirilen yeni hükümler ön planda süper market, hiper market gibi işletmeleri, yani alışverişmerkezlerini ilgilendiriyorsa da, sadece anılan şirketlere özgülenmiş değildir.Düzenleme Yeni Kanunun 1530. Maddesinin 2 ila 7. fıkralarında AB’nin ilgili yönergesi ileuyumlu bir şekilde yer almaktadır. AB’nin geç ödemelere ilişkin yönergesi kamu sektörünüve kamu ihalelerini de kapsamaktadır. Türk Ticaret Kanunu, niteliği dolayısıyla sadeceözel sektöre ait kurallar öngörmüştür. Kanunun 1530. maddesi, söz konusu işletmelerin,raf düzenleme, raf değiştirme, ısıtma, soğutma, yeni alış-veriş merkezlerinin açılışlarınaiştirak etmek gibi karşı faturalara bağlanan talepleri hakkında herhangi bir kuralgetirmemiştir.28 Şirketler Hukukuna İlişkin Ortak KurumlarDüzenlemenin Zirve Noktaları1. Mal tedarikçilerinin (her çeşitte, her ölçekte, her dalda üreticiler) ve hizmet sunanlarınfaturaları veya eş değerli ödeme talepleri (hak edişler, cari hesap bakiyeleri vs.)belgenin bizzat kendisinin içerdiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde ödenir. Aksihalde borçlu;• İhtarsız temerrüde düşer,• Gecikme faizi öder,• Gecikme tazminatını yüklenir,• Varsa cezai şartlar gerçekleşir.2. Faturanın veya eş değer ödeme talebinin alınma tarihi belirsizse, ödeme malın veyahizmetin alınmasından itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır; aksi halde yukarıda 1.maddede belirtilen sonuçlar doğar.3. Borçlu faturayı veya eş değer ödeme talebini mal veya hizmetin tesliminden öncealmışsa, mal veya hizmetin teslim tarihini izleyen otuz günün sonunda bedelödenmelidir; aksi halde yukarıda 1. maddede belirtilen sonuçlar doğar.4. Kanuna veya sözleşmeye göre mal veya hizmetin gözden geçirilmesinin(muayenesinin) öngörüldüğü hallerde iki olasılık söz konusu olur. Borçlu;• faturayı veya eş değer ödeme talebini gözden geçirmenin gerçekleştiği tarihte veyadaha önce almışsa, mezkur tarihten itibaren otuz gün içinde yapmalıdır; aksi haldeyukarıda 1. maddede belirtilen sonuçlar doğar.• Kanundaki veya sözleşmedeki muayene süresi, mal veya hizmetin alınmasındanitibaren, otuz günü aşıyorsa ve bu durum alacaklının aleyhine ağır bir haksızlıkoluşturuyorsa, muayene süresi mal ve hizmetin alınmasından itibaren otuz günkabul edilir, ödeme bu otuz gün içinde yapılmalıdır; aksi halde yukarıda 1.maddede belirtilen sonuçlar doğar.5. Ödeme süresi sözleşme ile öngörülse bile altmış günü aşamaz. Kobiler, tarımsal vehayvansal mal üreticileri ile borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu haller için ençok altmış gün emredicidir. Diğerlerinde alacaklı için haksız bir durum yaratmamakkoşuluyla daha uzun bir süre öngörülebilir.6. Kobiler, tarımsal ve hayvansal mal üretenlerde ödeme taksite bağlanamaz.7. Temerrüt faizini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası belirler. Oran 3095 sayılıkanunda öngörülen gecikme faizinden %8 fazla olmalıdır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir DüzenlemeII. Anonim Şirket
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 31A. Anonim Şirket’in (‘A.Ş.’) KuruluşuYeniliklerYeni Kanun’un A.Ş.’nin kuruluşu ile ilgili yeniliklerini ve açılımlarını şu noktalaraodaklayabiliriz.• 1965’te Almanlarla ve Avusturyalıların, 1991 yılında İsviçrelilerin yaptığı gibiuygulanma yeteneğini haiz bulunmayan, işlemez bir mekanizma halinde olantedrici kuruluş kaldırılmıştır.• Yeni Kanun, halka açık kuruluşu gerçekleştiren basit, sade, uygulanabilir ve özgünbir sistem getirmiştir.• Halen mevcut dar istisnalı normatif sistem pekiştirilmiştir. Özerk kuruluşların,A.Ş.’nin gerek kuruluşunda gerek sermaye artırımlarında, modern hukukunreddettiği müdahaleci yetkilerine son veren bir hüküm getirilmiştir.• Kuruluşun esası olan kurucular beyannamesi ile, öz denetim hukukumuzagetirilmiştir. Kuruluştan doğan sorumluluk da etkili ve likit yükümlülüklerledüzenlenmiştir.Kuruluşun DenetlenmesiKuruluş, işlem denetçisi tarafından denetlenir. Yeni Kanun, A.Ş.’nin finansal tabloları veyıllık faaliyet raporu ile Topluluğun konsolide finansal tabloları ve Topluluk yıllık faaliyetraporunu inceleyecek denetçi ile işlem denetçisini birbirinden ayırmıştır.A.Ş.’nin kuruluşunu, sermayenin artırılmasını, azaltılmasını, birleşme, bölünme, türdeğiştirme, menkul kıymet çıkarılması gibi işlemlerini denetleyen kişiye işlem denetçisidenir. İşlem denetçisi bir şemsiye kavramdır. Örneğin, kuruluşu denetleyen denetçiişlem denetçisidir. Bu işlem denetçisine aynı zamanda kuruluş denetçisi de denilebilir.Bu denetçi, yıllık finansal tabloları değil, sadece kuruluşu denetler. İşlem denetçileri demeslekten yani 3568 sayılı Kanuna göre yetkili bulunan kişiler olabilir. Ancak, bir kuruluşdenetçisi veya sermaye artırımına bakan işlem denetçisi, işin niteliği dolayısıyla 3568sayılı kanuna göre yetkili bir YMM/SMMM olmayabilip hukukçular veya mühendislerarasından seçilebilir. Çünkü, söz konusu işlemler her zaman 3568 sayılı kanun anlamındadenetlemeyi gerektirmeyebilir.Kuruluşa Hâkim FelsefeKuruluşa hakim felsefe basitlik, sadelik, öz denetim, işlem güvenliği ve bu bağlamdasorumluluktur.32 Anonim ŞirketB. Kapalı A.Ş., Halka Açık A.Ş. ve Borsa A.Ş.Yeni Kanun belli bir sınıf A.Ş.’ye göre tasarlanmamıştır. Başka bir deyişle yürürlüktekiTK daha çok kapalı A.Ş.’lere uygun hükümler öngörmüşken, Yeni Kanun tek pay sahipliA.Ş., halka açık A.Ş. ile pay senetleri borsada işlem gören ve uygulamayla öğretide BorsaA.Ş. diye anılan gerçek Halka Açık A.Ş. için de hükümler getirmiştir. Böylece, halenuygulamada rahatsızlık yaratan önemli bir farklılık ortadan kaldırılmış; Yeni Kanun ileSPK arasındaki düzen ve sistem değişiklikleri giderilmeye çalışılmıştır.Yeni Kanun’un ana felsefesi şudur: Türk Ticaret Kanunu, tüm anonim şirketler için tümmaddi kuralların yer aldığı temel kanundur.Yeni Kanun’un bu konudaki ikinci yaklaşımı şudur: Halka Açık A.Ş., Cadbury’nin ilkcorporate governance raporunda vurgulandığı gibi, kanunların pek yer vermediği birsınıftır. Esas olan pay senetleri borsada işlem gören yani Borsa A.Ş.’dir.Yeni Kanun’un merkezi kayıt kuruluşu ile ilgili hükümleri, pay senetlerinindevrinin sınırlandırılmasına ilişkin bağlam düzeni, kurumsal yönetim ilkelerisistemi başta olmak üzere birçok kuralı Borsa A.Ş.’ye göre kaleme alınmıştır.1. Pay Sahipleri Demokrasisi,2. Bilgi Toplumu Hizmetleri,3. Kurumsal Yönetim İlkeleri,hem Halka Açık A.Ş.’yi hem Borsa A.Ş.’yi hem de Kapalı A.Ş.’yi kapsar şekildedüzenlenmiştir.Bir Şirketin Halka Açık Kurulması1. Payları halka arz etmek için taahhüt eden gerçek veya tüzel kişi sadecetaahhütle yetinir ve payların bedellerinin 3/4’ünü yatırmak zorunluluğundadeğildir.2. Payları halka arz etmek için taahhüt eden gerçek veya tüzel kişi, kuruluştanitibaren 1 ay içerisinde bu payları halka arzetmek ve satılmayan payların3/4’ünü ödeyeceğini garanti etmek zorundadır.3. Sözkonusu paylar, halka taahhüt bedeli ile veya primli olarak arzedilebilir,halktan elde edilen hasılanın payın itibari değerine isabet eden kısmı şirketeödenir, aradaki fark taahhüt edene ait olur.4. Halka arz SPK düzenlemelerine göre yapılır.5. Satın alınmayan paylar tamamıyla taahhüt edenin üstünde kalır; taahhüteden bunların 3/4’ünü hemen ödemek zorundadır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 33C. A.Ş.’de Sermaye ve PaylarSermaye SistemleriYeni Kanun halka açık olsun veya olmasın bütün A.Ş.’ler için iki sermaye sistemi kabuletmiştir: Esas sermaye ve kayıtlı sermaye.Böylece, hukukumuzdaki kapalı A.Ş. ile halka açık A.Ş. arasındaki önemli bir fark ortadankalkmıştır.Kapalı A.Ş.’lerde kayıtlı sermaye sistemini kabul etme, sisteme girme ve sistemden çıkmaT.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemelerine bırakılmıştır. Bakanlık konunundinamizminin gerektirdiği düzenlemeleri yapacaktır.Asgari SermayeKapalı A.Ş.’lerde:• Asgari esas sermaye 50.000 TL,• Kayıtlı sermaye 100.000 TL’dir.Halka açık A.Ş.’lerde• Asgari sermaye 50.000 TL’dir.Bu sermaye SPK’nın düzenlemeleri ile belirlenmektedir.Nakdi ve Ayni SermayeHer iki gruba giren malvarlığı konuları Yeni Kanun’da belirlenmiştir. Ayni sermayekonulmasıyla ilgili yenilikler:• Sanal ortamlar ve domain hakları ile,• Vadesiz alacaklar sermaye olarak konulabilir.• Sermaye konulabilmesi için aynın üzerinde tedbir, rehin gibi sınırlayıcı haklarbulunmamalıdır.• Taşınmaz ayni sermayenin tapuda şirket adına tescili doğrudan (resen) sicilmüdürünce yaptırılır.• Taşınır ayni sermaye bir güvenilir kişiye tevdi edilmediyse ayni sermaye olarakkabul edilmez.Paylar• Nakit ve ayın karşılığı olabilir.• Ayni sermaye karşılığı payların iki yıl devredilemeyeceğine ilişkin yasak YeniKanun’da yer almamaktadır.• İtibari değersiz pay kabul edilmemiştir.• Asgari itibari değer bir Kuruş’tur.34 Anonim ŞirketKapalı A.Ş.’lerde kayıtlı sermayenin sağlayacağı yararlar aynen halka açık A.Ş.’de olduğugibidir. Şöyle ki:• Sermaye daha kolay artırılacaktır.• Apel sistemi ortadan kalkacaktır.• Yönetim kurulu piyasayla ve aracı kurumlarla işbirliği içinde çalışma imkanınasahip olacak ve her sermaye artırımı için GK’nın toplanmasına gerek olmayacaktır.İmtiyazlı Paylar DüzeniYeni Kanun’un imtiyazlı paylar düzeni zirve noktalarıyla şöyle özetlenebilir:• Yeni Kanun imtiyazlı payları tanımaktadır. Ancak mevcut TK’dan farklı olarakimtiyaz kavramı tanımlanmıştır.• Oyda imtiyaz sınırlandırılmıştır.• Oyda imtiyazlı payların sermaye artırımını bloke etmesi olanağı kaldırılmıştır.• İmtiyazlı pay sahipleri genel kurulunun toplantıya çağrılması, çalışması, kararalması açık kurallara bağlanmış ve yetkileri daraltılmıştır.Sonuçİmtiyazlı paylar düzeni bloke edici olmaktan çıkarılmış adil ve savunulabilir bir sistemebağlanmıştır.Oyda imtiyazın sınırları şöyledir:• Bir paya en çok 15 oy verebilir.• Bazı kararlarda oyda imtiyaz kullanılamaz. Bu da oyda imtiyaz kurumununemredici nitelikte bir diğer sınırıdır. Bu kararlar:1. Esas sözleşme değişikliği,2. İşlem denetçilerinin seçimi,3. İbra ve sorumluluk davası açılmasıdır.En çok 15 oy sınırı mahkeme kararı ile genişletilebilir. Ancak bunun için:1. Sınırın genişletilmesi, şirketin dolayısıyla topluluğun kurumlaşması için gerekliolmalıdır.2. Sınırın genişletilmesi için somut olayda haklı bir sebep bulunmalıdır. Başka bir grubunşirkete hakim olabileceği endişesini ortadan kaldırmak, mevcut yönetimin düşürülmesitehlikesini önlemek gibi sebepler haklı sebep sayılamaz.3. Bu iki genişleme talebine ilişkin sebepleri destekleyen ve açıklayan bir projemahkemeye sunulmalıdır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 35D. Bir Anonim Şirketin Kendi Hisse Senetlerini İktisap veyaRehin Olarak Kabul EtmesiYeni Kanun’un SistemiYeni Kanun, bir A.Ş.’nin kendi hisse senetlerini iktisap veya rehin olarak almayı kabuletmesi yasağını, AB’nin “sermaye yönergesi” diye adlandırılan, şirketler hukukuna aitİkinci Yönergesine uygun olarak, bir hayli gevşetmiştir.Yeni Kanun’un sistemi TK m. 329’dan çok farklıdır. TK 329’da yasak katıdır; istisnalarıngerçekleşmesi olasılığı nadirdir. Yeni Kanun’un kabul ettiği rejim ise iş dünyasına rahatlıkgetirebilecek, geniş ve işleyebilir olanaklara dayanmaktadır. Yeni Kanun özellikle hissesenetleri borsada işlem gören şirketleri manipulasyonlara karşı korumuştur. Kapalışirketleri ise gereksiz ve yararsız endişelerle kıskaç altına almaktan kaçınmıştır. Sistem,yasağın korunması ve buna bazı istisnalar getirilmiş olması şeklinde nitelendirilmemeli,aksine, yasağın olası tehlikeleri ve kötüye kullanmaları önlemek için sürdürülmekleberaber, yararlı iktisap olanaklarıyla yumuşatılması temelinde tanımlanmalıdır. Yasak veolanaklar yavru şirketlerin ana şirketlerin hisse senetlerini iktisap etmeleri durumunda dageçerlidir. Olanaklar Yeni Kanun’da sayılanlarla sınırlıdır. Yorumla genişletilemez.İktisap Olanakları1. YK, GK’dan yetki almak ve yetkisini en çok 5 yıl içinde kullanmak şartı ile, şirketsermayesinin en çok %10’u oranında, kendi hisse senetlerini iktisap veya rehin olarakkabul edebilir. Kullanılmayan yetki yenilenebilir.GK, %10 sınırı içinde, iktisap edilecek oranı, bedeli ve iktisabın amacını saptar.YK yetkisini salt ticari amaçla kullanamaz; spekülatif işlem yapamaz. Yetki, şirketvarlıklarının, menfaatinin korunması, kötüye kullanmaların önlenmesi ve yerindelikamaçlarıyla sınırlıdır.Yetki yenilenebildiğine göre, yasak sermayenin %90’ına özgülenmiş demektir. BirA.Ş.’nin kendi hisse senetlerini (paylarını) sermayesinin %10’u oranında iktisapedebilmesi şirkete tanınmış büyük bir olanaktır. Bu olanağı kullanarak• Borsa şirketleri market-maker rolünü oynayabilir,• Borsa şirketleri manipulasyonlara karşı savaşabilir,• Kapalı şirketler sağlıklı bir halka açılmanın alt yapısını hazırlayabilir,• Borsada şirketin kontrolünün değişmesinin veya emrivakilerin önüne geçilebilir,• Dostça olmayan devralmalar (take over) etkisiz kılınabilir.Ancak bedelleri tamamen ödenmiş paylar bu yolla iktisap edilebilir.2. YK, şirket için yakın ve ciddi bir tehlikenin varlığı halinde, yukarıdaki %10 sınırı ilebağlı olmaksızın ve yetki almaya gerek bulunmaksızın kendi hisse senetlerini iktisapedebilir. Yakın ve ciddi tehlikeye en iyi örnek, borsa şirketin manipülasyonlara karşıkorunmasıdır. Bu hallerde şirket piyasa yapıcı rolünü üstlenir.36 Anonim Şirket• Yakın ve ciddi bir tehlike; manipulasyonlarla, düşmanca devralmalarla (take over);şirkete karşı dayatmalarla tanımlanabilir,• Yakın ve ciddi tehlike, ekonomik krizleri, borsa çöküşlerini de kapsar,• Yakın ve ciddi tehlike, somut olay gerçeği ile de bağlantılı olabilir.2. Şirketin hisse senetleri, şirketin veya şirketin bağlı şirketlerinin işçileri tarafından,şirketin verdiği avans, borç veya teminatla alınabilir. Bu olanak işçilerin şirketekatılmaları ve çalışanların hisse senetleri yönünden anlamlıdır.3. İvazsız iktisap caizdir.4. Şirket,a) sermaye azaltılmasında,b) külli veya cüz’i halefiyetin sözkonusu olduğu (birleşme, bölünme gibi) hallerde vekanuni bir satın alma yükümlülüğü varsa,c) bedellerinin tümü ödenmiş olmak şartı ile hisse senetlerinin cebri icradan alınmasıhalinde ya da,d) bir alacağının tahsili amacıyla hisse senetlerinin (payların) iktisap edilmesihallerinde kendi hisse senetlerini iktisap edebilir.6. Yasak, şirket bir menkul kıymetler şirketiyse uygulanmaz.Hisse Senetlerinin Alınmasında Serbest Kaynakların Kullanılması ZorunluluğuHisse senetlerinin bedelleri, kullanılması serbest fonlardan karşılanabilir. Ayrıca paylarınbedellerinin ödenmesi halinde kalan net şirket aktifi, en az sermaye ile kanun ve esassözleşmeye göre dağıtılmasına izin verilmeyen yedeklerin toplamı kadar olmalıdır.Yasağın İhlal Edilmesi Halinde1. Yasağa aykırılık halinde, borçlar hukukuna ilişkin devir sözleşmesi işlemi batıldır.Şirket bir yıl içinde batıl işlemle elde edilen hisse senetlerini elden çıkarmakzorundadır, elden çıkarılmayan hisse senetleri sermaye azaltılmasıyla yok edilir.2. Şirketin, paylarını iktisap etmesi amacıyla başkasına ödünç, avans veya teminatvermesi batıldır.Hakların DonmasıŞirketin iktisap ettiği kendi payları ile yavru şirket tarafından iktisap edilen ana şirketinpayları GK’nın toplantı nisabının hesaplanmasında hesaba katılmaz. Bedelsiz paylarıniktisabı hariç şirketin devraldığı kendi payları hiçbir pay sahipliği hakkı vermez. Yavruşirketin iktisap ettiği ana şirket paylarına ait oy hakları ile buna bağlı haklar donar.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 37E. A.Ş.’nin Yönetim Kurulu (“YK”)Yenilikler ve AçılımlarYeni Kanun’un YK ile ilgili açılımlarının bazıları şunlardır:• Tek üyeli YK olanağı Türk hukukuna getirilmiştir. Ancak temsile yetkili en az bir üyeninTürkiye’de yerleşik ve Türk vatandaşı olması şarttır.• YK üyesinin görevine başlayabilmek için pay sahibi olması şartı kaldırılmıştır.• Tüzel kişinin de YK üyesi olabilmesi olanağı sağlanmıştır.• Profesyonel YK açılımı gerçekleştirilmiştir.• Pay sahibi gruplarının YK’da temsil edilebilmesinin kanuni alt yapısı oluşturulmuştur.• YK ile yönetim (Management) kavramları arasındaki farkı ortaya koyan sistem hükmebağlanmıştır.Tek Üyeli YKTek üyeli YK hem bir yenilik hem de bir açılımdır. Yararları şu noktalardaözetlenebilir.1. Tek kişilik A.Ş. ve L.Ş.’de tek kişilik YK oluşturularak sisteme uyum sağlanmıştır.Örneğin, bir buzdolabı şirketi sadece kendisinin pay sahibi olduğu bir A.Ş.kurmuş ise bu şirkette tüzel kişi olarak sadece kendisinin yönetim kurulu üyesiolduğu bir YK oluşturabilir. Böylelikle tek elden yönetimi sağlayabilir.2. Aile A.Ş.’lerde tek kişilik YK şirketin yönetimine uygun bir organdır.3. Vakıfların, derneklerin, üniversitelerin, akademilerin ve benzeri tüzel kişilerinkurdukları şirketlerde bu tüzel kişilerin YK üyeleri olmaları ve yönetimeyabancıları karıştırmamaları olanağı sağlanmıştır.YK Üyesinin Pay sahibi olması zorunlu değildir.Yürürlükteki TK’nın amaca uygun olmayan ve güçlüklere sebep olan hükümlerindenbirisi de YK üyesi olabilmenin pay sahipliğine bağlanmış bulunmasıdır. Buzorunluluk yapay pay sahipliklerinin yaratılması ve Kanunun dolanılması sonucunudoğurmuştur. Anılan gereklilik YK üyesinin pay sahibi olarak elini taşın altındahissetmesi düşüncesine dayanır. Ancak bu düşünce tüm A.Ş.’lerde bilhassa HalkaAçık ve Borsa A.Ş.’lerde tamamıyla işlemez duruma gelmiştir. Uygulamada birçok YKüyesinin pay sahipliği gerçekte mevcut değildir.Yeni Kanun’daki açılımın yararları şu noktalarda toplanabilir:1. Yönetim uzmanlaşacaktır.2. Hile-i şeriye ortadan kalkıp, hukuka saygı sağlanacaktır.38 Anonim Şirketİç DenetimYeni Kanun’un, kurumsal yönetim yanında A.Ş.’nin yönetilmesinde kabul ettiği temelyaklaşım YK’ya bilgi akışının sağlanması, gelen bilgilerin kalitesinin kontrolü iledeğerlendirilmesi ve yönetime ilişkin tüm kararların bu değerlendirme sonuçlarına görealınmasıdır. Bu yaklaşım şirkette iç denetim düzeninin kurulmasını gerekli kılar. Zatenişletme ekonomisinin A.Ş. yönetimi için uygun gördüğü konsept budur. Böylece YeniKanun bilimsel sonuçları maddelerine yansıtarak YK’nın işleyişini modernleştirmeyiamaçlamıştır. İleri yönetim ilke ve teknikleri üç alanda odaklanmıştır.• Finans denetimi• Finansal planlama• Risk teşhisi ve risk yönetimi.Finans DenetimiYeni Kanun, YK’nın devredilemez görevleri arasında, finans denetimini de saymıştır.Hükme göre, YK finansal denetleme için gerekli düzeni kurmalıdır. Sözkonusumekanizmanın harekete geçirilmesi hususunda büyük veya küçük A.Ş. ayrımı yapılmamış,yani ölçek kriterinin kullanılmasına gerek görülmemiştir. Finans denetimi ile ilgili şirket içiyapılanmada “şirketin ihtiyacı” ölçüsü geçerlidir. Finans denetimi sadece borsa şirketleriningereksinimi duydukları bir denetim-gözetim mekanizması değildir. Büyük ve orta ölçeklikapalı anonim şirketler yönünden de mezkur denetimin yararlı olduğu şüphesizdir. Çünküfinans modern işletmeciliğin bir gerçeğidir ve büyüklük kriterine bağlı tutulamaz. İçdenetim daha geniş bir kavram olmakla beraber merkezinde finans denetimi yer alır.3. YK üyesinin ayrılması durumunda yapay pay sahipliğinden doğan uyuşmazlıklar,tehditler, kötüye kullanmalar son bulacaktır.Tüzel Kişinin YK Üyesi Olabilmesi• Yürürlükteki TK tüzel kişinin YK üyesi olmasına olanak vermemektedir. Onunyerine temsilcisinin seçilmesini istemektedir. Bu temsilci hukuken nitelendirilmesive konumunun belirlenmesi güç bir temsilcidir. Bu temsilci esasında tüzel kişiyitemsil etmemektedir. YK’da kendi sorumluluğu altında çalıştığı ve bağımsız kararaldığı ve kararlarının tüzel kişiye bağlanamayacağı varsayılmaktadır. Tüm bukabuller hukuk gerçeğine uymamaktadır.• TK sisteminde tüzel kişinin temsilcisi bizzat YK üyesi olduğu için onun eylemve kararlarından tüzel kişi sorumlu tutulamamaktadır. Oysa hukuk gerçeğitemsilcinin tüzel kişinin talimatı ile hareket ettiğine işaret etmektedir.• Temsilci bir açıdan sorumluluğu yüklenmiş, varlıksız bir taşeron durumundadır.Bu da büyük olaylarda önemli haksızlıkların ortaya çıkmasına sebep olmakta veönemli skandallar tazmin edilememektedir.• Yeni Kanun’un bu hükmü, sorumluluk sistemini hukuk gerçeğine uygun kurallarave uygulamalara oturtacaktır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 39“Finans denetimi” terimi, kaynak İsviçre Borçlar Kanunu’nun gerekçesinde açıkça biriç kontrol mekanizması olarak adlandırılmıştır. Gerçekten, anılan terim, bir taraftanşirketteki finans yönetimine ilişkin görevlerin ve yetkilerin denetimini ifade eder, diğertaraftan da finans kavramı bağlamında şirketin iç denetimine vurgu yapar. Her iki anlamda iç denetim ile doğrudan ilgilidir.Şirketin finans yönetiminin denetlenmesi, finansmanın nasıl, hangi kaynaklardan,hangi maliyetle sağlandığının; likiditenin, nakit akışının, nakit akışı ile borç vadelerininuyumunun kontrol altında tutulması, finansman yükünün azaltılması önlemlerininalınmasına ilişkin sonuçların değerlendirilmesini kapsar.İç denetim sistemleri finans denetimi çerçevesinde şirkette karşılıklı kontrolü sağlar,kararların uygulanma süreci içinde izlenmesi, sonuçlarının denetlenmesi, varlıkların veyatırımların fiziki kontrolü anlamını taşır.Yeni Kanun, YK’ya bu görevi yüklerken ve yetkiyi devredilemez nitelikte bir hükmebağlarken, bir anlamda emredici bir hüküm öngörmüştür. Şöyle ki, şirketin ihtiyacıolduğu halde finans denetimi yapacak iç denetim mekanizmasının kurulmaması yönetimkurulunun sorumluluğunu gerektirir.Finansal PlanlamaFinans denetimi ile finansal planlama ve finansal tablolar arasında yer alan nakit akımtablosu, bütçe ve onun değişik bir boyutu olan iş planı ile yakından ilgilidir. Finansdenetimiyle finansal planlama yapılması Yeni Kanun’da YK’nın devredilemez niteliktekigörevlerindendir. Bütçe ve iş planı, büyük veya küçük her şirket için vazgeçilmezönemdedir. Finans denetimi ile bağlantısı dikkate alındığında, finansal planlamayı büyükşirketlere özgülemenin doğru olmadığı anlaşılır. Kanundaki “gerektirdiği ölçüde finansalplanlama için gerekli düzenin kurulması” hükmü bu şekilde yorumlanmalıdır.Risk Yönetimi-Risk TeşhisiBu iki kavram da Yeni Kanun’da, YK’ya ilişkin hükümler arasında yer almıştır. Riskyönetimi YK’nın görevidir. Risk yönetimi gerçekleşmiş bir riskin veya risk tehlikesininyönetimi değildir. Bu kavram, bir işletmenin, dahil olduğu ekonomi, sektör ve trendlerdolayısıyla karşılaştığı veya karşılaşabileceği risklerle baş edilmesine yönelik önlem vepolitikaların belirlenmesini ve uygulanmasını ifade eder. Her şirketin kendisine özgüriskleri de vardır. Risk yönetimi bunları da kapsar.Profesyonel YKYeni Kanun’da YK’nın profesyonelliğine ilişkin çeşitli hükümler yer almaktadır: üyelikiçin pay sahibi olmanın gerekmemesi, üyelerin belli bir kısmının yüksek öğrenim görmüşbulunması, oyda imtiyaz sayısının aşılmasının kurumlaşma açısından şart tutulması gibi.Ayrıca yukarıda açıklanmış bulunan finans denetimi, finans planlaması ve risk yönetimide profesyonelliğe gönderme yapmaktadır. Profesyonelleşme ile ilgili olarak aşağıdakinoktalar önem taşır.• Yeni Kanun, YK üyelerinin dörtte biri için yüksek öğrenim şartını aramaktadır.• Bilgili, bilinçli ve iç denetim düzeneklerini işletebilecek bir yönetim anlayışı Türkiye40 Anonim Şirketaçısından zorunluluktur. Bu sebeple kurumsal yönetim ilkeleri bağımsız (nonexecutive)YK üyelerini getirmiş ve Yeni Kanun da buna işaret etmiştir.• Profesyonel YK demek çeşitli menfaat sahiplerinin temsil edildikleri bir YK değildir.Profesyonel YK sermayeden bağımsız, piyasanın ve işin gereklerine göre hareketedebilen, karar alabilen, iç denetim mekanizmalarını işletebilen ve risk yönetiminehazırlıklı YK’dır.F. Genel Kurul (“GK”)Yeni Kanun’da:• GK’nın münhasıran yetkili olduğu ve devredemeyeceği nitelikteki yetkileri topluhalde gösterilmiştir. Bu yetkilere işaret edilirken özellikle halka açık A.Ş.’lere ilişkinsermayenin artırılması, menkul kıymet çıkarılması gibi istisnalara yer verilmiştir.• GK’yı toplantıya çağırmaya yetkili olanlar yeniden düzenlenmiştir. Yetkililer arasından,denetçi doğal olarak çıkarılmış, azlığın çağrı yetkisi onun lehine kesin sürelerebağlanmıştır. Ayrıca, azlığın talebi üzerine belirli sürelerin cevapsız geçirilmesi halindedoğan çağrı yetkisi için hükümler getirilmiştir.• GK toplantılarının, toplantı başkanlığı tarafından yönetimine ilişkin bir iç tüzüğünA.Ş. tarafından düzenlenmesi zorunluluğuna yer verilmiştir. Toplantı başkanlığı veyaPay ve Pay Sahipleri GruplarıYeni Kanun A, B, C pay grupları yanında pay sahipleri gruplarına da yervermiştir. Örneğin, bir otomobil üretim A.Ş.’de, yan sanayiden gelen paysahipleri, yani otomobilin elektrik tesisatını yapan, bazı önemli parçalarını üretenyan sanayiciler bir pay sahibi grubu oluşturabilirler ve esas sözleşme bu gruplarınYK’da temsil edilmesini öngörebilir. Pay sahipleri grupları ticaretten endüstriyegeçen A.Ş.’lerde önemli rol oynar. Yeni Kanun bu açılımı getirmektedir.YK ve YönetimYürürlükteki TK bir organ olan YK ile teknik yönetim örgütü olan “yönetim”iyani management’ı kesin çizgilerle farklılaştırmamaktadır, hatta Türkçe’demanagement kelimesinin anlam yüklenmiş bir karşılığı bile yoktur. “Yönetim”ibaresi “management”ın ve “administration”ın İngilizce ve Fransızcadakikarşılıklarını vermekten çok uzaktır.• Bu farklılaşmanın olmaması Türk sisteminde bütün sorumluluğu ve yüküYK’nın üstünde bırakır.• Yeni Kanun bu farklılaşmayı getirmekte ve teşkilat iç tüzüğü kavramı ile“management”ı yerleştirmeyi amaçlamaktadır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 41başkan bu iç tüzüğe göre toplantıyı yönetmek zorundadır. Bu iç tüzükte ayrıca olumsuzoy kullananlar için şerh vermeye tutanak ve tutanağın imzalanmasına ilişkin uygulamahükümleri yer alacaktır. GK toplantısının yönetimi yürürlükteki TK’nın sessiz kaldığı birkonudur.• Pay sahibinin GK’da bilgi alma hakkı yeniden düzenlenirken, bu hakkın sınırları birtaraftan genişletilmiş diğer taraftan kesin çizgilerle belirlenmiştir. Ayrıca, pay sahibine,gerekli bilgiyi alamaması halinde başvuracağı hukuk yolları gösterilmiştir. Bilgi almahakkı işleyebilir bir düzene bağlanmış ve oy kullanma süreci aydınlatıcı bir içeriğesokulmuştur.• Özel denetim yeni esaslara bağlanmış, pay sahipleri demokrasisine uygun olarak yenibir pay sahipliği ve azlık hakkı oluşturulmuştur.• GK’da temsil, borçlar hukukuna ilişkin temsil kurumunun kalıplarından kurtarılmışve kurumsal temsilci kavramı altında temsil yetkisinin bir anlamda kitleselörgütlenmesine ilişkin ilk adımlar atılmıştır. ABD hukukunun “Proxy” sistemihukukumuza -bir ölçüde- yansıtılmıştır. Böylece, GK’da, genel kurula pay sahiplerininkatılmaması yoluyla oluşan güç boşluğunu ortadan kaldırıcı önlemler alınmıştır.Kurumsal Temsilcilik Nedir? Nasıl İşleyecektir?Kurumsal temsilcilik bir meslek olmayıp bir pay sahipleri inisiyatifidir. Bu tür birtemsilcilik profesyonel bir anlayışla ve bir işletme şeklinde yerine getirilmeye müsaitdeğildir.• Kurumsal temsilci pay sahibi, diğer pay sahiplerine başvurarak temsil yetkisininkendisine verilmesini isteyen kişi veya kişilerdir.• Kurumsal temsilci, temsil yetkilerini, yayınlayacağı bir bildirge ile isteyecektir.• Bu bildirge A.Ş.’nin yönetimine, iç denetimine, bağımsız denetimine ve kurumsalyönetim ilkelerine göre yönetilmesi ve denetlenmesine ilişkin bir programdır. Buprogramda yatırım yerleri, vazgeçilecek yatırımlar, finansman, kar dağıtım, yatırım vepazarlama politikası gibi politikaların esasları da yer alabilir.• Kurumsal temsilciye özel talimat verilemez. Kurumsal temsilcinin bildirgesi onunuymak zorunda olduğu talimatlar listesidir. Temsilci kural olarak özellikle GK’da oykullanılırken bildirgedeki esaslar dışında hareket edemez.• Kurumsal temsilci her kategorideki A.Ş. için geçerli olmakla beraber özellikle HalkaAçık A.Ş. ile Borsa A.Ş.’lerde muhalefeti örgütleme veya yönetimi öznellikten vekeyfilikten engelleme inisiyatifi olarak pay sahipleri demokrasisinin bir parçasıdır.• Kurumsal temsilci, aynı zamanda bir A.Ş.’nin kurumsal yönetim ilkelerine ve bilgitoplumu hizmetlerine göre çalışmasını sağlayan esaslı bir şeffaflık aracıdır.• Yeni Kanun, kurumsal temsilciye ilişkin özel sorumluluk hükümlerini içermemektedir.Ancak, ilk tecrübe ile birlikte böyle hükümlerin ortaya çıkması gereği doğabilir.42 Anonim Şirket• Yeni Kanun’a gelen, olumlu tepkiler arasında ilk olarak bunun bir pay sahipliğiinisiyatifi olduğunun açıkça belirtilmesi, ikinci olarak da sorumluluk hükümlerine yerverilmesi önerilmiştir.G. Sermaye ArtırımıGenel BilgilerYeni Kanun, A.Ş.’de sermaye artırımını, bir taraftan bilinen yöntemleri, yeni açılımlarlageliştirmiş, diğer taraftan da bu kurumu yeni türlerle zenginleştirmiştir. Bilinen sermayeartırımı türlerine esas sermayenin artırılması yanında, kayıtlı sermaye sisteminde sermayeartırımının eklenmesi ve iç kaynaklardan sermaye artırımının kanuni düzenlemeyekavuşturulması yeni açılımlardır. Şarta bağlı sermaye artırımı ise yeni bir konsepttir.Ayrıca pay sahibinin bazı artırımlarda rüçhan hakkından yoksun bırakılmasının veya buhakkın kısıtlanmasının daha adil ilkelere bağlanması da mükemmelleştirme yönünde birgeliştirmedir.TürlerYeni Kanun üç sermaye artırımı türü öngörmüştür.Yeni Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermayenin ArtırılmasıBu türde, şirkete nakdi veya ayni yeni sermaye konulduğu, yani pay sahiplerinden ve/veyaüçüncü kişilerden gelen yeni katkılarla öz varlık büyüdüğü için bu türe efektif artırım dadenilir.İç Kaynaklardan Sermaye Artırımıİç kaynaklardan yapılan sermaye artırımında, belirli bir amaca özgülenmemiş yedekakçeler, kanuni yedek akçelerin serbestçe kullanılabilen kısmı ve kanunen izin verilenfonlar sermayeye dönüştürülür. Şirkete yeni sermaye girmez, çoğu zaten öz varlık içindebulunan kalemler sermayeye eklenir.• Özel denetim herhangi bir pay sahibinin istemiyle başlar. GK bu istemi kabulederse özel denetçi mahkeme tarafından atanır. Reddederse azlık bu istemesahip çıkar veya başka bir ifadeyle istemi tekrarlarsa GK’nın kararı ne olursaolsun mahkeme özel denetçiyi atar.• Böylece mevcut kanundaki özel denetçiyi A.Ş.’ye hakim çoğunluğun seçmesişeklindeki uygulama kaldırılmış olmaktadır.• Yeni Kanun, bundan başka özel denetçi raporunda şirketin ve paysahiplerinin menfaatlerini dengeleyici hükümler öngörmüş, şirketezarar verebilecek bilgi ve belgelerin açıklanmasını engelleyebilmek veayıklayabilmek yetkisini mahkemeye bırakmıştır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 43Şarta Bağlı Sermaye ArtırımıBu tür sermaye artırımında, sermaye ne YK ne GK kararı ile artırılır ne de artırılan sermayebelirli kişiler tarafından taahhüt edilir. Sermaye artırımının dayanağı bir esas sözleşmehükmüdür. Bu hüküm sadece bir dayanak değildir, aynı zamanda da sermayenin nasıl,hangi tutarda, hangi süreler içinde ve nasıl gerçekleşeceğini gösterir. Bu esas sözleşmehükmü parça parça tükenir ve tamamen tükenince YK tarafından esas sözleşmedençıkarılır.Sermaye bir şirket organının kararıyla değil, bazı borçlanma senetleri hamillerindendeğiştirme haklarını ve alım hakkı sahiplerinin bu haklarını kullanmalarıyla, kullanantemelinde, adeta damla damla artar. Artırımın aktörleri değiştirme ve alım hakkısahipleridir.Değiştirme hakkı sahiplerinin, hamili oldukları borç senetlerinin itfa bedelleri ile yenipayları alma, alım hakkı sahiplerinin de bu haklarına dayanarak şirketin hisse senetleriniödeme hakları vardır.Rüçhan HakkıHer pay sahibi yeni çıkarılan payları, mevcut paylarının sermayeye oranına göre almahakkını haizdir.Bu hak• haklı sebepler varsa ve• en az sermayenin yüzde altmışının olumlu oyu ile sınırlandırılabilir.Haklı SebepKanun haklı sebepleri göstermiştir:• işletmelerin veya işletme kısımlarının iştiraklerinin devralınması• işçilerin şirkete katılmasıhaklı sebeptir. Rüçhan hakkının kaldırılması veya sınırlandırılmasıyla• hiç kimse haklı görülemeyecek şekilde yararlandırılamaz• kayba uğratılamaz.Sermayenin AzaltılmasıYeni Kanun sermayenin azaltılmasıyla ilgili olarak üç önemli yenilik getirmiştir.1. YK’nın sermayenin niçin azaltıldığına, hangi yönetimin uygulanacağına, azaltmadansonra malvarlığı durumuna ilişkin raporunu GK’da onaylanınca bu rapor tescil ve ilanettirilir.2. Azalma alacaklar ödenmeden veya teminat altına alınmadan yapılmışsa, azalmanıntescil ve ilanından sonra iki yıl içinde iptal davası açılabilir.3. Bu dava teminat yetersizse de ikame olunabilir.44 Anonim ŞirketH. SorumlulukYeni Kanun’da çeşitli sebeblerden doğan sorumluluklar düzenlenmiştir. Sorumluluk• hukuki (m. 549) ve• cezai sorumluluk (m. 562)olmak üzere iki çeşittir.Her iki sorumluluk da A.Ş.’lere ilişkin hükümlerin sonunda bütünlük arzeden bir bölümoluşturur.Hukuki SorumlulukYeni Kanun hukuki sorumluluğu altı ayrı kategoriye ayırmıştır. Ayrıca Yeni Kanun’da bualtı kategoriye kısmen uygulanabilen ortak hükümler (m. 555-561) yer almaktadır. Buhükümler arasında teselsülü düzenleyen Yeni Kanun’un 557. maddesi de özellik gösterir.Bu hüküm tüm sorumluluk hallerine doğrudan uygulanamaz, şartları varsa veya birmadde müteselsil sorumluluğu öngörmüşse uygulanır.1. Belgelerin ve Beyanların Kanuna Aykırı Olmasından Doğan SorumlulukSorumluluğun DoğuşuBu sorumluluk A.Ş.’nin, kuruluşu, sermayesinin artırılması, azaltılması, birleşmesi,bölünmesi, tür değiştirmesi, menkul kıymet çıkarması gibi usuller, işlemler ve yapıdeğişiklikleri sebebiyle kanunen hazırlanması gerekli belgelerin ve yapılan beyanlarınkanuna aykırı veya hileli olmasından ya da sahteliğinden doğar. Mesela,• halka arz izahnamesi veya bir kurucular beyannamesi,• aracı kurum garantisi,• işlem denetçisi raporu,sahteyse, yalan beyan içermekteyse, hileliyse bu sorumluluk doğar.Şartların varlığı halinde, yani zararı doğuran hukuka aykırı veya borç doğuran fiilibirden çok kişinin birlikte işlemeleri ve fiilin YK, icra komitesi gibi bir kurul tarafındangerçekleştirilmesi halinde teselsül söz konusu olabilir.HükümleriSorumlu: Sorumlu beyanı yapan, raporu veren, taahhüt eden ve bunlara katılanlardır.Kusur sorumluluğun şartıdır, sorumluluğun sonucu zararın tazminidir. Zamanaşımına560. madde uygulanır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 452. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar ve Ödeme Yetersizliğinin BilinmesiSorumluluğun DoğuşuBu sorumluluk, (1) sermayeye ilişkin koruyucu hükümlerle ilgili olarak hile veya benzerialdatıcı işlemler yapılmasından, (2) sermaye taahhüdünde bulunanların ödeme yetersizliğiiçinde bulunduklarının bilinmesinden ve buna onay verilmesinden doğmaktadır. Mesela,• sermaye taahhüt edilmemişken, taahhüt edilmiş; ödenmemişken ödenmişgösterilmesidir.• nakit ödeme yerine, senet verilmesi; ciro edilen çekin karşılıksız çıkmasıdır.• taahhütte bulunan tasarruf yetkisini haiz olmayan bir müflistir.HükümleriSorumlu: Doğan zarardan, (1) kandırıcı işlemi yapanlar, buna iştirak edenler, (2) ödemeyetersizliğini bilip onay verenler müteselsilen sorumludur. Bu tür sorumluluk kanundandoğmaktadır. Müteselsil sorumluluğa 557. madde uygulanır. Kusur sorumluluğun şartıdır.Zamanaşımı madde 560’a tabidir.3. Değer Biçilmesinden SorumlulukSorumluluğun DoğuşuSorumluluk, (1) sermaye olarak konulacak veya devralınacak ayınların emsaline göreyüksek değerlemesinden, (2) bunların niteliğinin farklı gösterilmesinden (mesela, arsanınimar durumu bulunmadığı halde varmış gibi gösterilmesi), (3) başka türlü bir yolsuzlukyapılmasından (mevcut olmayan tahvillerin değerlendirilmesi gibi) doğar.Kusur aranmaz, hukuki aykırılığı yapanlar veya katılanlar zararı tazmin eder. Bunlarkurucu, bilirkişi, YK üyesi, avukat vs. olabilir. Şartları varsa mesela, zarar doğuran işlembir YK kararından doğuyorsa 557. madde uygulanır.4. Halktan Para Toplanmasından Doğan SorumlulukSorumluluğun DoğuşuBu sorumluluk bir A.Ş. kurmak, kurulmuş şirketin sermayesini artırmak amacıyla veyavaadi ile veya benzeri sebeplerle yurt içinde veya dışında SPK’dan izin almadan halktanpara toplanması ile doğar. Para toplama sebepleri kanunda sınırlı (tahdidi) bir şekildegösterilmemiştir.HükümleriBu eylemlerden (1) para toplayanlar, (2) fiilden haberi olan (yetkili) kurumlar, (3)ilgili şirketin yöneticileri ve girişimcileri müteselsilen sorumludurlar. Toplanan paralarıSPK tarafından belirlenen bir bankaya yatırmak zorundadırlar. Sorumluluğa 557.madde uygulanır. Sorumluluk için kusur aranmaz. Paralar tedbirle koruma altına alınır.46 Anonim ŞirketGereğinde kayyum atanır. Yetkili mahkemeler arasında Asliye Ticaret Mahkemesi devardır.5. Kurucuların, Yönetim Kurulu Üyelerinin, Yöneticilerin ve TasfiyeMemurlarının SorumluluğuSorumluluğun DoğuşuBu sorumluluk kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiyememurlarının• kanundan• esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden doğar.Sorumluluğun NiteliğiSorumluluk, (1) ispat yükü tersine çevrilmiş kusur sorumluluğudur. Yani: Yukarıdasayılan kişiler kusurlarının bulunmadığını ispat etmedikçe sorumludurlar. (2) Sorumlulukyönetim işlevinin yüklenilmiş olmasından doğar. Yönetim işlevi kısmen veya tamamendevredilmişse (mesela murahhas üye atanmışsa), nakledilen işlev ölçüsünde sorumlulukYK’nın üstünden kalkar, yönetim işlevi yoksa, sorumluluk da yoktur ilkesi (TK 319/son, Yeni Kanun 553.2). Ancak devredilen kişinin seçiminde özensizlikten sorumlulukdoğabilir. (2) Sorumluluk, sorumlu kişinin kontrolü kapsamındaki işlevden doğar.Kime Karşı Sorumluluk?Sorumluluk• şirkete• şartlarına bağlı olarak pay sahiplerine ve alacaklılara karşıdır.6. Denetçinin SorumluluğuDenetçinin, işlem denetçisinin ve özel denetçinin hukuki sorumluluğu Kanunun 554. ve sırsaklamadan doğan sorumluluğu 404. maddede düzenlenmiştir.Hukuki sorumluluk her üç denetçinin de kanuni görevlerini yerine getirmelerinden doğar.Bu sorumluluk kusura dayalı bir tazminat sorumluluğudur. Denetçi ve topluluk denetçisibu sorumluluğu dolayısıyla şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklısına sorumludur.İspat yükü davacının yani somut davaya göre şirketin, paysahibinin veya alacaklılarınomuzundadır. Sorumluluğun kaynağı kanundur. Çünkü, sorumluluğun sebebi sözleşmeninihlali olmayıp, yukarıda da belirtildiği gibi kanuni görevlerin yerine getirilmemesidir.Denetleme sözleşmesinin ihlalinden doğan sorumluluk kanunun 554. maddesine değilgenel hükümlere tabi olup sorumluluğun temeli sözleşmeseldir.Sır saklama yükümlülüğünün ihlalinden doğan sorumluluk 404. maddede düzenlenmiştir.Her üç denetçi, bunların yardımcıları ve bağımsız denetleme kuruluşunun temsilcileri,denetimi dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmakla yükümlüdürler. Faaliyetleri sırasındaöğrendikleri denetleme ile ilgili iş ve işletme sırlarını izinsiz kullanamazlar. Sorumluluğunsebebi bu yükümün kasten ve ihmal ile ihlalidir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 47ZararYukarıda 1-6’da sayılan kişilerin şirkete verdikleri maddi zarardır.DavaAsıl Davacı: A.Ş.Pay sahibinin davacı sıfatıPay sahibi tazminatın şirkete ödenmesini isteyebilir. Dolayısıyla zarar kavramına yerverilmemiştir.Alacaklının davacı sıfatıAlacaklıların dava hakkı şirketin iflası halinde vardır ve iflas idaresi ileri sürmemişse, yaniikinci derecededir.Teselsül ve BaşvuruKuralBirden çok kişinin aynı zararı tazminle yükümlü olmaları halinde müteselsilensorumludurlar.Ortak fiil ile zarar verilmişse aynı zarardan sorumluluk vardır.Farklılaştırılmış TeselsülHükümde söz konusu olan salt değil farklılaştırılmış teselsüldür. Farklılaştırılmış teselsüldemek birden çok kişinin aynı zararı tazminle yükümlü olmaları halinde her birinin,zararın, kusuruna ve durumun gereklerine göre şahsen kendisine yükletilebildiği ölçüdesorumlu olması demektir.İç İlişkiRücu durumu gereklerine göre hâkim tarafından belirlenir.Cezai SorumlulukSuçlar ve cezalar Yeni Kanun’un 562. maddesinde gösterilmiştir. 562. maddede belirlenensuçlar resen takip olunur.I. Sona Erme ve TasfiyeBu konuda üç radikal yenilik getirilmiştir.A. Haklı Sebeplerle FesihAzlığa çokluğun pervasızca hareketlerinin haklı sebep sayıldığı hallerde (hiç veyayetersiz kar dağıtma, yüksek miktarda sermaye artırımlarıyla bir kısım pay sahiplerininpaylarını küçültme, A.Ş.’yi ve malvarlığını kendi menfaatine kullanma, kendine fon48 Anonim Şirketaktarma gibi). A.Ş.’nin feshi davası açma imkanı tanımıştır. Bu dava bağlamında,mahkeme ;1. ya feshe karar verir,2. ya da fesih yerine davacının paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçekdeğerinden satın almasına ve duruma en uygun kabul edilebilir diğer bir çözüme(mesela, yedeklerden kar dağıtılması, yıllık karın belli bir oranının dağıtılmasınınesas sözleşmede öngörülmesi, azlığa YK’da temsil edilme hakkının tanınması gibi)hükmeder.B. Ek TasfiyeTasfiye aceleye getirilip, bazı alacaklar dikkate alınmadan kapatılmışsa, bazı tasfiyeişlemlerinin yapılmasına gerek varsa, tasfiye yeniden açılır.C. Tasfiyenin KaldırılmasıŞirket süresinin dolması veya GK kararıyla A.Ş. sona ermişse, tasfiye paylarıdağıtılıncaya kadar tasfiyeden dönülebilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir DüzenlemeIII. Limited Şirket
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 51A. Yeni Limited Şirketin Öne Çıkan ÖzellikleriYeni Kanun’daki limited şirket (‘L.Ş.’) birçok noktada mevcut TK’daki limited şirkettenfarklıdır.A.Ş.’ye Benzerlikler ArtmıştırYeni L.Ş., TK’nın aksine kollektif şirketten uzaklaşmış, adeta küçük ölçekli bir A.Ş.’yebenzemiştir. Benzerlikler en çok şu noktalardadır:• Yeni L.Ş., A.Ş.’ye benzer bir yapıya, yönetim ve karar mekanizmalarına sahiptir. Bununulusal ve uluslararası piyasaların isteği olduğu belirlenmiştir.• GK, Yeni Kanun’da ortak sayısına bakılmadan A.Ş.’ye benzer bir şekildeyapılandırılmıştır. Yöneticiler için de durum aynıdır.Benzemeyen NoktalarA.Ş.’de pay sahibinin kural olarak tek borcu vardır: Taahhüt edilen sermayeyi ödemek.L.Ş.’de bunun yanında başka borçlar da öngörülebilir. Bu ek borçlar ortakların isteklerinebağlı ek olanaklardır.• Ek yükümlülükler. Örneğin bilanço açıklarını kapatmak gibi.• Yan edim yükümlülükleri.• Bağlılık borcu, rekabet yasağı.• A.Ş.’de pay kolaylıkla devredilebilir, L.Ş.’de diğer ortakların onayı gereklidir.Sermaye• Sermaye en az 10.000 TL’dir.• Ayni sermaye konulabilir.• Nakdi sermaye payı bir defada ödenir. Taşınmazlar resen L.Ş. adına tapuda tesciledilir. Tescil yetki ve görevi resen ticaret sicili memuruna aittir.Bir Ortağın Birden Çok Sermaye Payına Sahip OlabilmesiBir ortağın sadece bir sermaye payına sahip olabilmesi (bir ortak=bir sermaye payı) ilkesikaldırılmış, bir ortağın birden fazla sermaye payına sahip olabileceği kabul edilmiştir.• Sermaye payının kısmen devri için, bölünmesi, bölünmesi için de birçok işlemyapılması zorunluluğu aşılmıştır.• Böylece sermaye paylarının aile arasında özellikle çocuklara devri kolaylaşmıştır.• Sermaye payının şirketler topluluğu içinde devrinde basitlik sağlanmıştır.• Şirkete yeni ortak alınması kolaylaştırılmıştır.52 Limited ŞirketSermaye Payının Devrinde ve İspatında EsneklikYeni L.Ş., sermaye payının devrinde çok amaçlı bir esnekliği haizdir.• Ortaklar (kurucular) sermaye payının devrini istedikleri gibi düzenleyebilirler.Şirket sözleşmesiyle devri kolaylaştırabilirler. Ortaklar yarı kapalı bir şirketamaçlıyorlarsa, devri zorlaştırır veya yasaklayabilirler.• Sermaye payı, nama yazılı kıymetli evraka bağlanarak hem ortaklığın ispatlanmasıkolaylığı sağlanmış hem de yükümlülüklerin senede yazılması ile şeffaflıkgerçekleştirilmiştir. Böylece pay defteri de kısmen de olsa senede yansıyacaktır.• Kapalı veya devre onay vermeyen L.Ş.’den kurtulma olanağı sağlanmış, çıkmaolanağı vurgulanmıştır.L.Ş. ortağının iflasının L.Ş.’nin iflasına sebep olması sistemi terk edilmiştir.TK’da bir ortağın iflası şirketin iflasına sebep olur. Söz konusu tahrip edici çözümdeL.Ş.’nin şahıs şirketi özellikleri taşıması gerektiği düşüncesinin etkili olduğu açıktır.TK’nın sistemine son veren yaklaşımla bir sermaye şirketi olan L.Ş.’ye uygun bir çözümgetirilmiştir.L.Ş., ortağının kişisel alacaklısının şirketi feshedebilmesi riskinden korunmuştur.TK’nın, L.Ş.’yi (kişisel öğeleri ağır basması gereken şirketi) bu öğelerle yapılandırılmışbir sermaye şirketi görme anlayışı çelişkisi bir ortağın kişisel alacaklısına şirketi feshetmehakkının tanınmasına kadar gitmiştir.Yeni Kanun’un sistemi basittir. Ortağın kişisel alacaklısı L.Ş.’yi feshetmeden sadece ortağınsermaye payını haczettirip paraya çevirebilir.İntifa SenetleriTK, L.Ş. için intifa senetleri çıkarılmasına olanak vermemektedir. Yeni Kanun L.Ş.’de buolanağa da imkan vererek L.Ş.’yi A.Ş.’ye yaklaştırmıştır.L.Ş. Yönetiminin Seçimle BelirlenmesiTK’ya göre, şirket sözleşmesiyle veya bir ortaklar kararı ile şirketi yönetecek ortaklar ve/veya üçüncü kişiler belirlenmemişse, tüm ortaklar hep birlikte müdür sıfatıyla şirketiyönetmeye hem yetkili hem zorunludur. Buna hep birlikte yönetim veya özden yönetimdenir. Hep birlikte / özden yönetim bir kargaşaya dönüşebilir. Yeni Kanun müdürlerinseçimle belirlenmesi zorunluluğunu getirerek bir A.Ş. ilkesini L.Ş.’ye uygulamıştır.B. Kuruluş ve Ortaklığın Hukuki Durumu• Tek ortaklı L.Ş.’ye olanak tanınmıştır (Bkz: Ortak Kurumlar I).• Kuruluş basitleştirilmiştir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 53• Şirket sözleşmesinde öngörülmesi şartıyla, sermaye payının alımı, önalımı, geriyealımı, devrin sınırlandırılması, öneriye muhatap olma hakkının düzenlenmesi,yükümlülüklerinin ihlalinde sözleşme cezası getirilmesi çıkma hakkının tanınması,şirket yönetiminin üçüncü kişilere bırakılması, bilanço karının kullanılmasındakanundan ayrılan bir rejimin öngörülmesi olanakları getirilmiştir.• Ek ve yan ödeme yükümlülükleri öngörülmüştür.• Bazı ortaklara veto ve üstün oy hakkı tanınmasının yolu açılmıştır.• Ortaklara ağırlaştırılmış rekabet yasağı yükletilebilecektir.• Oy hakkının hesaplanmasında ve kar payının dağıtımında kanuni hükümlerdenayrılan düzenlemeler yapılabilecektir.• Ortağa çıkma hakkı verilmiştir.C. Şirketin Finansal Gücünün Artırılması Suretiyle EkonomikYapının GüçlendirilmesiYeni L.Ş.’nin finansal yapısı güçlendirilmiştir ve• Sermaye payının bir defada ödenmesi öngörülmüş, yani taksit kaldırılmıştır.• Ortağın şirkete verdiği sermayenin yerine tutan ödünçlere imkan tanınmıştır.• Bilanço zararlarının ek ödeme yükümlülükleriyle kapatılması olanağı ortaklaratanınmıştır.Temerrüt ve Sonuçlarıyla KarşılaşmamaSermaye payının bedelinin tamamının bir defada ödenmesi sistemi geldiği için, temerrütve buna bağlı sonuçlar kaldırılmıştır.Seleflerin Sorumluluğu KalkmıştırTemerrüt kaldırıldığı için ödenmeyen sermaye borcundan dolayı çıkarılan ortağın sermayepayının paraya çevrilmesinden doğan açık için seleflere başvurma kurumu kaldırılmıştır.Payın Devrinde BasitleştirmePayın devri basitleştirilmiştir.Bilgi Alma ve İnceleme Haklarında DüzelmeTK, özel bir hüküm bağlamında ortaklara bilgi alma ve inceleme hakkı tanımamıştır.Sadece 548. maddede, ortak sayısı yirmiyi aşan şirketlerde, A.Ş.’nin denetçilere ilişkinhükümlerinin geçerli olması, ortak sayısı yirminin altındaki L.Ş.’lerde ise BorçlarKanununun 631. Maddesinin uygulanması öngörülmüştür.. Anılan hüküm yetersiz veetkisiz olduğu gibi L.Ş.’nin niteliğine de uymamaktadır. Yeni Kanun, ortaklara modern veçağdaş ilkelere dayalı kapsamlı bilgi alma ve inceleme hakkı tanımaktadır.54 Limited ŞirketCiddi ve Uluslararası Düzeyde Muhasebeleştirme ve DenetlemeYeni L.Ş.’nin ortağa sağladığı en güçlü güvence, küçük ölçekli L.Ş.’ler için özel standartlarave diğer L.Ş.’ler için UFRS’ye göre hazırlanmış finansal tablolar ve bunların UluslararasıDenetim Standartları’na göre denetlenmesi sistemini getirmiş olmasıdır.Güçlü Rüçhan HakkıTK rüçhan hakkını tanıyan bir hükme (m. 516) yer vermişse de rüçhan hakkını korumamıştır.Yeni Kanun, A.Ş.’ye paralel hükümlerle rüçhan hakkını güçlendirmiştir.Çıkma ve Çıkarılmada Ortağın Güçlendirilen KonumuTK’nın eleştirilebilecek taraflarından biri de çıkma ve çıkarılmada ortağı korumamışolmasıdır. Yeni Kanun’un çıkma ve çıkarılmaya ilişkin hükümleri, menfaatler dengesinisağlayan ve çağdaş L.Ş. hukukuna uygun hükümlerdir.• Haklı sebeplerle çıkma davasında ortağa sermaye payının gerçek değerininödenmesi güvence altına alınmış, bunun için çeşitli önlemler öngörülmüştür,• L.Ş.’yi korumak amacıyla gereğinde ortağın haklarından bazılarının dondurulmasıhükmü getirilmiştir,• Çıkmak isteyen veya bu amaçla dava açan ortağın haklarından bazılarınındondurulması sistemi kabul edilmiştir,• Çıkarılma sebeplerinin şirket sözleşmesinde öngörülmesi zorunluluğu getirilmiştir,• Ortağın haklı sebeplerin varlığında mahkeme kararıyla L.Ş.’den çıkarılması olanağısağlanmıştır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir DüzenlemeIV. İkincil Düzenlemeler
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 57Yeni Kanun’un şirketler hukuku ile ilgili ikincil düzenlemeleri şukonularda yapılacaktır.Tüzükler1. Denetleme Tüzüğü2. Ticaret Sicili Tüzüğü3. Elektronik Ortamda Genel Kurul TüzüğüYönetmelikler1. Elektronik Ortamda Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Yönetmeliği2. Bağımsız Denetleme Yönetmeliği3. Denetçinin Denetimi Yönetmeliği4. Genel Kurulda Bulunacak Bakanlık Temsilcisi Yönetmeliği5. Tevdi Eden Temsilcisi Yönetmeliği6. Anonim Şirketlerde Toplantı Başkanlığı İç Yönetmeliği7. KOBİ Tanımı Yönetmeliği8. İnternet Sitesi Yönetmeliği9. Ticaret Sicili Müdürlüklerinin Kurulmasında Aranan Şartlar ve Odalar Arasıİşbirliği Yönetmeliği10. Faaliyet Raporu YönetmeliğiTebliğler ve Genelge1. Kar Avansı Tebliği2. İzin Alacak Anonim Şirketler Tebliği3. Kayıtlı Sermaye Tebliği4. Eski Türe Dönüş Tebliği5. Şirketler Topluluğu Tebliği6. Birikimli Oy Tebliği7. Defterlerin Onayına İlişkin Tebliğ8. Finansal Tabloların İlanı Tebliği9. Uygulama Tebliği10. Unvanda İltibas Genelgesi
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir DüzenlemeTTK İlgili Maddeleri
Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 61A. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun İlgili MaddeleriF) Birleşme, bölünme ve tür değiştirmeI - Uygulama alanı ve kavramlar1. Uygulama alanıMadde 134 - (1) Ticaret şirketlerinin birleşmelerine, bölünmelerine ve tür değiştirmelerine134 ilâ 194 üncü maddeleruygulanır.(2) Diğer kanunların, bu Kanunun 135 ilâ 194 üncü maddelerine aykırı olmayanhükümleri saklıdır.2. KavramlarMadde 135 - (1) 134 ilâ 194 üncü maddelerin uygulanmasında; “şirket”, ticaretşirketlerini; “ortak”, anonim şirketlerinpay sahiplerini, limited şirketler ile şahısşirketlerinin ve kooperatiflerin ortaklarını; “ortaklık payı”, şahıs şirketlerindekiortaklıkpayını, anonim şirkettekipayı, limited şirketteki esas sermayepayını, sermayesi paylarabölünmüş komandit şirketteki ortaklık payını; “genel kurul”, anonim, limited ve sermayesipaylara bölünmüş komandit şirketlerlekooperatiflerdeki genel kurulu, şahıs şirketlerindekiortaklar kurulunu ve gereğindeortakların tümünü; “yönetim organı”,anonim şirketlerve kooperatiflerdeyönetim kurulunu, limited şirketlerdemüdürü veya müdürleri,şahıs şirketleriylesermayesi paylara bölünmüş komanditşirketlerde yöneticiyi; “şirketsözleşmesi”, anonim şirketlerde esas sözleşmeyi, şahıs şirketleriyle limited şirketlerde şirketsözleşmesini ve kooperatifteana sözleşmeyi ifade eder.(2) Küçük ve orta ölçekli şirketler belirlenirken,şahıs şirketleri için 1522, sermayeşirketleri hakkında ise 1523 üncü maddelerde öngörülen ölçütler uygulanır.II - Birleşme1. Genel hükümlera) İlkeMadde 136 - (1) Şirketler;a) Bir şirketin diğerini devralması, teknik terimle “devralma şeklinde birleşme” veyab) Yeni bir şirket içinde bir araya gelmeleri,teknik terimle “yeni kuruluş şeklindebirleşme”yoluyla birleşebilirler.(2) 136 ilâ 158 inci maddelerin uygulamasında,kabul eden şirket “devralan”, katılanşirket “devrolunan” diye adlandırılır.(3) Birleşme, devrolunan şirketin malvarlığıkarşılığında, bir değişim oranına göredevralan şirketin paylarının, devrolunanşirketin ortaklarınca kendiliğinden iktisapedilmesiyle gerçekleşir. Birleşme sözleşmesi 141 inci maddenin ikinci fıkrasıanlamındaayrılma akçesini de öngörebilir.62 TTK İlgili Maddeleri(4) Birleşmeyle, devralan şirket devrolunanşirketin malvarlığını bir bütün hâlindedevralır. Birleşmeyle devrolunan şirketsona erer ve ticaret sicilinden silinir.b) Geçerli birleşmelerMadde 137 - (1) Sermaye şirketleri;a) Sermaye şirketleriyle,b) Kooperatiflerle vec) Devralan şirket olmaları şartıyla, kollektif ve komandit şirketlerle,birleşebilirler.(2) Şahıs şirketleri;a) Şahıs şirketleriyle,b) Devrolunan şirket olmaları şartıyla, sermaye şirketleriyle,c) Devrolunan şirket olmaları şartıyla, kooperatiflerle,birleşebilirler.(3) Kooperatifler;a) Kooperatiflerle,b) Sermaye şirketleriyle vec) Devralan şirket olmaları şartıyla, şahısşirketleriyle,birleşebilirler.c) Tasfiye hâlindeki bir şirketin birleşmeyekatılmasıMadde 138 - (1) Tasfiye halindeki bir şirket, malvarlığının dağıtılmasına başlanmamışsave devrolunan şirket olmasışartıyla, birleşmeye katılabilir.(2) Birinci fıkradaki şartların varlığı, bir işlem denetçisinin, bu hususu doğrulayanraporunun, devralan şirketin merkezininbulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğünesunulmasıyla ispatlanır.d) Sermayenin kaybı veya borca batıklık halinde birleşmeye katılmaMadde 139 - (1) Sermayesiyle kanunî yedek akçeleri toplamının yarısı zararlarlakaybolanveya borca batık durumdabulunan bir şirket, kaybolan sermayeyiveya gerekiyorsa borcabatıklık durumunukarşılayabilecek tutarda serbestçe,tasarruf edilebilen özvarlığa sahipbulunan bir şirket ile birleşebilir.(2) Birinci fıkradaki şartın gerçekleşmiş olduğunu ispatlayan bir işlem denetçisitarafından hazırlanan raporun, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaretsicilimüdürlüğüne sunulması şarttır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 632. Ortaklık payları ve haklarıa) Ortaklık payının ve haklarının korunmasıMadde 140 - (1) Devrolunan şirketin ortaklarının, mevcut ortaklık paylarını ve haklarınıkarşılayacak değerde, devralanşirketin payları ve hakları üzerinde istemde bulunmahakları vardır. Bu istemhakkı, birleşmeye katılan şirketlerinmalvarlıklarının değeri, oy haklarının dağılımıve önem taşıyan diğer hususlar dikkatealınarak hesaplanır.(2) Ortaklık paylarının değişim oranları belirlenirken, devrolunan şirketin ortaklarınatahsis olunan ortaklık paylarının gerçek değerlerinin onda birini aşmamasışartıyla, birdenkleştirme ödenmesiöngörülebilir.(3) Devrolunan şirketin oydan yoksun paylarına sahip ortaklarına aynı değerde,oydanyoksun veya oy hakkını haiz paylar verilir.(4) Devrolunan şirkette mevcut bulunan paylara bağlı imtiyaz hakları karşılığında,devralan şirkette eş değerde haklar veya uygun bir karşılık verilir.(5) Devralan şirket, devrolunan şirketin intifa senedi sahiplerine, eş değerli haklartanımakveya intifa senetlerini, birleşmesözleşmesinin yapıldığı tarihteki gerçek değeriyle satınalmak zorundadır.b) Ayrılma akçesiMadde 141 - (1) Birleşmeye katılan şirketler,birleşme sözleşmesinde, ortaklara,devralanşirkette, pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak şirket paylarının gerçekdeğerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilirler.(2) Birleşmeye katılan şirketler birleşme sözleşmesinde, sadece ayrılma akçesininverilmesini öngörebilirler.3. Sermaye artırımı, yeni kuruluş ve ara bilançoa) Sermaye artırımıMadde 142 - (1) Devralma yoluyla birleşmede,devralan şirket, sermayesini, devrolunanşirketin ortaklarının haklarınınkorunabilmesi için gerekli olan düzeyde,artırmakzorundadır.(2) Birleşmede, ayni sermaye konulmasınailişkin düzenlemelerle, halka açık anonimşirketlerde, yeni payların halka arzına dair hükümler, Sermaye Piyasası Kurulu kaydınaalınmasına ilişkin olanlar müstesna, uygulanmaz.b) Yeni kuruluş 
Madde 143 - (1) Yeni kuruluş yolu ile birleşmede, bu Kanun ile 24/4/1969 tarihlive 1163sayılı Kooperatifler Kanununun,ayni sermaye konulmasına dair düzenlemeleri ve asgarîortak sayısına ilişkin hükümleri dışındaki maddeleri yeni şirketin kuruluşuna uygulanır.c) Ara bilançoMadde 144 - (1) Birleşme sözleşmesininimzalandığı tarih ile bilanço günü arasında64 TTK İlgili Maddelerialtı aydan fazla zaman geçmişseveya son bilançonun çıkarılmasındansonra, birleşmeyekatılan şirketlerinmalvarlıklarında önemli değişikliklermeydana gelmişse, birleşmeyekatılanşirketler bir ara bilanço çıkarmak zorundadır.(2) Aşağıdaki hükümler saklı olmak kaydıile, ara bilançoya yıllık bilançoya ilişkinhükümve ilkeler uygulanır. Ara bilanço için;a) Fiziki envanter çıkarılması gerekli değildir;b) Son bilançoda kabul edilen değerlemeler,sadece ticari defterdeki hareketlerölçüsündedeğiştirilir; amortismanlar,değer düzeltmeleri ve karşılıklar ile ticari defterlerdenanlaşılmayan işletme için önemli değer değişiklikleri de dikkatealınır.4. Birleşme sözleşmesi, birleşme raporuve denetlemea) Birleşme sözleşmesiaa) Birleşme sözleşmesinin yapılmasıMadde 145 - (1) Birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Sözleşme, birleşmeyekatılanşirketlerin, yönetim organlarıncaimzalanır ve genel kurulları tarafındanonaylanır.bb) Birleşme sözleşmesinin içeriğiMadde 146 - (1) Birleşme sözleşmesinin;a) Birleşmeye katılan şirketlerin ticaret unvanlarını, hukuki türlerini, merkezlerini;yenikuruluş yolu ile birleşme hâlinde,yeni şirketin türünü, ticaret unvanını ve merkezini,b) Şirket paylarının değişim oranını, öngörülmüşsedenkleştirme tutarını; devrolunanşirketin ortaklarının, devralan şirketteki paylarına ve haklarına ilişkin açıklamaları,c) Devralan şirketin, imtiyazlı ve oydan yoksun payların sahipleriyle intifa senedisahiplerine tanıdığı hakları,d) Şirket paylarının değiştirilmesinin şeklini,e) Birleşmeyle iktisap edilen payların, devralan veya yeni kurulan şirketin bilanço karınahak kazandığı tarihi ve bu isteme ilişkin bütün özellikleri,f) Gereğinde 141 inci madde uyarınca ayrılma akçesini,g) Devrolunan şirketin işlem ve eylemlerinindevralan şirketin hesabına yapılmış sayılacağıtarihi,h) Yönetim organlarına ve yönetici ortaklaratanınan özel yararları,i) Gereğinde sınırsız sorumlu ortaklarınisimlerini;içermesi zorunludur.b) Birleşme raporuMadde 147 - (1) Birleşmeye katılan şirketlerinyönetim organları, ayrı ayrı veya birlikte,birleşme hakkında bir rapor hazırlarlar.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 65(2) Raporda;a) Birleşmenin amacı ve sonuçları,b) Birleşme sözleşmesi,c) Şirket paylarının değişim oranı ve öngörülmüşsedenkleştirme akçesi; devrolunanşirketlerin ortaklarına devralan şirket nezdinde tanınan ortaklık hakları,d) Gereğinde ayrılma akçesinin tutarı ve şirket pay ve ortaklık hakları yerine ayrılmaakçesiverilmesinin sebepleri,e) Değişim oranının belirlenmesi yönündenpayların değerlemesine ilişkin özellikler,f) Gereğinde devralan şirket tarafından yapılacak artırımın miktarı,g) Öngörülmüşse, devrolunan şirketin ortaklarına, birleşme dolayısıyla yüklenecekolan,ek ödeme ve diğer kişisel edim yükümlülükleri ile kişisel sorumluluklarhakkında bilgi,h) Değişik türdeki şirketlerin birleşmelerinde,yeni tür dolayısıyla ortaklara düşenyükümlülükler,i) Birleşmenin, birleşmeye katılan şirketlerin işçileri üzerindeki etkileri ile mümkünse birsosyal planın içeriği,j) Birleşmenin, birleşmeye katılan şirketlerinalacaklıları üzerindeki etkileri,k) Gerekiyorsa, ilgili makamlardan alınanonaylar,hukuki ve ekonomik yönden açıklanır ve gerekçeleri belirtilir.(3) Yeni kuruluş yoluyla birleşmede birleşmeraporuna yeni şirketin sözleşmesinindeeklenmesi şarttır.(4) Tüm ortakların onaylaması hâlinde, küçük ölçekli şirketler birleşme raporunundüzenlenmesinden vazgeçebilirler.c) Birleşme sözleşmesinin ve birleşmeraporunun denetlenmesiMadde 148 - (1) Birleşmeye katılan şirketlerin;birleşme sözleşmesini, birleşmeraporunuve birleşmeye esas oluşturan bilançoyu, bu konuda uzman olan bir işlem denetçisinedenetlettirmeleri şarttır.(2) Birleşmeye katılan şirketler, birleşmeyidenetleyecek işlem denetçisine amaca yardımcıolacak, her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadır.(3) İşlem denetçisi denetleme raporunda;a) Devralan şirket tarafından yapılması öngörülen sermaye artırımının, devrolunanşirketin ortaklarının haklarını korumayayeterli bulunup bulunmadığı;b) Değişim oranının ve ayrılma akçesininadil olup olmadığı;c) Değişim oranının hangi yönteme görehesapladığı; en az üç farklı genel kabulgörenyöntem ile karşılaştırma yapılarak,uygulanan yöntemin adil olduğu;66 TTK İlgili Maddelerid) Diğer genel kabul gören yöntemlere göre hangi değerlerin ortaya çıkabileceği;e) Denkleştirme varsa, bunun uygun olup olmadığı;f) Değişim oranının hesaplanması yönündenpayların değerlendirilmesinde dikkate alınanözellikler;hususunda inceleme yapıp görüş açıklamaklayükümlüdürler.(4) Tüm ortakların onaylaması halinde, küçük ölçekli şirketler denetlemedenvazgeçebilirler.5. İnceleme hakkı ve malvarlığında değişikliklera) İnceleme hakkıMadde 149 - (1) Birleşmeye katılan şirketlerdenher biri, merkezleriyle şubelerindevehalka açık anonim şirketler ise Sermaye Piyasası Kurulu’nun öngöreceğiyerlerde, genelkurul kararından önceki otuz gün içinde,a) Birleşme sözleşmesini,b) Birleşme raporunu,c) Denetleme raporunu,d) Son üç yılın yılsonu finansal tablolarıylayıllık faaliyet raporlarını, gereğinde arabilançolarını,ortakların, intifa senedi sahipleriyle şirkettarafından ihraç edilmiş bulunan menkulkıymet hamillerinin, menfaati bulunan kişilerin ve diğer ilgililerin incelemesinesunmaklayükümlüdür. Bunlar ilgili sermaye şirketlerinin internet sitelerindede yayınlanır.(2) Ortaklar ile birinci fıkrada sayılan kişiler,aynı fıkrada anılan belgelerin suretlerininve varsa basılı şekillerinin kendilerineverilmesini isteyebilirler. Bunlar için, herhangi birbedel veya gider karşılığıistenilemez.(3) Birleşmeye katılan şirketlerden her biri, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlananve internet sitelerine de konulan ilanda, inceleme yapma hakkına işaret eder.(4) Birleşmeye katılan her şirket, birinci fıkrada anılan belgelerin nereye tevdi edildiklerinive nerelerde incelemeye hazır tutulduklarını, tevdiden en az üç iş günü önce, TürkiyeTicaret Sicili Gazetesiile şirket sözleşmesinde öngörülen gazetelerde ve sermaye şirketleride internetsitelerinde ilan eder.(5) Tüm ortakların onaylaması halinde, küçük ölçekli şirketler inceleme hakkınınkullanılmasından vazgeçebilirler.b) Malvarlığındaki değişikliklerle ilgili bilgilerMadde 150 - (1) Birleşmeye katılan şirketlerdenbirinin aktif veya pasif varlıklarında,birleşme sözleşmesinin imzası tarihiyle, bu sözleşmenin genel kurulda onaya sunulacağıtarih arasında, önemli değişiklik meydana gelmişse, yönetim organı, bu durumu kendi genelkuruluna ve birleşmeye katılan diğer şirketlerin yönetim organlarına yazılı olarak bildirir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 67(2) Birleşmeye katılan tüm şirketlerin yönetim organları, bu durumda birleşmesözleşmesinin değiştirilmesine veya birleşmeden vazgeçmeye gerek olup olmadığınıincelerler; böyle bir sonuca vardıkları takdirde, onaya sunma önerisi geri çekilir.Diğer halde, yönetim organı genel kurulda, birleşme sözleşmesindeuyarlamaya gerekbulunmadığının gerekçesini açıklar.c) Birleşme kararıMadde 151 - (1) Yönetim organı, genel kurula birleşme sözleşmesini sunar. Birleşmesözleşmesi genel kurulda;a) Bu Kanunun 421 inci maddesinin beşincifıkrasının (b) bendi saklı olmak üzere, anonimve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, esas veya çıkarılmış sermayeninçoğunluğunutemsil etmesi şartıyla, genel kurulda mevcut bulunan oyların dörtte üçüyleb) Bir kooperatif tarafından devralınacaksermaye şirketlerinde, sermayenin çoğunluğunutemsil etmesi şartıyla, genel kurulda mevcut bulunan oyların dörtte üçüyle;c) Limited şirketlerde, sermayenin en az dörtte üçünü temsil eden paylara sahipbulunmaları şartıyla, tüm ortakların dörtte üçünün oylarıyla;d) Kooperatiflerde, verilen oyların üçte ikisinin çoğunluğuyla; ana sözleşmede ek ödemeve başka edim yükümlülükleriya da sınırsız sorumluluk kabul edilmişveya bunlar mevcutolup da genişletilmişse kooperatife kayıtlı tüm ortaklarındörtte üçünün kararıyla,onaylanmalıdır.(2) Kollektif ve komandit şirketlerde birleşmesözleşmesinin oybirliğiyle onaylanmasıgerekir. Ancak, şirket sözleşmesindebirleşme sözleşmesinin bütünortakların dörtte üçünün kararıyla onaylanmasıöngörülebilir.(3) Bir sermayesi paylara bölünmüş komanditşirketin, başka bir şirketi devralmasıhâlinde, birinci fıkranın (a) bendindekinisaba ek olarak, komanditelerin tamamınınbirleşmeyi yazılı olarak onaylamaları gereklidir.(4) Bir limited şirket tarafından devralınananonim ve sermayesi paylara bölünmüşkomandit şirkette, devralma ile ek yükümlülük ve kişisel edim yükümlülüklerideöngörülüyorsa veya bunlar mevcut olup da genişletiliyorsa, bütün ortakların oybirliğinegerek vardır.(5) Birleşme sözleşmesi bir ayrılma akçesiniöngörüyorsa bunun, devreden şirket şahısşirketiyse oy hakkını haiz ortaklarının, sermaye şirketiyse şirkette mevcut oy haklarınınyüzde doksanının olumlu oylarıyla onaylanması şarttır.(6) Birleşme sözleşmesinde devrolunan şirketin işletme konusunda değişikliköngörülmüşse, birleşme sözleşmesinin ayrıca, şirket sözleşmesinin değiştirilmesiiçingerekli nisapla onaylanmış olmasızorunludur.68 TTK İlgili Maddeleri6. Kesinleşmeye ilişkin hükümlera) Ticaret siciline tescilMadde 152 - (1) Birleşmeye katılan şirketler tarafından birleşme kararı alınır alınmaz,yönetim organları, birleşmenin tescili için ticaret siciline başvurur.(2) Devralan şirket, birleşmenin gereği olarak sermayesini artırmışsa, ek olarak esassözleşme değişiklikleri de ticaret siciline sunulur.(3) Devrolunan şirket, birleşmenin ticaretsiciline tescili ile infisah eder.b) Hukuki sonuçlarMadde 153 - (1) Birleşme, birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanır.Tescilanında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralanşirkete geçer.(2) Devrolunan şirketin ortakları devralanşirketin ortağı olur. Ancak bu sonuç, devralanşirketin kendi adına fakat bu şirket hesabına hareket eden kişinin elinde bulunan paylar iledevrolunan şirketin kendi adına fakat bu şirket hesabınahareket eden kişinin elinde bulunanpaylar için doğmaz.(3) 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı RekabetinKorunması Hakkında Kanun hükümlerisaklıdır.c)İlanMadde 154 - (1) Birleşme kararı, TürkiyeTicaret Sicili Gazetesinde ilan olunur.7. Sermaye şirketlerinin kolaylaştırılmışşekilde birleşmesia) Uygulama alanıMadde 155 - (1) a) Devralan sermaye şirketi devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı verenbütün paylarına veya,b) Bir şirket ya da bir gerçek kişi veya kanun yahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişigrupları, birleşmeye katılan sermaye şirketlerinin oy hakkı veren tüm paylarına sahiplersesermaye şirketlerikolaylaştırılmış düzene göre bileşebilirler.(2) Devralan sermaye şirketi, devrolunan sermaye şirketinin tüm paylarına değil de oyhakkı veren paylarının en az yüzde doksanına sahipse, azınlıkta kalan pay sahipleri için;a) Devralan şirkette bu payların denk karşılığı olan paylar verilmesi şirket payları yanında,141 inci maddeye göre, şirket paylarının gerçek değerinin tam dengi olan nakdî bir karşılıkverilmesinin önerilmiş olması veb) Birleşme dolayısıyla ek ödeme borcunun veya herhangi bir kişisel edimyükümlülüğünün yahut kişisel sorumluluğun doğmaması,halinde birleşme kolaylaştırılmış usulde gerçekleşebilir.b) KolaylıklarMadde 156 - (1) Birleşmeye katılan ve 155 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülenşartlara uyan sermaye şirketleri,birleşme sözleşmesinde, 146 ncı maddenin birinciYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 69fıkrasının (a) ve (f) ilâ (i) bentlerinde gösterilmiş bulunan kayıtlara yer verirler. Busermaye şirketleri, 147 nci maddede öngörülen birleşme raporunu düzenlemeye, 148inci maddede yer alan birleşme sözleşmesini denetletme hakkı ile 149 uncu maddededüzenlenen inceleme hakkını sağlamakla yükümlü olmadıkları gibi, birleşme sözleşmesini151 inci madde uyarınca genel kurulun onayına da sunmayabilirler.(2) Birleşmeye katılan ve 155 inci maddenin ikinci fıkrasında öngörülen şartlara uyansermaye şirketleri, birleşme sözleşmesinde, sadece, 147 nci maddenin ikinci fıkrasının (a),(b) ve (f) ilâ (i) bentlerinde gösterilmiş bulunan kayıtlara yer verirler. Bu şirketler 147nci maddede öngörülen birleşme raporunu düzenlemeye ve birleşme sözleşmesini 151inci madde gereğince genel kurula sunmaya da zorunlu değildirler. 149 uncu maddedeöngörülen inceleme hakkının, birleşmenin tescili için ticaret siciline yapılan başvurudanotuz gün önce sağlanmış olması gerekir.8. Alacaklıların ve çalışanların korunmasıa) Alacakların teminat altına alınmasıMadde 157 - (1) Birleşmeye katılan şirketlerinalacaklıları birleşmenin hukuken geçerlilikkazanmasından itibaren üç ay içinde istemde bulunurlarsa, devralan şirket bunlarınalacaklarını teminat altınaalır.(2) Birleşmeye katılan şirketler; alacaklılarına,Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde,tirajı ellibinin üstünde olan yurt düzeyindedağıtımı yapılan üç gazetede yedişer günaralıklarla üç defa yapacaklarıilanla ve ayrıca internet sitelerine konulacak ilanlahaklarını bildirirler. İşlemdenetçisi, birleşmeye katılan şirketlerinserbest malvarlıklarının,ödenmesineyetmeyeceği bilinen bir alacakları bulunmadığını veya böyle bir alacak istemibeklenmediğini doğruladığı takdirdeilan yükümlülüğü ortadan kalkar.(3) Devralan şirket alacağın birleşme dolayısıyla tehlikeye düşmediğini bir işlemdenetçisiraporuyla ispat ederse, teminat verme yükümlülüğü ortadan kalkar.(4) Diğer alacaklıların zarara uğramayacaklarınınanlaşılması hâlinde, yükümlü şirketteminat göstermek yerine borcu ödeyebilir.b) Ortakların kişisel sorumlulukları ve iş ilişkilerinin geçmesiMadde 158 - (1) Devrolunan şirketin borçlarından birleşmeden önce sorumlu olanortakların sorumlulukları birleşmedensonra da devam eder. Şu şartla ki, bu borçlarbirleşme kararının ilanından önce doğmuş olmalı veya borçları doğuransebepler butarihten önce oluşmuşbulunmalıdır.(2) Devrolunan şirketin borçlarından doğan,ortakların kişisel sorumluluğuna ilişkinistemler, birleşme kararının ilanı tarihinden itibaren üç yıl geçince zamanaşımınauğrar.Alacak ilan tarihinden sonra muaccel olursa, zamanaşımı süresimuacceliyet tarihindenbaşlar. Bu sınırlama, devralan şirketin borçları dolayısıylaşahsen sorumlu olan ortaklarınsorumluluklarına uygulanmaz.(3) Kamuya arz edilmiş olan tahvil ve diğer borç senetlerinde sorumluluk itfa tarihinekadar devam eder; meğerki, izahname başka bir düzenleme içersin.(4) İş ilişkileri hakkında 178 inci madde hükmü uygulanır.70 TTK İlgili MaddeleriIII - Bölünme1. Genel hükümlera) İlkeMadde 159 - (1) Bir şirket tam veya kısmî bölünebilir.a) Tam bölünmede, şirketin tüm malvarlığıbölümlere ayrılır ve diğer şirketleredevrolunur.Bölünen şirketin ortakları,devralan şirketlerin paylarını ve haklarınıiktisap ederler. Tambölünüp devrolunan şirket sona erer ve unvanı ticaretsicilinden silinir.b) Kısmî bölünmede, bir şirketin malvarlığınınbir veya birden fazla bölümü diğer şirketleredevrolunur. Bölünen şirketinortakları, devralan şirketlerin paylarınıve haklarını iktisapederler veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirketlerdekipayları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur.b) Geçerli bölünmelerMadde 160 - (1) Sermaye şirketleri ve kooperatifler sermaye şirketlerine ve kooperatiflerebölünebilirler.c) Şirket paylarının ve haklarının korunmasıMadde 161 - (1) Tam ve kısmî bölünmedeşirket payları ve hakları 140 ıncı maddeuyarınca korunur.(2) Devreden şirketin ortaklarına,a) Bölünmeye katılan tüm şirketlerde, mevcut payları oranında şirket payları veyab) Bölünmeye katılan bazı veya tüm şirketlerde,mevcut paylarının oranına göredeğişikoranda şirket payları,tahsis edilebilir. (a) bendindeki bölünme “oranların korunduğu”, (b) bendindeki bölünmeise “oranların korunmadığı bölünme”dir.2. Bölünmenin uygulanmasına ilişkin hükümlera) Sermayenin azaltılmasıMadde 162 - (1) Bölünme sebebiyle devreden şirketin sermayesinin azaltılmasıhalinde473, 474 ve 592 inci maddelerile kooperatiflerde Kooperatifler Kanununun 98 incimaddesine dayanılarakbu Kanunun 473 ve 474 üncü maddeleri uygulanmaz.b) Sermaye artırımıMadde 163 - (1) Devralan şirket sermayesini,devreden şirketin ortaklarının haklarınıkoruyacak miktarda artırır.(2) Bölünmede, ayni sermaye konulmasınailişkin hükümler uygulanmaz. Bölünmesebebiyle, kayıtlı sermaye sistemindemüsait olmasa bile, tavan değiştirilmedensermayeartırılabilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 71c) Yeni kuruluşMadde 164 - (1) Bölünme çerçevesindeyeni bir şirketin kurulmasına bu KanunileKooperatifler Kanununun kuruluşailişkin hükümleri uygulanır. Sermayeşirketlerininkurulmasında, kurucularınasgarî sayısına ve ayni sermaye konulmasınailişkin hükümleruygulanmaz.d) Ara bilançoMadde 165 - (1) Bilanço günüyle, bölünmesözleşmesinin imzası veya bölünmeplanınındüzenlenmesi tarihi arasında,altı aydan fazla bir zaman bulunduğuveya son bilançonunçıkarılmasındanitibaren, bölünmeye katılan şirketlerinmalvarlıklarında önemli değişikliklermeydana gelmiş olduğu takdirde, bir ara bilanço çıkarılır.(2) Bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde öngörülenhükümler saklı kalmak kaydıyla, arabilançoya yıllık bilançoya ilişkin hükümve standartlar uygulanır. Ara bilanço için;a) Fizikî envanter çıkarılması gerekli değildir;b) Son bilançoda kabul edilmiş bulunan değerlemeler, sadece ticari defterlerdekihareketler ölçüsünde değiştirilir; amortismanlar, değer düzeltmeleri ve karşılıklar ile ticaridefterlerden anlaşılmayanişletme için önemli değer değişiklikleride dikkate alınır.3. Bölünme belgelerini denetleme ve inceleme hakkıa) Bölünme sözleşmesi ve bölünme planıaa) Genel olarakMadde 166 - (1) Bir şirket bölünme yoluyla,malvarlığının bölümlerini var olan şirketleredevredecekse, bölünmeye katılan şirketlerin yönetim organları tarafındanbir bölünmesözleşmesi yapılır.(2) Bir şirket, bölünme yoluyla, malvarlığınınbölümlerini, yeni kurulacak şirketleredevredecekse, yönetim organı bir bölünme planı düzenler.(3) Hem bölünme sözleşmesinin hem de bölünme planının yazılı şekilde yapılmasıvebunların genel kurul tarafından 173 üncü madde hükümlerine göre onaylanması şarttır.bb) Bölünme sözleşmesinin ve bölünmeplanının içeriğiMadde 167 - (1) Bölünme sözleşmesi ve bölünme planı özellikle;a) Bölünmeye katılan şirketlerin ticaret unvanlarını, merkezlerini ve türlerini,b) Aktif ve pasif malvarlığı konularının devir amacıyla bölümlere ayrılmasını ve tahsisini;açık tanımlamayla, bu bölümlereilişkin envanteri; taşınmazları, kıymetlievrakı ve maddîolmayan malvarlığınıteker teker gösteren listeyi,b) Payların değişim oranını ve gereğindeödenecek denkleştirme tutarını ve devredenşirketin ortaklarının, devralan şirketteki ortaklık haklarına ilişkin açıklamaları,c) Devralan şirketin; intifa senedi, oydanyoksun pay ve özel hak sahiplerine tahsis ettiğihakları,72 TTK İlgili Maddelerid) Şirket paylarının değişim tarzlarını,e) Şirket paylarının bilanço karına hangi tarihten itibaren hak kazanacaklarını ve bu istemhakkının özelliklerini,f) Devreden şirketin işlemlerinin hangi tarihten itibaren devralan şirketin hesabınayapılmış kabul edildiğini,g) Yönetim organlarının üyelerine, müdürlere,yönetim hakkına sahip kişilere vedenetçilere tanınan özel menfaatleri,i)Bölünme sonucu devralan şirketleregeçen iş ilişkilerinin listesini, içerir.b) Bölünmenin dışında kalan malvarlığıMadde 168 - (1) Bölünme sözleşmesindeveya bölünme planında tahsisi yapılmayanmalvarlığı konuları üzerinde;a) Tam bölünmede, devralan tüm şirketlerin,bölünme sözleşmesi veya planına görekendilerine geçen net aktif malvarlığının oranına göre, devralan tüm şirketlere paylımülkiyet hakkı düşer.b) Kısmî bölünmede söz konusu malvarlığı,devreden şirkette kalır.(2) Birinci fıkra hükmü kıyas yoluyla alacaklarave maddî olmayan malvarlığı haklarına dauygulanır.(3) Tam bölünmeye katılan şirketler, bölünme sözleşmesi veya bölünme planına göreherhangi bir şirkete tahsis edilmeyen borçlardan müteselsilen sorumludurlar.c) Bölünme raporuaa) İçerikMadde 169 - (1) Bölünmeye katılan şirketlerinyönetim organları, bölünme hakkında ayrırapor hazırlarlar; ortak raporda geçerlidir.(2) Rapor;a) Bölünmenin amacını ve sonuçlarını,b) Bölünme sözleşmesini veya bölünme planını,c) Payların değişim oranlarını ve gereğindeödenecek denkleştirme tutarını, özellikledevreden şirketin ortaklarının devralan şirketteki haklarına ilişkin açıklamaları,d) Değişim oranının saptanmasında, payların değerlemesine ilişkin özellikleri,e) Gereğinde, bölünme dolayısıyla ortaklariçin doğacak olan ek ödeme yükümlülüklerini,diğer kişisel edim yükümlülüklerinive sınırsız sorumluluğu,f) Bölünmeye katılan şirketlerin türlerininfarklı olması halinde, ortakların yeni türsebebiyle söz konusu olan yükümlülüklerini,g) Bölünmenin işçiler üzerindeki etkileri ile içeriğini; varsa sosyal planın içeriğini,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 73h) Bölünmenin, bölünmeye katılan şirketlerinalacaklıları üzerindeki etkilerini,hukuki ve ekonomik yönleri ile açıklar ve gerekçelerini gösterir.(3) Yeni kuruluşun varlığı halinde, bölünmeplanına yeni şirketin sözleşmesi de eklenir.(4) Tüm ortakların onaylaması halinde küçük ölçekli şirketler bölünme raporunundüzenlenmesinden vazgeçebilirler.bb) Bölünme sözleşmesinin veya bölünmeplanının ve bölünme raporunundenetlenmesiMadde 170 - (1) Bölünme sözleşmesininveya bölünme planının denetlenmesine148 incimadde hükmü kıyas yoluylauygulanır.d) İnceleme hakkıMadde 171 - (1) Bölünmeye katılan şirketlerdenher biri, genel kurulun kararındanikiay önce, merkezlerinde, halka açık anonim şirketler ayrıca Sermaye Piyasası Kurulununuygun gördüğü yerlerde;a) Bölünme sözleşmesini veya bölünme planını,b) Bölünme raporunu,c) Denetleme raporunu,d) Son üç yılın finansal tabloları ile faaliyetraporlarını ve varsa ara bilançoları,bölünmeye katılan şirketlerin ortaklarınınincelemesine sunar.(2) Tüm ortakların onaylaması halinde küçük ölçekli şirketler birinci fıkrada öngörüleninceleme hakkından vazgeçebilirler.(3) Ortaklar, bölünmeye katılan şirketlerden,birinci fıkrada sayılan belgelerinkopyalarının kendilerine verilmesini isteyebilirler.Suretler için bedel veya herhangibirgider karşılığı istenemez.(4) Bölünmeye katılan şirketlerden her biri, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, sermayeşirketleri ayrıca internet sitesinde,inceleme yapma haklarına işaret eden bir ilanyayımlarlar.e) Malvarlığındaki değişikliklerle ilgili bilgilerMadde 172 - (1) Bölünmeye katılan şirketlerinmalvarlıklarında meydana gelendeğişikliklere 150 nci madde kıyas yoluylauygulanır.4. Bölünme kararıMadde 173 - (1) 175 inci maddede öngörülenteminatın sağlanmasından sonra,bölünmeye katılan şirketlerin yönetimorganları, bölünme sözleşmesini veyabölünmeplanını genel kurula sunar.(2) Onama kararı 151 inci maddenin birinci,üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarındaöngörülen nisaplara uyularak alınır.74 TTK İlgili Maddeleri(3) Oranın korunmadığı bölünmede onama kararı, devreden şirkette oy hakkını haizortakların en az yüzde doksanıyla alınır.5. Korunmaya ilişkin hükümlera) Alacaklıların korunmasıaa) ÇağrıMadde 174 - (1) Bölünmeye katılan şirketlerin alacaklıları, Türkiye Ticaret SiciliGazetesinde, tirajı ellibinin üstünde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan en az üçgazetede yedişer gün aralıklarla üç defa yapılacak ilanla ve sermaye şirketlerinde ayrıcainternet sitesine de konulacak ilanla, alacaklarını bildirmeye ve teminat verilmesi içinistemde bulunmaya çağrılırlar.bb) Alacakların teminat altına alınmasıMadde 175 - (1) Bölünmeye katılan şirketler, 174 üncü maddede öngörülen ilanlarınyayımı tarihinden itibaren üç ay içinde, istemde bulunan alacaklıların alacaklarını teminataltına almak zorundadırlar.(2) Bölünme ile, alacaklıların alacaklarınıntehlikeye düşmediğinin, bir işlem denetçisininraporuyla ispatı halinde, teminat altına almak yükümü ortadan kalkar.(3) Diğer alacaklıların zarara uğramayacaklarınınanlaşılması halinde, şirket, teminatgöstermek yerine borcu ödeyebilir.b) Sorumlulukaa) Bölünmeye katılan şirketlerin ikinci derecede sorumluluğuMadde 176 - (1) Bölünme sözleşmesi veya bölünme planıyla kendisine borç tahsis edilenşirket, bu suretle birinci derecede sorumlu bulunan şirket, alacaklılarınalacaklarını ifaetmezse, bölünmeyekatılan diğer şirketler, ikinci derecede sorumlu şirketler, müteselsilensorumlu olurlar.(2) İkinci derecede sorumlu olan şirketlerintakip edilebilmeleri için, alacağın teminataltına alınmamış ve birinci derecedesorumlu şirketin;a) İflas etmiş,b) Konkordato süresi almış,c) Aleyhinde yapılan bir icra takibinde kesin aciz vesikası alınmasının şartları doğmuş,d) Merkezi yurt dışına taşınmış ve artık Türkiye’de takip edilemez duruma gelmişveyae) Yurt dışındaki merkezinin yeri değiştirilmiş ve bu sebeple hukuken takibi önemliderecede güçleşmişolması gerekir.bb) Ortakların kişisel sorumluluğuMadde 177 - (1) Ortakların kişisel sorumlulukları hakkında 158 inci madde hükmüuygulanır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 756. İş ilişkilerinin geçmesiMadde 178 - (1) Tam veya kısmî bölünmede, işçilerle yapılan hizmet sözleşmeleri, işçiitiraz etmediği takdirde, devir gününe kadar bu sözleşmeden doğan bütün hak ve borçlarladevralana geçer.(2) İşçi itiraz ederse, hizmet sözleşmesi kanunî işten çıkarma süresinin sonunda sona erer;devralan ve işçi o tarihe kadarsözleşmeyi yerine getirmekle yükümlüdür.(3) Eski işveren ile devralan, işçinin bölünmeden evvel muaccel olmuş alacaklarıilehizmet sözleşmesinin normal olarak sona ereceği veya işçinin itirazı sebebiyle sona erdiğitarihe kadar geçensürede muaccel olacak alacaklarındanmüteselsilen sorumludur.(4) Aksi kararlaştırılmadıkça veya hâlin gereğinden anlaşılmadıkça, işveren hizmetsözleşmesinden doğan hakları üçüncü bir kişiye devredemez.(5) İşçiler muaccel olan ve birinci fıkradaöngörüldüğü şekilde muaccel olacakalacaklarının teminat altına alınmasınıisteyebilirler.(6) Devreden şirketin bölünmeden önce şirket borçlarından dolayı sorumlu olan ortakları,hizmet sözleşmesinden doğan ve intikal gününe kadar muaccel olan borçlarla, hizmetsözleşmesi normal olarak sona ermiş olsaydı muaccel hâle gelecek olan veya işçininitirazı sebebiylehizmet sözleşmesinin sona erdiği ana kadar doğacak olan borçlardanmüteselsilen sorumlu olmakta devam ederler.7. Ticaret siciline tescil ve geçerlilikMadde 179 - (1) Bölünme onaylanınca, yönetim organı bölünmenin tescilini ister(2) Kısmî bölünme sebebiyle devreden şirketin sermayesinin azaltılması gerekiyorsabunailişkin esas sözleşme değişikliğide tescil ettirilir.(3) Tam bölünme hâlinde devreden şirketticaret siciline tescil ile birlikte infisaheder.(4) Bölünme ticaret siciline tescille geçerlilik kazanır. Tescil ile tescil anında envanterdeyer alan bütün aktifler ve pasifler devralan şirketlere geçer.IV - Tür Değiştirme1. Genel hükümlera) İlkeMadde 180 - (1) Bir şirket hukuki şeklinideğiştirebilir. Yeni türe dönüştürülen şirketeskisinin devamıdır.b) Geçerli tür değiştirmelerMadde 181 - (1) a) Bir sermaye şirketi;1) Başka türde bir sermaye şirketine;2) Bir kooperatife;76 TTK İlgili Maddelerib) Bir kollektif şirket;1) Bir sermaye şirketine;2) Bir kooperatife;3) Bir komandit şirkete;c) Bir komandit şirket;1) Bir sermaye şirketine;2) Bir kooperatife;3) Bir kollektif şirkete;d) Bir kooperatif bir sermaye şirketine dönüşebilir.c) Kollektif ve komandit şirketlerin tür değiştirmelerine ilişkin özel düzenlemeMadde 182 - (1) Bir kollektif şirket bir komandit şirkete;a) Kollektif şirkete bir komanditerin girmesi;b) Bir ortağın komanditer olması; halinde dönüşebilir.(2) Bir komandit şirket kollektif şirkete;a) Tüm komanditerlerin şirketten çıkması,b) Tüm komanditerlerin komandite olmasısuretiyle dönüşebilir.(3) Bir kollektif veya komandit şirketin tek kişi işletmesi olarak faaliyetine devametmesineilişkin 257 nci madde hükmü saklıdır.(4) Bu madde uyarınca yapılacak tür değiştirmelerine 180 ilâ 190 ıncı madde hükümleriuygulanmaz.2. Şirket payının ve haklarının korunmasıMadde 183 - (1) Tür değiştirmede ortaklarınşirket payları ve hakları korunur. Oydanyoksun paylar için sahiplerine eşit değerde paylar veya oy hakkını haizpaylar verilir.(2) İmtiyazlı payların karşılığında aynı değerde paylar verilir veya uygun bir tazminatödenir.(3) İntifa senetleri karşılığında aynı değerdehaklar verilir veya tür değiştirme planınındüzenlendiği tarihte gerçek değerödenir.3. Kuruluş ve ara bilanço 
Madde 184 - (1) Tür değiştirmede, yeni türün kuruluşuna ilişkin hükümler uygulanır;ancak sermaye şirketlerinde ortaklarınasgarî sayısına ve ayni sermaye konulmasına ilişkinhükümler uygulanmaz.(2) Bilanço günüyle tür değiştirme raporunundüzenlendiği tarih arasında altı aydan fazlaYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 77zaman geçmişse veya son bilançonun çıkarıldığı tarihten itibaren şirketin malvarlığındaönemli değişikliklermeydana gelmişse ara bilanço çıkarılır.(3) Aşağıdaki hükümler saklı olmak kaydıile ara bilançoya yıllık bilançoya ilişkinhükümve ilkeler uygulanır. Ara bilanço için;a) Fizikî envanter çıkarılması gerekli değildir;b) Son bilançoda kabul edilen değerlemeler,sadece ticari defterdeki hareketlerölçüsündedeğiştirilir; amortismanlar,değer düzeltmeleri ve karşılıklar ile ticari defterlerdenanlaşılmayan işletme için önemli değer değişiklikleri de dikkatealınır.4. Tür değiştirme planıMadde 185 - (1) Yönetim organı bir tür değiştirme planı düzenler. Plan yazılı şekle ve 189uncu madde uyarınca genel kurulun onayına tabidir. Tür değiştirmeplanı;a) Şirketin tür değiştirmeden önceki ve sonraki ticaret unvanını, merkezini ve yeni türeilişkin ibareyi,b) Yeni türün şirket sözleşmesini,c) Ortakların tür değiştirmeden sonra sahip olacakları payların sayısını, cinsini ve tutarınıveya tür değiştirmeden sonra ortakların paylarına ilişkin açıklamaları içerir.5. Tür değiştirme raporuMadde 186 - (1) Yönetim organı tür değiştirme hakkında yazılı bir rapor hazırlar.(2) Raporda;a) Tür değiştirmenin amacı ve sonuçları,b) Yeni türe ilişkin kuruluş hükümlerinin yerine getirilmiş bulunduğu,c) Yeni şirket sözleşmesi,d) Tür değiştirmeden sonra ortakların sahip olacakları paylara dair değişim oranı,e) Varsa ortaklar ile ilgili olarak tür değiştirmeden kaynaklanan ek ödeme ile diğer kişiseledim yükümlülükleri ve kişiselsorumluluklar,f) Ortaklar için yeni tür dolayısıyla doğanyükümlülüklerhukuki ve ekonomik yönden açıklanır ve gerekçeleri gösterilir.(3) Tüm ortakların onaylaması hâlindeküçük ölçekli şirketler tür değiştirme raporunun düzenlenmesinden vazgeçebilirler.6. Tür değiştirme planının ve tür değiştirme raporunun denetlenmesiMadde 187 - (1) Şirket, tür değiştirme planını, tür değiştirme raporunu, tür değiştirmedeesas alınan bilançoyu işlem denetçisine denetlettirir.(2) Şirket işlem denetçisine, yapılacak denetlemenin amacına hizmet edebilecekbütünbilgi ve belgeleri vermek zorundadır.78 TTK İlgili Maddeleri(3) İşlem denetçisi tür değiştirmeye ilişkinşartların gerçekleşip gerçekleşmediğini,bilançonun gerçeğe uygun olup olmadığınıve tür değiştirmeden sonra ortaklarınhukukidurumlarının korunup korunmadığını incelemek ve değerlendirmekzorundadır.(4) Tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ölçekli şirketler denetlemedenvazgeçebilirler.7. İnceleme hakkıMadde 188 - (1) Şirket;a) Tür değiştirme planını,b) Tür değiştirme raporunu,c) Denetleme raporunu,d) Son üç yılın finansal tablolarını, varsa ara bilançoyu, genel kurulda karar alınmasındanotuz gün önce merkezindeve halka açık anonim şirketlerde Sermaye Piyasası Kurulununistediği yerlerde ortakların incelemesine sunar.(2) İsteyen ortaklara anılan belgelerin kopyaları bedelsiz verilir. Şirket, ortakları,uygunbir şekilde inceleme haklarınınbulunduğu hususunda bilgilendirir.8. Tür değiştirme kararı ve tescilMadde 189 - (1) Yönetim organı tür değiştirme planını genel kurula sunar.Tür değiştirme kararı aşağıdaki nisaplarlaalınır:a) Kanunun 421 inci maddesinin beşincifıkrasının (b) bendi hükmü saklı olmakşartıylaanonim ve sermayesi paylarabölünmüş komandit şirketlerde, esas veya çıkarılmışsermayenin üçte ikisini karşılaması şartıyla, genel kurulda mevcut oyların üçte ikisiyle;limited şirkete dönüştürme hâlinde, ek ödeme veya kişisel edim yükümlülüğü doğacaksatüm ortakların onayıyla;b) Bir sermaye şirketinin bir kooperatife dönüşmesi hâlinde tüm ortakların onayıyla;c) Limited şirketlerde, sermayenin en az dörtte üçüne sahip bulunmaları şartıyla,ortakların dörtte üçünün kararıyla;d) Kooperatiflerde;1. Ortakların en az üçte ikisinin temsil edilmeleri şartı ile, genel kurulda mevcutoylarınçoğunluğuyla,2. Ek ödeme, diğer kişisel edim yükümlülükleriveya kişisel sorumluluk getiriliyorsaveyabu yükümlülükler veya sorumluluklargenişletiliyorsa, kooperatifte kayıtlı ortaklarınınüçte ikisinin olumlu oyuyla,e) Kollektif ve komandit şirketlerde tür değiştirme planı bütün ortakların oybirliğiyleonanır. Ancak, şirket sözleşmesindeortakların tümünün üçte ikisinin olumlu oyuyla bukararın alınabileceği öngörülebilir.(2) Yönetim organı tür değiştirmeyi ve yeni şirketin sözleşmesini tescil ettirir. TürYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 79değiştirme tescil ile hukuki geçerlilikkazanır. Tür değiştirme kararı Türkiye Ticaret SiciliGazetesinde ilan edilir.9. Alacaklıların ve çalışanların korunmasıMadde 190 - (1) Ortakların kişisel sorumlulukları hakkında 158 inci ve işsözleşmelerinden doğan borçlar hakkında178 inci madde uygulanır.V - Ortak Hükümler1. Ortaklık paylarının ve ortaklık haklarının incelenmesiMadde 191 - (1) Birleşmede, bölünmede ve tür değiştirmede ortaklık paylarının veortaklık haklarının gereğince korunmamış veya ayrılma karşılığının uygun belirlenmemişolması halinde, her ortak, birleşme, bölünme veya tür değiştirme kararının Türkiye TicaretSicili Gazetesinde ilanından itibaren iki ay içinde, söz konusu işlemlere katılan şirketlerdenbirinin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, uygun birdenkleştirme akçesinin saptanmasını isteyebilir. Denkleştirme akçesinin belirlenmesinde140 ıncı maddenin ikinci fıkrası uygulanmaz.(2) Davacı ile aynı hukuki durumda bulunmaları hâlinde, mahkeme kararı, birleşmeye,bölünmeye veya tür değiştirmeyekatılan şirketlerin tüm ortakları hakkında da hükümdoğurur.(3) Davanın giderleri devralan şirkete aittir. Özel durumların haklı göstermesi hâlinde,mahkeme giderleri kısmen veyatamamen davacıya yükletilebilir.(4) Ortaklık paylarının veya ortaklık haklarının korunmasını inceleme davası birleşme,bölünme veya tür değiştirme kararının geçerliliğini etkilemez.2. Birleşmenin, bölünmenin ve tür değiştirmenin iptali ve eksikliklerin sonuçlarıMadde 192- (1) 134 ilâ 190 ıncı maddelerinihlali hâlinde, birleşme, bölünme ve türdeğiştirme kararına olumlu oy vermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş bulunan birleşmeye,bölünmeye veya tür değiştirmeye katılan şirketlerin ortakları;bu kararın Türkiye TicaretSicili Gazetesinde ilanından itibaren iki ay içinde iptal davası açabilirler. İlânın gerekmediğihâllerde süre tescil tarihindenbaşlar.(2) Kararın bir yönetim organı tarafındanverilmesi hâlinde de bu dava açılabilir.(3) Birleşme, bölünme ve tür değiştirmeye ilişkin işlemlerde herhangi bir eksikliğinvarlığıhâlinde, mahkeme taraflarabunun giderilmesi için süre verir. Hukuki sakatlık, verilensüre içinde giderilemiyorsa veya giderilememişse mahkeme kararı iptal eder ve gerekliönlemleri alır.3. SorumlulukMadde 193 - (1) Birleşme, bölünme veyatür değiştirme işlemlerine herhangi bir şekildekatılmış bulunan bütün kişilerşirketlere, ortaklara ve alacaklılara karşı kusurları ileverdikleri zararlardan sorumludurlar. Kurucuların sorumluluklarısaklıdır.80 TTK İlgili Maddeleri(2) Birleşmeyi, bölünmeyi veya tür değiştirmeyi denetlemiş kişiler şirketlere, münferitortaklara ve alacaklılara karşı kusurları ile verdikleri zararlardan sorumludurlar.(3) 202 ilâ 208, 555, 557, 560 ıncı madde hükümleri saklıdır. Bir sermaye şirketinin veyakooperatifin iflâsı hâlinde 556 ve 570 inci maddeler ile Kooperatifler Kanununun 98 incimaddesi kıyas yoluyla uygulanır.VI - Ticari işletme ile ilgili birleşme ve tür değiştirmeMadde 194 - (1) Bir ticari işletme, bir ticaret şirketiyle, onun tarafından devralınmaksuretiyle birleşebilir. Bu hâlde devralan ticaret şirketinin türüne göre 138 ilâ 140, 142ilâ 158 ve ortak hükümlereilişkin 191 ilâ 193 üncü maddelerhükümleri kıyas yoluylauygulanır.(2) Bir ticari işletmenin bir ticaret şirketinedönüşmesi hâlinde 182 ilâ 193 üncümaddelerkıyas yoluyla uygulanabilir.(3) Bir ticaret şirketinin bir ticari işletmeye dönüştürülebilmesi için, söz konusuticaret şirketinin paylarının tümü, ticari işletmeyi işletecek kişi veya kişiler tarafındandevralınmalı ve ticari işletme bu kişi veya kişiler adına ticaret siciline tescil ve ilanedilmelidir. Bu hâlde, ticari işletmeye dönüştürülen ticaret şirketi, bir kollektif veyakomandit şirket ise mezkûr ticaret şirketinin borçlarından, ticari işletmeyi işletecek kişi vekişiler ile ticaret şirketinin eski ortakları da 264 üncü maddedeki zamanaşımı süresincesıfatlarına göre müteselsilen sorumlu olurlar. Dönüştürmeye bu Kanunun 264 ilâ 266 ncımaddeleri de uygulanır.(4) 182 nci maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklıdır.G) Şirketler topluluğuI - Hâkim ve bağlı şirketMadde 195 - (1) a) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veyadolaylıolarak;1. Oy haklarının çoğunluğuna sahipse veya2. Şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturansayıda üyenin seçimini sağlayabilmekhakkını haizse veya3. Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleriya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa;b) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketini,bir sözleşme gereğince veya başka bir yollahakimiyeti altında tutabiliyorsa;birinci şirket hâkim, diğeri bağlı şirkettir. Bu şirketlerden en az birinin merkezi Türkiye’deise, bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır.(2) Birinci fıkrada öngörülen hâller dışında,bir ticaret şirketinin başka bir ticaretşirketininYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 81paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecekmiktarda paylarınasahip bulunması,birinci şirketin hakimiyetinin varlığınakarinedir.(3) Bir hâkim şirketin, bir veya birkaç bağlı şirket aracılığıyla bir diğer şirkete hâkimolması, dolaylı hakimiyettir.(4) Hâkim şirkete doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan şirketler, onunla birlikteşirketler topluluğunu oluşturur. Hâkim şirketler ana, bağlı şirketler yavruşirketkonumundadır.(5) Şirketler topluluğunun hâkiminin, merkezi veya yerleşim yeri yurt içinde veya dışındabulunan, bir teşebbüs olmasıhâlinde de, 195 ilâ 209 uncu maddelerile bu Kanundakişirketler topluluğunailişkin hükümler uygulanır. Hâkim teşebbüs tacir sayılır. Konsolidetablolarhakkındaki hükümler saklıdır.(6) Şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerinuygulanmasında “yönetim kurulu” terimilimited şirketlerde müdürleri, sermayesipaylara bölünmüş komandit şirketlerile şahısşirketlerinde yöneticileri, diğer tüzel kişilerde yönetim organını ve gerçek kişilerde gerçekkişinin kendisini ifade eder.II - Pay ve oy oranlarınınhesaplanmasıMadde 196 - (1) Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki iştirakinin yüzdesi, osermaye şirketindeki payının veya payların itibarî değerleri toplamının, iştirak olunanşirketin sermayesine oranlanmasıyla bulunur. Sermaye şirketinin hem kendi hem de onunhesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki kendi payları, hesaplamada o şirketinesas veya çıkarılmış sermayesinden düşülür.(2) Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki oy hakkının yüzdesi, ticaretşirketinin o sermaye şirketinde sahip bulunduğu paylardan doğan kullanılabilen oyhaklarının toplamının, sermaye şirketindeki kullanılabilir tüm oy haklarının toplamınaoranlanmasıyla bulunur. Hesaplamada, sermaye şirketinin hem kendi hem de onunhesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki paylarından doğan oy hakları düşülür.(3) Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketinde sahip olduğu paylar hesaplanırken onabağlı şirketlerin sahip oldukları veya onun hesabına alınmış olup üçüncü kişilerin elindekipaylar da hesaba katılır.III- Karşılıklı iştirakMadde 197 - (1) Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermayeşirketleri karşılıklı iştirak durumundadır.Bu payların yüzdelerinin hesaplanmasında196ncı madde uygulanır.Anılan şirketlerden biri diğerine hâkimse, ikincisi aynı zamanda bağlışirketsayılır. Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hâkimse ikisi debağlı ve hâkim şirket kabul olunur.IV - Bildirim, tescil ve ilanyükümlülükleriMadde 198 - (1) Bir teşebbüs, bir sermayeşirketinin sermayesinin, doğrudan veya dolaylı82 TTK İlgili Maddeleriolarak, yüzde beşini, onunu,yirmisini, yirmibeşini, otuzüçünü, ellisini,altmışyedisini veyayüzde yüzünü temsil eden miktarda paylarına sahip olduğu veya payları bu yüzdelerinaltına düştüğü takdirde; teşebbüs, durumu söz konusu işlemlerin tamamlanmasınıizleyen on gün içinde, sermaye şirketineve bu Kanun ile diğer kanunlarda gösterilenyetkili makamlara bildirir. Payların yukarıda belirtilen oranlarda kazanılması veya eldençıkarılması, yıllık faaliyet ve denetleme raporlarında ayrı bir başlık altında açıklanır vesermaye şirketinin internet sitesinde ilan edilir. Payların yüzdelerinin hesaplanmasında196 ncı madde uygulanır. Teşebbüsün ve sermaye şirketinin yönetim kurulu üyeleriyleyöneticileri de, kendilerinin, eşlerinin, velâyetleri altındaki çocuklarınınve bunların,sermayelerinin en az yüzde yirmisine sahip bulundukları ticaretşirketlerinin o sermayeşirketindeki payları ile ilgili olarak bildirimde bulunurlar.Bildirimler yazılı şekilde yapılır,ticaret siciline tescil ve ilan olunur.(2) Birinci fıkrada öngörülen bildirim ile tescil ve ilan yükümlülüğü yerine getirilmediğisürece, ilgili paylara ait oy hakkı dâhil, diğer haklar donar. Bildirim yükümlülüğününyerine getirilmemesine dair diğer hukuki sonuçlara ilişkin hükümlersaklıdır.(3) Hakimiyet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bu sözleşmenin ticaret sicilinetescilve ilânı şarttır. Sözleşmenin geçersizliği, bu Kanun ile diğer kanunlardakişirketlertopluluğuna dair yükümlülüklereve sorumluluklara ilişkin hükümlerinin uygulanmasınaengel olmaz.V - Bağlı ve hâkim şirketlerin raporlarıMadde 199 - (1) Bağlı şirketin yönetim kurulu, faaliyet yılının ilk üç ayı içinde, şirketinhâkim ve bağlı şirketlerle ilişkilerihakkında bir rapor düzenler. Raporda,şirketingeçmiş faaliyet yılında hâkimşirketle, hâkim şirkete bağlı bir şirketle,hâkim şirketinyönlendirmesiyle onun ya da ona bağlı bir şirketin yararınayaptığı tüm hukuki işlemlerinve geçmişfaaliyet yılında hâkim şirketin ya da ona bağlı bir şirketin yararınaalınanveya alınmasından kaçınılan tüm diğer önlemlerin açıklaması yapılır. Hukuki işlemlerdeedimler ve karşı edimler, önlemlerde, önlemin sebebi ve şirket yönünden yarar ve zararlarıbelirtilir.Zarar denkleştirilmişse, bunun faaliyetyılı içinde fiilen nasıl gerçekleştiği veyaşirketin sağladığı hangi menfaatlereilişkin olarak bir istem hakkı tanındığı ayrıca bildirilir.(2) Rapor, doğru ve dürüst hesap vermeilkelerine uygun olmalıdır.(3) Yönetim kurulu raporun sonunda şirketin, hukuki işlemin yapıldığı veya önleminalındığı veya alınmasından kaçınıldığı anda kendilerince bilinen hâl ve şartlara göre,her bir hukuki işlemde uygun bir karşı edim sağlanıp sağlanmadığınıve alınan veyaalınmasından kaçınılan önlemin şirketi zarara uğratıp uğratmadığını açıklar. Şirket zararauğramışsa, yönetim kurulu ayrıca zararın denkleştirilip denkleştirilmediğini de belirtir. Buaçıklama sadece yıllık faaliyet raporunda yer alır.(4) Hâkim şirketin her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu başkanından; bağlışirketlerin finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile üç aylık hesap sonuçları,hâkimşirketin bağlı şirketlerle, bağlışirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin paysahipleri ve bunların yakınlarıylailişkileri; yaptıkları işlemler ve bunların sonuç ve etkilerihakkında, özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtanhesap verme ilkelerine göre düzenlenmişbir rapor hazırlattırıp yönetim kuruluna sunmasını ve bunun sonuç kısmınınYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 83yıllık rapor ile denetleme raporunaeklenmesini isteyebilir. Bağlı şirketler,red için yorumayer bırakmayacakaçıklıkta bir haklı sebebin varlığını ispat edemedikleri takdirde, buraporun hazırlanması için gerekli olan bilgi ve belgeleri hâkim şirketin bu işle görevlendirilenuzmanlarına vermekle yükümlüdürler.İstemde bulunan yönetim kurulu üyesi,bunu bir üçüncü kişinin yararlanması amacıyla yapmışsa bunun sonuçlarından sorumluolur.VI - Bağlı şirketler hakkında bilgialmaMadde 200 - (1) Hâkim şirketin her pay sahibi genel kurulda, bağlı şirketlerinfinansalve malvarlığıyla ilgili durumlarıile hesap sonuçları, hâkim şirketinbağlı şirketlerle, bağlışirketlerin birbirleriyle,hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri, yöneticileri ve bunlarınyakınlarıylailişkileri, yaptıkları işlemler ve bunların sonuçları hakkında, özenli, gerçeğiaynen ve dürüstçe yansıtan hesapverme ilkelerine uygun, doyurucu bilgi verilmesiniisteyebilir.VII - Hakların donmasıMadde 201 - (1) Bir sermaye şirketinin paylarını iktisap edip karşılıklı iştirak konumunabilerek giren diğer bir sermaye şirketi, iştirak konusu olan paylardan doğan toplamoylarıyla diğer pay sahipliğihaklarının sadece dörtte birini kullanabilir;bedelsiz paylarıedinme hakkı hariç, diğer tüm pay sahipliği hakları donar. Söz konusu paylar toplantıve karar nisabının hesaplanmasında dikkatealınmaz. 389 ile 612 nci madde hükümlerisaklıdır.(2) Birinci fıkrada öngörülen sınırlama, bağlı şirketin hâkim şirketin paylarını iktisapetmesi veya her iki şirketin birbirlerinehâkim olması hâlinde uygulanmaz.VIII - Sorumluluk1. Hakimiyetin hukuka aykırıkullanılmasıMadde 202 - (1) a) Hâkim şirket, hakimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekildekullanamaz. Özellikle bağlı şirketi,iş, varlık, fon, personel, alacak ve borç devri gibihukuki işlemler yapmaya;karını azaltmaya ya da aktarmaya; malvarlığını ayni veya kişiselnitelikte haklarla sınırlandırmaya; kefalet, garanti ve aval vermek gibi sorumluluklaryüklenmeye;ödemelerde bulunmaya; haklı bir sebep olmaksızın tesislerini yenilememek,yatırımlarını kısıtlamak, durdurmakgibi verimliliğini ya da faaliyetini olumsuzetkileyen kararlar veya önlemleralmaya yahut gelişmesini sağlayacakönlemleri almaktankaçınmaya yöneltemez; meğerki, kayıp, o faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilsin veyakaybın nasıl ve ne zaman denkleştireceği belirtilmeksuretiyle en geç o faaliyet yılı sonunakadar, bağlı şirkete denk değerdebir istem hakkı tanınsın.b) Denkleştirme, faaliyet yılı içinde fiilen yerine getirilmez veya süresi içinde denk biristem hakkı tanınmazsa, bağlı şirketin her pay sahibi, hâkim şirketten ve onun, kaybasebep olan, yönetim kurulu üyelerinden, şirketin zararını tazminetmelerini isteyebilir.Hâkim istem üzerine veya resen somut olayda hakkaniyeteuygun düşecekse, tazminatyerine bu maddenin ikinci fıkrası hükümlerinegöre, davacı pay sahiplerinin paylarının84 TTK İlgili Maddelerihâkim şirket tarafından satın alınmasına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilirbaşka bir çözüme karar verebilir.c) Alacaklılar da, (b) bendi uyarınca, şirketiflâs etmemiş olsa bile, şirketin zararınınşirkete ödenmesini isteyebilirler.d) Kayba sebebiyet veren işlemin, aynı veya benzer koşullar altında, şirket menfaatlerinidürüstlük kuralına uygun olarak gözeten ve tedbirli bir yöneticininözeniyle hareket eden,bağımsız bir şirketin yönetim kurulu üyeleri tarafındanda yapılabileceği veya yapılmasındankaçınılabileceğinin ispatı hâlinde tazminata hükmedilemez.e) Pay sahiplerinin ve alacaklıların açacağıdavaya, kıyas yoluyla 553, 555 ilâ 557,560 ve 561 inci maddeler uygulanır.Hâkim teşebbüsün merkezinin yurt dışındabulunması halinde tazminat davasıbağlı şirketin merkezinin bulunduğuyer asliye ticaretmahkemesinde açılır.(2) Hakimiyetin uygulanması ile gerçekleştirilenve bağlı şirket bakımından açıkçaanlaşılabilir haklı bir sebebi bulunmayan,birleşme, bölünme, tür değiştirme,fesih, menkulkıymet çıkarılmasıve önemli esas sözleşme değişikliğigibi işlemlerde, genel kurul kararınared oyu verip tutanağa geçirten veya yönetim kurulunun bu ve benzeri konulardakikararlarına yazılı olarak itiraz eden pay sahipleri; hâkim teşebbüsten, zararlarınıntazminini veya paylarının varsa en az borsa değeriyle, böyle bir değer bulunmuyorsa veyaborsa değeri hakkaniyete uygun düşmüyorsa, gerçek değerle veya genel kabul gören biryönteme göre belirlenecek bir değerle satın alınmasını mahkemeden isteyebilirler.Değerbelirlenirken mahkeme kararınaen yakın tarihteki veriler esas alınır.Tazminat veyapayların satın alınmasınıistem davası genel kurul kararınınverildiği veya yönetim kurulukararının ilan edildiği tarihten başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.(3) İkinci fıkrada öngörülen dava açılınca,davacıların muhtemel zararlarını veyapaylarınsatın alma değerini karşılayantutardaki paranın teminat olarak, mahkemece belirlenecekbir bankaya mahkeme adına yatırılmasına karar verilir.Teminat yatırılmadığı sürece genelkurul veya yönetim kurulu kararına ilişkinhiçbir işlem yapılamaz. Bu maddeninbirincive ikinci fıkralarında öngörülendavaların kötü niyetle açılması hâlindedavalı, uğradığızararın müteselsilen tazmin edilmesini ve mahkemeye teminat yatırılmasını davacılardanisteyebilir.(4) Birleşme, bölünme ve tür değiştirmede,pay sahiplerine ve ortaklara tanınmışbulunandiğer haklar saklıdır.(5) Bağlı şirketin yöneticileri, bu madde hükümleri dolayısıyla pay sahiplerine vealacaklılara karşı doğabilecek sorumluluklarınıntüm hukuki sonuçlarının, bir sözleşme ileüstlenmesini hâkim teşebbüstenisteyebilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 852. Tam hakimiyet hâlindea) TalimatMadde 203 - (1) Bir ticaret şirketi bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarınındoğrudan veya dolaylı olarak yüzde yüzüne sahipse, hâkim şirketin yönetim kurulu,topluluğun belirlenmiş ve somut politikalarının gereği olmak şartıyla, kaybına sebepverebilecek sonuçlardoğurabilecek nitelik taşısalar bile,bağlı şirketin yönlendirilmesineve yönetimine ilişkin talimat verebilir. Bağlı şirketin organları talimata uymak zorundadır.b) İstisnaMadde 204 - (1) Bağlı şirketin ödeme gücünü açıkça aşan, varlığını tehlikeyedüşürebilecek olan veya önemli varlıklarınıkaybetmesine yol açabilecek niteliktaşıyantalimat verilemez.c) Bağlı şirketin organlarının şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumsuzluğuMadde 205 - (1) Bağlı şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve sorumlututulabilecek ilgililer, 203 ve 204 üncü madde kapsamındaki talimatlara uymalarınedeniyle, şirkete ve pay sahiplerinekarşı sorumlu tutulamazlar.d) Şirket alacaklılarının dava hakkıMadde 206 - (1) Hâkim şirket ve yöneticilerinin,203 üncü madde çerçevesindeverdikleritalimatlar dolayısıyla bağlı şirkette oluşan kayıp, o hesap yılı içinde,denkleştirilmediğiveya zamanı ve şekli de belirtilerek şirkete denk bir istemhakkı tanınmadığı takdirde,zarara uğrayan alacaklılar hâkim şirkete ve onun kayıptan sorumlu yönetim kuruluüyelerine karşı tazminat davası açabilirler.Davalılar 202 nci maddenin birinci fıkrasının(d) bendine dayanabilir. Bu davaya 202 nci maddenin birinci fıkrasının(e) bendiuygulanır.(2) Davalılar, krediden ve benzeri sebeplerdenkaynaklanan alacaklarda, davacının,denkleştirmenin yapılmadığınıveya istem hakkının tanınmadığını bilereksöz konusualacağı doğuran ilişkiyegirdiğini veya işin niteliği gereği bu durumu bilmesi gerektiğiniispatlayarak sorumluluktan kurtulabilirler.IX - Çeşitli hükümler1. Özel denetimMadde 207 - (1) Denetçi, işlem denetçisi,özel denetçi, riskin erken saptanmasıveyönetimi komitesi; bağlı şirketin,hâkim şirketle veya diğer bağlı bir şirketle ilişkilerindehilenin veya dolanın varlığını belirtir şekilde görüş bildirmişse, bağlı şirketin her paysahibi, bu konununaçıklığa kavuşturulması amacıyla,şirket merkezinin bulunduğuyerdeki asliye ticaret mahkemesinden özel denetçiatanmasını isteyebilir.2. Satın alma hakkıMadde 208 - (1) Hâkim şirket, doğrudanveya dolaylı olarak bir sermaye şirketininpaylarının ve oy haklarının en az yüzde doksanına sahipse, azlık şirketin çalışmasınıengelliyor, dürüstlük kuralınaaykırı davranıyor, fark edilir sıkıntı yaratıyor veya pervasızcahareket ediyorsa,hâkim şirket azlığın paylarını varsaborsa değeri, yoksa 202 nci madde86TTK İlgili Maddelerinin ikinci fıkrasında öngörülen şekilde belirlenen değer ile satın alabilir.3. Güvenden doğan sorumlulukMadde 209 - (1) Hâkim şirket, topluluk itibarının, topluma veya tüketiciye güvenveren birdüzeye ulaştığı hâllerde, bu itibarın kullanılmasının uyandırdığı güvenden sorumludur.Dördüncü KısımAnonim ŞirketBirinci BölümGenel Hükümler, Kuruluş ve TemelİlkelerA) Genel HükümlerI - TanımMadde 329 - (1) Anonim şirket, sermayesibelirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarındandolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir.(2) Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşısorumludur.II - Özel kanunlara bağlı anonim şirketlerMadde 330 - (1) Özel kanunlara tabi anonim şirketlere, özel hükümlerdışında, bu kısımhükümleri uygulanır.III - Amaç ve konuMadde 331 - (1) Anonim şirketler, kanunenyasaklanmamış her türlü ekonomikamaç vekonular için kurulabilir.IV - En az sermaye tutarıMadde 332 - (1) Tamamı esas sözleşmedetaahhüt edilmiş bulunan sermayeyiifade edenesas sermaye ellibin Türk Lirasından ve sermayenin artırılmasındayönetim kurulunatanınmış yetki tavanını gösteren kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açıkolmayan anonim şirketlerde başlangıçsermayesi yüzbin Türk Lirasındanaşağı olamaz. Buen az sermaye tutarı Bakanlar Kurulu’nca artırılabilir.(2) Bu Kanun anlamında kayıtlı sermayelianonim şirketlerde başlangıç sermayesi,kuruluşta ve sisteme ilk geçildiğindehaiz olunması zorunlu sermayedir;çıkarılmışsermaye ise, çıkarılmış payların tümünün itibarî değerlerinin toplamını temsil eder.(3) Halka açık olmayan anonim şirketler gerekli şartları artık haiz olmadıkları takdirde,Sanayi ve Ticaret Bakanlığından izin alarak kayıtlı sermaye sisteminden çıkabilecekleriYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 87gibi, bu sisteme alınırken aranan nitelikleri kaybettiklerinde, istemleribulunmasa bile aynıBakanlık tarafından sistemden çıkartılırlar.(4) 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı SermayePiyasası Kanununun 12 nci maddesihükmüsaklıdır.V - Devletin gözetimi1. İzinMadde 333 - (1) Sanayi ve Ticaret Bakanlığıncayayımlanacak tebliğle, faaliyetalanlarıbelirlenip, ilan edilecek anonimşirketler Sanayi ve Ticaret Bakanlığınınizni ile kurulur.Bu şirketlerin esas sözleşme değişiklikleri de aynı Bakanlığıniznine bağlıdır. Bakanlıkincelemesi sadece kanunun emredici hükümlerine aykırılık bulunup bulunmadığıyönünden yapılabilir. Bunun dışında hukuki konumu,niteliği ve işletme konusu ne olursaolsun anonim şirketin kuruluşu ve esas sözleşme değişiklikleri herhangi bir makamıniznine bağlanamaz.2. Kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulunda temsiliMadde 334 - (1) Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişilerindenbirine, esas sözleşmede öngörülecek bir hükümle, pay sahibi olmasalar da, işletme konusukamu hizmeti olan anonim şirketlerin yönetim kurullarında temsilci bulundurmakhakkıverilebilir.(2) Birinci fıkrada yazılı şirketlerde pay sahibi olan kamu tüzel kişilerininyönetim kurulundaki temsilcileri, ancak bunlar tarafından görevden alınabilir.(3) Kamu tüzel kişilerinin yönetim kurulundaki temsilcileri, genel kurul tarafındanseçilen üyelerin hak ve görevlerinihaizdir. Kamu tüzel kişileri, şirketyönetim kurulundakitemsilcilerinin bu sıfatla işledikleri fiillerden ve yaptıklarıişlemlerden dolayı şirkete veonun alacaklılarıyla pay sahiplerine karşı sorumludur.Tüzel kişinin rücû hakkı saklıdır.B) KuruluşI - Kurucu işlemMadde 335 - (1) Şirket, kurucuların, kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan,sermayenin tamamını ödemeyi, şartsız taahhüt ettikleri, imzalarının noterceonaylandığıesas sözleşmede, anonim şirket kurma iradelerini açıklamalarıylakurulur.(2) 355 inci maddenin birinci fıkrası hükmü saklıdır.II - Kuruluş belgeleriMadde 336 - (1) Esas sözleşme, kurucularbeyanı, değerleme raporları, ayın ve işletmedevralınmasına ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan şirketle, kurucularve diğer kişilerle yapılanve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler ile işlem denetçisi raporu,kuruluş belgeleridir.Bunlar, sicil dosyasına konulur ve birer nüshaları şirket tarafından beşyıl süreyle saklanır.88 TTK İlgili MaddeleriIII- Kurucular1. TanımMadde 337 - (1) Pay taahhüt edip esas sözleşmeyi imzalayan gerçek ve tüzel kişilerkurucudur.(2) Kurucular, birinci fıkrada yazılı işlemi,üçüncü bir kişinin hesabına yaptıklarıtakdirde,bu kişi de kuruluştan doğansorumluluk bakımından kurucu sayılır.Söz konusu üçüncükişi, kendisi hesabına iş gören kimsenin bildiği veya bilmesi gereken bir hususu kendisininbilmediğini ileri süremez.2. Asgarî sayıMadde 338 - (1) Anonim şirketin kurulabilmesiiçin pay sahibi olan bir veya daha fazlakurucunun varlığı şarttır. 330 uncu madde hükmü saklıdır.(2) Pay sahibi sayısı bire düşerse, durum,bu sonucu doğuran işlem tarihindenitibarenyedi gün içinde yönetim kuruluna yazılı olarak bildirilir. Yönetim kurulu bildirimi aldığıtarihten itibaren yedi gün içinde, şirketin tek pay sahipli bir anonim şirket olduğunu tescilve ilân ettirir. Ayrıca, hem şirketin tek pay sahipliolarak kurulması hem de payların tekkişide toplanması hâlinde tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığıda tescil veilan edilir. Aksi hâlde doğacak zarardan, bildirimde bulunmayanpay sahibi ve tescil veilânı yaptırmayanyönetim kurulu sorumludur.(3) Şirket, tek pay sahibi olacak şekilde kendi payını iktisap edemez; ettiremez.IV - Esas sözleşme 1. İçerikMadde 339 - (1) Esas sözleşmenin yazılışekilde yapılması ve bütün kurucularınimzalarının noterce onaylanması şarttır.(2) Esas sözleşmeye aşağıdaki hususlar yazılır:a) Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunacağı yer.b) Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmışbir şekilde şirketin işletme konusu.c) Şirketin sermayesi ile her payın itibarî değeri, bunların ödenmesinin şekil ve şartları.d) Pay senetlerinin nama veya hamiline yazılı olacakları; belirli paylara tanınan imtiyazlar;devir sınırlamaları.e) Paradan başka sermaye olarak konanhaklar ve ayınlar; bunların değerleri;bunlarakarşılık verilecek payların miktarı, bir işletme ve ayın devir alınmasısöz konusu olduğutakdirde, bunların bedeli ve şirketin kurulması için kuruculartarafından şirket hesabınasatın alınanmalların ve hakların bedelleriyle, şirketin kurulmasında hizmetleri görülenlereverilmesi gereken ücret, ödenek veya ödülün tutarı.f) Kurucularla yönetim kurulu üyelerine ve diğer kimselere şirket karından sağlanacakmenfaatler.g) Yönetim kurulu üyelerinin sayıları, bunlardan şirket adına imza koymaya yetkili olanlar.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 89h) Genel kurulların toplantıya nasıl çağrılacakları; oy hakları.ı) Şirket bir süre ile sınırlandırılmışsa, bu süre.i) Şirkete ait ilanların nasıl yapılacağı.j) Pay sahiplerinin taahhüt ettiği sermayepaylarının türleri ve miktarları.k) Şirketin hesap dönemi.(3) İlk yönetim kurulu üyeleri esas sözleşmeile atanır.2. Emredici hükümlerMadde 340 - (1) Esas sözleşme, bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin hükümlerindenancak, Kanunda buna açıkça izin verilmişse sapabilir. Diğer kanunların, öngörülmesineizin verdiği tamamlayıcı esas sözleşme hükümleri o kanuna özgülenmiş olarak hüküm doğururlar.V - Taahhüdün onaylanmasıMadde 341 - (1) Esas sermayeyi oluşturanpayların tamamının, kurucular tarafındanesassözleşmede taahhütolunduğu, esas sözleşmenin altında yer alan bir noter şerhi ile onaylanır.VI - Ayni sermaye1. Ayni sermaye konulabilecek malvarlığıunsurlarıMadde 342 - (1) Üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakdendeğerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikri mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dâhil,malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticariitibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz.(2) 128 inci madde hükmü saklıdır.2. Değer biçmeMadde 343 - (1) Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmelereve ayınlara, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atananbilirkişilerce değer biçilir. Değerleme raporunda, uygulanan değerleme yöntemininsomut olayın özellikleri bakımından herkes için en adil ve uygun seçim olduğu; sermayeolarak konulan alacakların gerçekliğinin, geçerliğinin ve 342 nci maddeye uygunluğununbelirlendiği, tahsil edilebilirlikleri ile tam değerleri; ayni olarak konulan her varlıkkarşılığında tahsis edilmesi gereken pay miktarı ile Türk Lirası karşılığı, tatmin edicigerekçelerle ve hesap verme ilkesinin icaplarına göre açıklanır. Bu rapora kurucular,işlem denetçisi ve menfaat sahipleri itiraz edebilir. Mahkemenin onayladığı bilirkişi kararıkesindir.VII - Pay bedellerinin ödenmesi1. Nakdi sermayeMadde 344 - (1) Nakden taahhüt edilenpayların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmibeşi90 TTK İlgili Maddeleritescilden önce, gerisi de şirketin tescilini izleyen yirmidört ay içinde ödenir. Paylarınçıkarma primlerinintamamı tescilden önce ödenir.(2) Sermaye Piyasası Kanununun pay bedellerinin ödenmelerine ilişkin hükümlerisaklıdır.2. Ödeme yeriMadde 345 - (1) Nakdî ödemeler, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı BankacılıkKanununabağlı bir bankada, kurulmaktaolan şirket adına açılacak özel bir hesaba, sadece şirketinkullanabileceğişekilde yatırılır. Taahhüt edilen payların, kanunda veya esas sözleşmedeöngörülmüş bulunan ve kanunda yazılı olandan daha yüksek olan tutarlarınınödendiği,ticaret siciline yöneltilecekbir banka mektubu ile ispatlanır. Banka, bu tutarı, şirketin tüzelkişilik kazandığını bildiren bir sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine, sadece şirketeöder.(2) Şirket, 335 inci maddenin birinci fıkrasındaöngörülen noter onayı tarihindenitibaren,üç ay içinde tüzel kişilik kazanamadığı takdirde, bu hususu doğrulayanbir sicil müdürlüğüyazısının sunulmasıüzerine, bedeller banka tarafındansahiplerine geri verilir.3. Halka arzedilecek paylarMadde 346 - (1) Esas sözleşmede taahhütedilmiş olup da, taahhüt sahiplerince,şirketintescilinden itibaren en geç iki ay içinde halka arzedileceği esas sözleşmede belirtilmiş veayrıca garanti edilmiş bulunan nakdi payların karşılıkları satıştan elde edilen gelirdenödenir. Pay senetlerinin halka arzedilmesi sermaye piyasası mevzuatına göreyapılır. Satışsüresinin sonunda, paylarınitibarî değerlerinin, varsa çıkarma priminin karşılığı şirkete,giderler düştüktensonra kalan tutar ise, pay senetlerinihalka arzeden pay sahiplerineödenir.(2) Halka arzedilip de süresinde satılmayanpayların bedellerinin tamamı, süresinde halkaarzedilmeyen payların bedellerinin ise, yüzde yirmibeşi iki aylıksüreyi izleyen üç gün içinde ödenir.VIII- Primli paylarMadde 347 - (1) İtibarî değerinden aşağı bedelle pay çıkarılamaz. Payların İtibarîdeğerinden aşağı bedelle pay çıkarılamaz. Payların itibarî değerinden yüksek bir bedelleçıkarılabilmeleri için esas sözleşmede hüküm veya genel kurul kararı bulunmalıdır.IX - Kurucu menfaatleriMadde 348 - (1) Şirketi kurdukları sırada harcadıkları emeğe karşılık olarak kuruculara,para ve bedelsiz pay senedi vermek gibi şirket sermayesinin azalması sonucunudoğurabilecek bir menfaat tanınamaz. Bu hükme aykırı esas sözleşme hükümlerigeçersizdir. Ancak dağıtılabilir kardan 519 uncu maddenin birinci fıkrasında yazılı yedekakçe ile pay sahipleri için yüzde beş kar payı ayrıldıktan sonra kalanın en çok onda biriintifa senetleri bağlamında kuruculara ödenir.(2) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kurulan anonim şirketler, pay senetlerinihalka arz etmeden önce kurucu intifa senetlerini, herhangi bir bedel ödemeden iptalederler; aksi halde intifa senetleri kendiliğinden geçersiz sayılır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 91(3) Dağıtılabilecek kar mevcut ise şirket karın dağıtılmamasını kararlaştırmış olsa bilekurucu intifa sahipleri esas sözleşmede öngörülen kar paylarını alırlar.X - Kurucular beyanıMadde 349 - (1) Kurucular tarafından, kuruluşa ilişkin bir beyan imzalanır. Beyan,dürüstbir şekilde bilgi verme ilkesinegöre, doğru ve eksiksiz olarak hazırlanır.Beyanda, aynisermaye konuluyor,bir ayın ya da işletme devralınıyorsa,bunlara verilecek karşılığınuygunluğuna;bu tür sermayenin ve devralmanıngerekliliğine, bunların şirkete olanyararlarına ilişkin belgeli, gerekçeli ve kesin ifadeli açıklamalar yer alır. Ayrıca, şirkettarafından iktisap edilen menkul kıymetlerle, bunların iktisap fiyatları, söz konusumenkul kıymetleri çıkaranların son üç yıllık, gereğinde konsolide finansal tablolarınındeğerlemelerine ve çözümlenmelerineilişkin bilgiler, şirketinyüklendiği önemli taahhütler, makina ve benzerleri malların ve herhangi bir aktifdeğerin alımına ilişkin bağlantılar, fiyatlar,komisyonlar ile her türlü borçlar, emsalleriylekarşılaştırılarak, açıklanır.(2) Ayrıca, kuruculara tanınan menfaatlergerekçeleriyle beyanda yer alır. Kimlerinhalkaarz amacıyla ne miktarda pay taahhüt ettiği, pay taahhüdünde bulunanların birbirleriile ilişkileri; bunlar bir şirketler topluluğuna dahil bulunuyorlarsa,topluluk ile ilişkileri,kuruluşu inceleyen işlem denetçisine ve diğer hizmet verenlere ödenen ücretler, emsalleriylekarşılaştırma yapılarak, beyandaaçıklanır.XI - Halka arz taahhüdüMadde 350 - (1) 346 ncı madde uyarınca,halka arzedilmek üzere pay taahhüdündebulunulduğu takdirde, halka arz, kurucular, yönetim kurulu veya yetkili herhangi birorgan tarafından onaylanmış kabul edilir.XII - İşlem denetçisi raporuMadde 351 - (1) Şirketin kuruluşuna ilişkin denetleme raporu bir veya birkaç işlemdenetçisi tarafından verilir. İşlem denetçisi kuruluş raporunda, payların tamamınıntaahhüt edildiğini; kanunda veya esas sözleşmede öngörülmüş bulunan pay bedellerininen az tutarlarının kanuna uygun olarak bankaya yatırıldığını; buna ilişkin bankamektubunun kuruluş belgeleri arasında yer aldığını; bu yükümlülüğün herhangi birşekilde dolanıldığına ilişkin bir belirti bulunmadığını; ayni sermaye ve devralınanayınlar için mahkemece atanan bilirkişilerce değerleme yapıldığını, mahkemece birkararla onaylanan raporun dosyaya sunulduğunu; kurucu menfaatlerinin; kanunauygun olduğunu; kurucular beyanı ile ilgili açık bir uygunsuzluğun, aşırı değerlemenin,işlemlerde görünür bir yolsuzluğun bulunmadığını ve diğer kuruluş belgelerinin mevcutolduğunu, gerekli noter onaylarının ve izinlerin alındığını gerekçeleriyle ve hesap vermeilkesinin gereklerine uygun olarak açıklar.XIII - Kuruluştan önce pay taahhüdünündevriMadde 352 - (1) Pay taahhüdünün, şirketintescilinden önce devri, şirkete karşıgeçersizdir.92 TTK İlgili MaddeleriXIV - Fesih davasıMadde 353 - (1) Anonim şirketin butlanınaveya yokluğuna karar verilemez. Ancak,şirketin kurulmasında kanun hükümlerineaykırı hareket edilmek suretiyle,alacaklıların,pay sahiplerinin veya kamunun menfaatleri önemli bir şekilde tehlikeye düşürülmüş veyaihlal edilmiş olursa, yönetim kurulunun, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının, ilgili alacaklınınveya pay sahibinin istemi üzerine şirketinmerkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaretmahkemesince şirketin feshine karar verilir. Mahkeme davanın açıldığı tarihte gerekliönlemleri alır.(2) Eksikliklerin giderilebilmesi, esas sözleşmeye veya kanuna aykırı hususlarındüzeltilebilmesi için mahkeme süre verebilir.(3) Dava dilekçesine deliller ile gerekli bütün bilgiler eklenir. Yargılama aşamasındadelil sunulamayacağı gibi bir davanınbeklenilmesi ve bilgi getirtmesi de mahkemedenistenemez. Ancak, somutolayın haklı göstermesi halinde, mahkeme, kesin süreyebağlayarak, davacının delil sunma ve bilgi getirtme istemini kabul edebilir. Dava, aceleişlereilişkin usule tabidir.(4) Davanın, şirketintescil ve ilanından itibaren üç aylık hak düşürücü süre içindeaçılması şarttır.(5) Davanın açıldığı ve kesinleşmiş olan mahkeme kararı, mahkemenin bildirimi üzerine,derhal ve resen ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeilan olunur.Ayrıca, yönetim kurulu, tescil ve ilanı yapılan hususu, tirajıellibinin üzerinde olan ve yurtdüzeyindedağıtımı yapılan en az bir gazetedeilan eder; internet sitesine koyar.XV - Şirketin tescili ve ilanıMadde 354 - (1) Şirket esas sözleşmesinintamamı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınınizniylekurulacak olan anonim şirketlerdeizin alınmasını, diğer şirketlerde335 inci maddeninbirinci fıkrası uyarınca şirketin kuruluşunu izleyen otuz gün içinde şirketin merkezinin bulunduğuyer ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur. Tescilve ilan olunan esas sözleşmeye,aşağıda sayılanlar dışında, 36 ncı maddenin birinci fıkrasıhükmü uygulanmaz.Bu hususlar şunlardır:a) Esas sözleşmenin tarihi.b) Şirketin ticaret unvanı ve merkezi.c) Şirketin, varsa süresi.d) Şirketin sermayesi, ödenmesinin şekilve şartları ile payların itibarî değerleri,varsaimtiyazlar.e) Pay senetlerinin türleri, hamiline veya nama yazılı oldukları.f) Şirketin nasıl temsil olunacağı.g) Yönetim kurulu üyeleriyle, şirketi temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları,unvanları,yerleşme yerleri ve vatandaşlıkları.h) Şirketin yapacağı ilanların şekli; esas sözleşmede buna ilişkin hüküm bulunduğuYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 93takdirde, yönetim kurulu kararlarınınpay sahiplerine nasıl bildirileceği.(2) Şubeler; merkezin sicil kaydına göndermeyapılarak bulundukları yer ticaret sicilinetescil olunurlar.(3) 343 üncü madde uyarınca verilen bilirkişi raporu da tescil ve ilan edilir.XVI - Tüzel kişiliğin kazanılmasıMadde 355 - (1) Şirket ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır.(2) Tescilden önce şirket adına işlem yapanlar ve taahhütlere girişenler, bu işlem vetaahhütlerden şahsen ve müteselsilen sorumludurlar. Ancak, işlem ve taahhütlerin, ileridekurulacak şirket adına yapıldığı açıkça bildirilmiş ve şirketinticaret siciline tescilindensonra üç aylık süre içinde bu taahhütler şirket tarafından kabul olunmuşsa, yalnız şirketsorumlu olur.(3) Şirketçe kabul olunmadığı takdirde kuruluş giderleri kurucular tarafından karşılanır.Bunların pay sahiplerine rücu hakları yoktur.C) Kanuna karşı hileMadde 356 - (1) Şirketin tescilinden itibareniki yıl içinde bir işletme veya aynın,sermayenin onda birini aşan bir bedelkarşılığında devralınmasına veya kiralanmasınailişkin sözleşmeler, genel kurulca onaylanıp ticaret siciline tescil edilmedikçe geçerli olmaz.Bu sözleşmelerinonaylanmasından ve tescilindenönce, bunların ifası amacıyla yapılmışolan ödemeler dâhil, her türlü tasarrufgeçersizdir.(2) Genel kurul kararını vermeden önce, yönetim kurulunun istemi üzerine şirketinbulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinceatanacak bilirkişi, şirket tarafındandevralınacak ya da kiralanacak işletme ve ayınlara değer biçer. Rapor resmî nitelik taşır.(3) Toplantı ve karar nisabına 421 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları uygulanır.(4) Sözleşme genel kurulun onay kararıylabirlikte tescil ve ilan olunur.(5) Şirketin işletme konusunu oluşturan veya cebrî icra yoluyla iktisap edilen ayın veişletmeler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.D) Temel ilkelerI - Eşit işlem ilkesiMadde 357 - (1) Pay sahipleri eşit şartlardaeşit işleme tabi tutulur.II - Pay sahiplerinin şirkete borçlanmayasağıMadde 358 - (1) İştirak taahhüdünden doğan borç hariç, pay sahipleri şirketeborçlanamaz. Meğerki, borç, şirketle, şirketin işletme konusu ve pay sahibinin işletmesigereği olarak yapılmış bulunanbir işlemden doğmuş olsun ve emsalleriyleaynı veyabenzer şartlara tabi tutulsun.94 TTK İlgili Maddeleriİkinci BölümYönetim KuruluA) Genel olarakI - Atama ve seçim1. Üyelerin sayısı ve nitelikleriMadde 359 - (1) Anonim şirketin, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafındanseçilmiş, bir veya daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunur.Temsile yetkili enaz bir üyenin yerleşmeyerinin Türkiye’de bulunması ve Türk vatandaşı olması şarttır.(2) Bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçildiği takdirde, tüzel kişiyle birlikte, tüzel kişiadına, tüzel kişi tarafından belirlenen,sadece bir gerçek kişi de tescil ve ilan olunur; ayrıcatescil ve ilanın yapılmışolduğu, şirketin internet sitesinde hemen açıklanır. Tüzel kişiadına sadece,bu tescil edilmiş kişi toplantılara katılıpoy kullanabilir.(3) Yönetim kurulu üyelerinin ve tüzel kişi adına tescil edilecek gerçek kişinin tamehliyetli olmaları şarttır. Yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte birinin yüksek öğrenimgörmüş olması zorunludur.Tek üyeli yönetim kurulunda bu zorunluluk aranmaz.(4) Üyeliği sona erdiren sebepler seçilmeyede engeldir.2. Belirli grupların yönetim kurulunda temsil edilmesiMadde 360 - (1) Esas sözleşmede öngörülmekşartı ile, belirli pay gruplarına, özellikve nitelikleriyle belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine ve azlığa yönetim kurulundatemsil edilme hakkı tanınabilir. Bu amaçla, yönetim kurulu üyelerinin, belirli bir grupoluşturan pay sahipleri, belirli pay grupları ve azlık arasından seçileceği esas sözleşmedeöngörülebileceği gibi, esas sözleşmede yönetim kurulu üyeliği için aday önermehakkıda tanınabilir. Genel kurul tarafındanyönetim kurulu üyeliğine önerilenadayın veyahakkın tanındığı gruba ve azlığa mensup adayın haklı bir sebepbulunmadığı takdirde üyeseçilmesi zorunludur. Bu şekilde tanınacak temsil edilme hakkı, halka açık anonim şirketlerdeyönetim kurulu üye sayısının yarısınıaşamaz. Bağımsız yönetim kurulu üyelerineilişkin düzenlemeler saklıdır.(2) Bu maddeye göre yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınan paylar imtiyazlısayılır.3. SigortaMadde 361 - (1) Yönetim kurulu üyelerinin,görevlerini yaparken kusurlarıyla şirketeverebilecekleri zarar, şirket sermayesininyüzde yirmibeşini aşan bir bedelle sigortaettirilmiş ve bu suretle şirket teminat altına alınmışsa, bu husushalka açık şirketlerdeSermaye Piyasası Kurulunun ve ayrıca pay senetleriborsada işlem görüyorsa borsanınbülteninde duyurulur ve kurumsal yönetimilkelerine uygunluk değerlendirmesindedikkate alınır.4. Görev süresiMadde 362 - (1) Yönetim kurulu üyelerien çok üç yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 95Esas sözleşmede aksine hüküm yoksa, aynı kişi yeniden seçilebilir.(2) 334 üncü madde hükmü saklıdır.II - Üyeliğin boşalmasıMadde 363 - (1) 334 üncü madde hükmüsaklı kalmak üzere, herhangi bir sebeplebirüyelik boşalırsa, yönetim kurulu, kanunî şartları haiz birini, geçici olarak yönetim kuruluüyeliğine seçip ilk genel kurulun onayına sunar. Bu yolla seçilen üye, onaya sunulduğugenel kurul toplantısına kadar görev yapar ve onaylanması hâlinde selefinin süresinitamamlar.(2) Yönetim kurulu üyelerinden birinin iflasına karar verilir veya ehliyeti kısıtlanıryada bir üye üyelik için gerekli kanunîşartları yahut esas sözleşmede öngörülenniteliklerikaybederse, bu kişininüyeliği, herhangi bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden sonaerer.III - Görevden almaMadde 364 - (1) Yönetim kurulu üyeleri,esas sözleşmeyle atanmış olsalar dahi,gündemde ilgili bir maddenin bulunmasıveya gündemde madde bulunmasabile haklı birsebebin varlığı hâlinde,genel kurul kararıyla her zaman görevden alınabilirler. Yönetimkurulu üyesi olan tüzel kişi, kendi adına tescil edilmiş bulunan kişiyi her an değiştirebilir.(2) 334 üncü madde hükmü ve görevdenalınan üyenin tazminat hakkı saklıdır.B) Yönetim ve temsilI - Genel olarak1. EsasMadde 365 - (1) Anonim şirket, yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur.Kanundaki istisnaî hükümlersaklıdır.2. Görev dağılımıMadde 366 - (1) Yönetim kurulu her yıl üyeleri arasından bir başkan ve bulunmadığızamanlarda ona vekâlet etmek üzere, en az bir başkan vekili seçer. Esas sözleşmede,başkanın ve başkan vekilinin veya bunlardan birinin, genel kurul tarafından seçilmesiöngörülebilir.(2) Yönetim kurulu, işlerin gidişini izlemek,kendisine sunulacak konularda raporhazırlamak, kararlarını uygulatmakveya iç denetim amacıyla içlerindeyönetim kuruluüyelerinin de bulunabileceğikomiteler ve komisyonlar kurabilir.3. Yönetimin devriMadde 367 - (1) Yönetim kurulu esas sözleşmeye konulacak bir hükümle, düzenleyeceğibir iç yönergeye göre, yönetimi, kısmen veya tamamen bir veyabirkaç yönetim kuruluüyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilir. Bu iç yönerge şirketin yönetiminidüzenler; bunun için gerekli olan görevleri,tanımlar, yerlerini gösterir, özellikle kiminkime bağlı ve bilgi sunmakla yükümlüolduğunu belirler. Yönetim kurulu, istem üzerinepay sahiplerini ve korunmaya değer menfaatlerini ikna edici bir biçimde ortaya koyan96 TTK İlgili Maddelerialacaklıları,bu iç yönerge hakkında, yazılı olarakbilgilendirir.(2) Yönetim, devredilmediği takdirde, yönetim kurulunun tüm üyelerine aittir.4. Ticari mümessil ve vekillerMadde 368 - (1) Yönetim kurulu, ticari mümessil ve ticari vekiller atayabilir.5. Özen ve bağlılık yükümlülüğüMadde 369 - (1) Yönetim kurulu üyelerive yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerinitedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerinidürüstlükkurallarına uyarak gözetmekyükümlülüğü altındadırlar.(2) 203 ilâ 205 inci madde hükümleri saklıdır.II. Temsil yetkisi1. Genel olarakMadde 370 - (1) Esas sözleşmede aksi öngörülmemiş, veya yönetim kurulu tek kişidenoluşmuyorsa temsil yetkisi çift imzaile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir.(2) Yönetim kurulu, temsil yetkisini bir veya daha fazla murahhas üyeye veya müdürolarak üçüncü kişilere devredebilir.En az bir yönetim kurulu üyesinin temsil yetkisini haizolması şarttır.2. Kapsam ve sınırlarMadde 371 - (1) Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna girenher tür işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabilir ve bunun için şirketunvanınıkullanabilirler. Kanuna ve esas sözleşmeye aykırı işlemler dolayısıylaşirketin rücû hakkısaklıdır.(2) Temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle,işletme konusu dışında yaptığı işlemlerde şirketi bağlar; meğerki, üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu dışında bulunduğunubildiği veya durumungereğinden, bilebilecek durumda bulunduğu ispat edilsin. Şirketesas sözleşmesinin ilan edilmiş olması, buhususun ispatı açısından, tek başına yeterli delil değildir.(3) Temsil yetkisinin sınırlandırılması, iyiniyet sahibi üçüncü kişilere karşı hükümifadeetmez; ancak, temsil yetkisininsadece merkezin veya bir şubenin işlerine özgülendiğineveya birlikte kullanılmasınailişkin tescil ve ilan edilen sınırlamalar geçerlidir.(4) Temsile yetkili kişiler tarafından yapılanişlemin esas sözleşmeye veya genelkurul kararına aykırı olması, iyiniyet sahibi üçüncü kişilerin o işlemden dolayı şirketebaşvurmalarına engel değildir.(5) Temsile veya yönetime yetkili olanların,görevlerini yaptıkları sırada işlediklerihaksızfiillerden şirket sorumludur.Şirketin rücû hakkı saklıdır.(6) Sözleşmenin yapılması sırasında, şirket tek pay sahibi tarafından ister temsil edilsinister edilmesin, tek pay sahipli anonim şirketlerde, bu pay sahibi ile şirket arasındakiYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 97sözleşmenin, geçerli olması sözleşmenin yazılı şekildeyapılmasına bağlıdır. Bu şart piyasaşartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradanişlemlere ilişkin sözleşmelerde uygulanmaz.3. İmza şekliMadde 372 - (1) Şirket adına imza yetkisinihaiz kişiler şirketin unvanı altında imzaatarlar. 40 ıncı maddenin ikinci fıkrasıhükmü saklıdır.(2) Şirket tarafından düzenlenecek belgelerdeşirketin merkezi, sicile kayıtlı olduğuyer vesicil numarası gösterilir.4. Tescil ve ilanMadde 373 - (1) Yönetim kurulu, temsileyetkili kişileri ve bunların temsil şekillerinigösterir kararının noterce onaylanmışsuretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret sicilineverir.(2) Temsil yetkisinin ticaret sicilinde tescilinden sonra, ilgili kişilerin seçimine veyaatanmalarına ilişkin herhangi bir hukuki sakatlık, şirket tarafından üçüncükişilere, ancaksakatlığın bunlar tarafındanbilindiğinin ispat edilmesi şartıyla ileri sürülebilir.III - Görevler ve yetkiler1. Genel olarakMadde 374 - (1) Yönetim kurulu ve kendisine bırakılan alanda yönetim, kanunve esassözleşme uyarınca genel kurulun yetkisinde bırakılmış bulunanlardışında, şirketin işletmekonusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almayayetkilidir.2. Devredilemez görev ve yetkilerMadde 375 - (1) Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkilerişunlardır:a) Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatların verilmesi.b) Şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi.c) Muhasebe, finans denetimi ve şirketinyönetiminin gerektirdiği ölçüde, finansalplanlama için gerekli düzenin kurulması.d) Müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmalarıvegörevden alınmaları.e) Yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere veyönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerininüst gözetimi.f) Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması,yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesive genelkurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarınınyürütülmesi.g) Borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması.98 TTK İlgili Maddeleri3. Sermayenin kaybı, borca batık olmadurumua) Çağrı ve bildirim yükümüMadde 376 - (1) Son yıllık bilançodan, sermaye ile kanunî yedek akçeler toplamınınyarısının zarar sebebiyle karşılıksızkaldığı anlaşılırsa, yönetim kurulu, genel kuruluhemen toplantıya çağırır ve bu genel kurula uygun gördüğü iyileştiriciönlemleri sunar.(2) Son yıllık bilançoya göre, sermaye ile kanunî yedek akçeler toplamının üçteikisininzarar sebebiyle karşılıksız kaldığıanlaşıldığı takdirde, derhal toplantıyaçağrılan genelkurul, sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenin tamamlanmasına karar vermediğitakdirdeşirket kendiliğinden sona erer.(3) Şirketin borca batık durumda bulunduğuşüphesini uyandıran işaretler varsa,yönetimkurulu, aktiflerin hem işletmenindevamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatlarıüzerinden bir ara bilanço çıkarttırıp denetçiye verir. Denetçi bu ara bilançoyu, en çokyedi iş günü içinde inceler ve değerlendirmeleriile önerilerini bir rapor hâlinde yönetimkuruluna sunar. Önerilerde 378 inci maddede düzenlenen erken teşhis komitesininönerilerinin de dikkatealınması şarttır. Rapordan, aktiflerin, şirket alacaklılarınınalacaklarını karşılamayayetmediğinin anlaşılması hâlinde, yönetim kurulu, bu durumuşirket merkezininbulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasınıister; meğerki, iflas kararının verilmesindenönce, şirketin açığını karşılayacak ve borcabatık durumunu ortadan kaldıracaktutardaki şirket borçlarının alacaklıları,alacaklarınınsırasının diğer tüm alacaklıların sırasından sonraki sırayakonulmasını yazılı olarak kabuletmişve bu beyanın veya sözleşmenin yerindeliği, gerçekliği ve geçerliliği, yönetim kurulutarafından iflas istemininbildirileceği mahkemece atanan bilirkişilercedoğrulanmış olsun.Aksi haldemahkemeye bilirkişi incelemesi için yapılmış başvuru iflas bildirimi olarakkabul olunur.b) İflasın ertelenmesiMadde 377 - (1) Yönetim kurulu veya herhangi bir alacaklı yeni nakit sermaye konulmasıdahil nesnel ve gerçek kaynaklarıve önlemleri gösteren bir iyileştirmeprojesinimahkemeye sunarak iflasınertelenmesini isteyebilir. Bu halde İcra ve İflas Kanununun179 ila 179/b maddeleri uygulanır.4. Riskin erken saptanması ve yönetimiMadde 378 - (1) Pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde, yönetim kurulu, şirketinvarlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşüren sebeplerin erken teşhisi, bunun içingerekli önlemlerile çarelerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amacıyla, uzman birkomite kurmak, sistemi çalıştırmak ve geliştirmekleyükümlüdür. Diğer şirketlerde bukomite denetçinin gerekli görüp bunu yönetim kuruluna yazılı olarak bildirmesihâlindederhal kurulur ve ilk raporunukurulmasını izleyen bir ayın sonundaverir.(2) Komite, yönetim kuruluna her iki ayda bir vereceği raporda durumu değerlendirir,varsa tehlikelere işaret eder, çareleri gösterir. Rapor denetçiye de yollanır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 995. Şirketin kendi paylarını iktisap veyarehin olarak kabul etmesia) Genel olarakMadde 379 - (1) Bir şirket kendi paylarını,esas veya çıkarılmış sermayesinin onda biriniaşan veya bir işlem sonunda aşacak olan miktarda, ivazlı olarak iktisapve rehin olarakkabul edemez. Bu hüküm, bir üçüncü kişinin kendi adına, ancak şirket hesabına iktisap yada rehinolarak kabul ettiği paylar için de geçerlidir.(2) Payların birinci fıkra hükmüne göre iktisap veya rehin olarak kabul edilebilmesiiçin, genel kurulun yönetim kurulunu yetkilendirilmesi şarttır. En çok beş yıl içingeçerli olacak bu yetkide, iktisap veya rehin olarak kabul edilecek payların itibarî değersayıları belirtilerek toplam itibarî değerleriyle söz konusu edilecek paylara ödenebilecekbedelin alt ve üst sınırı gösterilir. Her izin talebinde yönetim kurulu kanunî şartlarıngerçekleştiğini belirtir.(3) Birinci ve ikinci fıkralardaki şartlara ek olarak, iktisap edilecek payların bedelleridüşüldükten sonra, kalan şirket net aktifi, en az esas veya çıkarılmış sermaye ile kanunve esas sözleşme uyarınca dağıtılmasına izin verilmeyen yedek akçelerin toplamı kadarolmalıdır.(4) Yukarıdaki hükümler uyarınca, sadece,bedellerinin tümü ödenmiş bulunan paylariktisap edilebilir.(5) Yukarıdaki fıkralarda yer alan hükümler,ana şirketin paylarının yavru şirkettarafındaniktisabı hâlinde de uygulanır.Pay senetleri borsada işlem gören şirketler hakkında,Sermaye Piyasası Kurulu şeffaflık ilkeleri ile fiyata ilişkin kurallar yönünden gereklidüzenlemeleri yapar.b) Kanuna karşı hileMadde 380 - (1) Paylarının iktisap edilmesiamacıyla, şirketin başka bir kişiyle yaptığı,konusu avans, ödünç veya teminatverilmesi olan hukuki işlemler batıldır.Bu butlanhükmü, kredi ve finans kurumlarının işletme konuları içine giren işlemlere ve şirketin veyaonun bağlı şirketlerinin çalışanlarına, şirketin paylarınıiktisap edebilmeleri için, avans,ödünç ve teminat verilmesine ilişkin hukuki işlemlere uygulanmaz. Ancak, bu istisnaîişlemler, şirketin, kanuna ve esas sözleşmesine göre ayırmak zorundabulunduğu yedekakçeleri azaltıyor veya 519 uncu maddede düzenlenen yedek akçelerin harcanmalarınailişkin kuralları ihlal ediyor ve şirketin 520 nci maddede öngörülen yedek akçeyi ayırmasınaimkân bırakmıyorsa, geçersizdir.(2) Ayrıca, şirket ile üçüncü kişi arasındayapılmış bulunan ve bu kişiye, şirketinkendipaylarını; şirketin, şirkete bağlı bir şirketin veya şirketin paylarının çoğunluğunasahipolduğu şirketin hesabınaalma hakkı tanıyan ya da böyle bir yükümlülük öngören birdüzenleme, eğer bu payları şirket alsaydı işlem 379 uncu maddeye aykırı kabul edecekidiyse batıldır.c) Yakın ve ciddi bir kaybın önlenmesiMadde 381 - (1) Bir şirket, yakın ve ciddi bir kayıptan kaçınmak için gerekli olduğutakdirde, kendi paylarını, 379 uncu maddeye göre genel kurul’un yetkilendirmeye ilişkin100 TTK İlgili Maddelerikararı olmadan da iktisap edebilir.(2) Payların bu yolla iktisabı hâlinde yönetim kurulu ilk genel kurul’a,a) İktisabın sebep ve amacı,b) İktisap edilen payların sayıları, itibarî değerlerinin toplamı ve sermayenin ne kadarınıtemsil ettiği,c) Bedeli ve ödeme şartları hakkında yazılı bilgi verir.d) İstisnalarMadde 382 - (1) Bir şirket, 379 uncu madde hükümleri ile bağlı olmaksızın;a) Esas veya çıkarılmış sermayesinin azaltılmasına ilişkin 473 ilâ 475 inci maddehükümlerini uyguluyorsa,b) Küllî halefiyet kuralının gereğiyse,c) Bir kanunî satın alma yükümünden doğuyorsa,d) Bedellerinin tümü ödenmiş olmak şartıyla ve cebrî icradan, bir şirket alacağınıntahsiliamacına yönelikse,e) Şirket, menkul kıymetler şirketiyse, kendi paylarını iktisap edebilir.e) İvazsız iktisapMadde 383 - (1) Bir şirket, bedellerinin tamamı ödenmiş olmak şartıyla, kendi paylarınıivazsız iktisap edebilir.(2) Birinci fıkra hükmü, yavru şirket, ana şirketin paylarını ivazsız iktisap ettiği takdirde dekıyas yoluyla uygulanır.f) Elden çıkarmaMadde 384 - (1) 382 nci maddenin (b) ilâ (d) bentleri ve 383 üncü madde hükümlerinegöre, iktisap edilen paylar, şirket için herhangi bir kayba yol açmadandevirleri mümkünolur olmaz ve her hâlde iktisaplarından itibaren üç yıl içindeelden çıkarılırlar; meğerki,şirketin ve yavru şirketin sahip oldukları bu paylarıntoplamı şirketin esas veya çıkarılmışsermayesinin yüzde onunu aşmasın.g) Aykırı iktisap hâlinde elden çıkarmaMadde 385 - (1) 379 ilâ 381 inci maddelereaykırı bir şekilde iktisap edilen veya rehinolarak alınan paylar, iktisaplarıveya rehin olarak kabulleri tarihindenitibaren en geç altıay içinde elden çıkarılır ya da üzerlerindeki rehin kaldırılır.h) Sermayenin azaltılmasıMadde 386 - (1) 384 ve 385 inci maddeleruyarınca elden çıkarılamayan paylar,sermayenin azaltılması yoluyla hemenyok edilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 101ı) Saklı tutulan hükümlerMadde 387 - (1) Şirketin kendi paylarınıiktisap edebileceğine ilişkin diğer kanunlardakihükümler saklıdır.i) Kendi paylarını taahhüt yasağıMadde 388 - (1) Şirket kendi paylarını taahhüt edemez.(2) Üçüncü kişinin veya bir yavru şirketinkendi adına fakat şirket hesabına şirketin payınıtaahhüt etmesi, şirketin kendi payını taahhüt etmesi sayılır.(3) Birinci ve ikinci fıkralara aykırı harekethâlinde, söz konusu payları, kuruluştakurucular, sermaye artırımlarında yönetim kurulu üyeleri taahhüt etmiş sayılır ve bunlarpay bedellerinden sorumluolurlar. Kanuna aykırı taahhütte herhangi bir kusurlarıbulunmadığını ispateden kurucular ve sermaye artırımlarındayönetim kurulu üyelerisorumluluktankurtulurlar.(4) Birinci ve üçüncü fıkra hükümleri ana şirketin paylarını taahhüt eden yavruşirketlerekıyas yoluyla uygulanır. Söz konusu paylar yavru şirketin yönetim kurulu üyeleritarafından taahhütedilmiş kabul olunur. Üyeler pay bedellerinden sorumludur.j) Hakların kullanılmasıMadde 389 - (1) Şirketin iktisap ettiği kendi payları ile yavru şirket tarafından iktisapedilen ana şirketin payları, ana şirketin genel kurulunun toplantı nisabınıhesaplanmasındadikkate alınmaz. Bedelsiz payların iktisabı hariç, şirketin devraldığı kendi payları hiçbirpay sahipliğihakkı vermez. Yavru şirketin iktisapettiği ana şirket paylarına ait oy haklarıile buna bağlı haklar donar.IV - Yönetim kurulu toplantıları1. KararlarMadde 390 - (1) Esas sözleşmede aksineağırlaştırıcı bir hüküm bulunmadığı takdirde,yönetim kurulu üye tam sayısınınçoğunluğu ile toplanır ve kararlarınıtoplantıda hazırbulunan üyelerin çoğunluğuile alır. Bu kural yönetim kurulunun elektronik ortamdayapılmasıhâlinde de uygulanır.(2) Yönetim kurulu üyeleri birbirlerini temsilen oy veremeyecekleri gibi, toplantılaravekilaracılığıyla da katılamazlar.(3) Oylar eşit olduğu takdirde o konu gelecek toplantıya bırakılır. İkinci toplantıdadaeşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılır.(4) Üyelerden hiçbiri toplantı yapılması isteminde bulunmadığı takdirde yönetim kurulukararları, kurul üyelerinden birinin belirli bir konuda yaptığı, karar şeklinde yazılmışönerisine, en az üye tam sayısının çoğunluğunun yazılı onayı alınmak suretiyle deverilebilir. Aynı önerinin tüm yönetim kurulu üyelerine yapılmış olması bu yolla alınacakkararın geçerlilik şartıdır. Onayların aynı kağıtta bulunması şart değildir; ancak onayimzalarının bulunduğu kağıtların tümünün yönetim kurulu karar defterine yapıştırılmasıveya kabul edenlerin imzalarını içeren bir karara dönüştürülüp karar defterine geçirilmesikararın geçerliliği için gereklidir.102 TTK İlgili Maddeleri(5) Kararların geçerliliği yazılıp imza edilmiş olmalarına bağlıdır.2. Batıl kararlarMadde 391 - (1) Yönetim kurulunun kararının batıl olduğunun tespiti mahkemedenistenebilir. Özellikle;a) Eşit işlem ilkesine aykırı olan,b) Anonim şirketin temel yapısına uymayanveya sermayenin korunması ilkesinigözetmeyen,c) Pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmeznitelikteki haklarını ihlal eden veya bunlarınkullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren,d) Diğer organların devredilemez yetkilerinegiren ve bu yetkilerin devrine ilişkin,kararlar batıldır.3. Bilgi alma ve inceleme hakkıMadde 392 - (1) Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkındabilgiisteyebilir, soru sorabilir, incelemeyapabilir. Bir üyenin istediği, herhangibir defter, defterkaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyelertarafından incelenmesi ve tartışılmasıya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veyaçalışandan bilgi alınmasıreddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır.(2) Yönetim kurulu toplantılarında, yönetim kurulunun bütün üyeleri gibi, şirketyönetimiyle görevlendirilen kişilerve komiteler de bilgi vermekle yükümlüdür.Bir üyenin bu konudaki istemi dereddedilemez; soruları cevapsız bırakılamaz.(3) Her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında, yönetim kuruluBaşkanının izniyle, şirket yönetimiylegörevlendirilen kişilerden, işlerin gidişi ve belirlimünferit işler hakkında bilgi alabilir ve görevinin yerine getirilebilmesiiçin gerekliyse,yönetim kurulu başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasınıisteyebilir.(4) Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve incelemeyapma istemini reddederse, konuiki gün içinde yönetim kuruluna getirilir.Kuruluntoplanmaması veya bu istemireddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğuyerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkemeistemi dosya üzerindeninceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir.(5) Yönetim kurulu başkanı, kurulun izniolmaksızın, yönetim kurulu toplantılarıdışındabilgi alamaz, şirket defter ve dosyalarını inceleyemez. Yönetim kurulu başkanının buisteminin reddedilmesihâlinde başkan, dördüncü fıkrayagöre mahkemeye başvurabilir.(6) Yönetim kurulu üyesinin bu maddedendoğan hakları kısıtlanamaz, kaldırılamaz.Esassözleşme ve yönetim kurulu, üyelerin bilgi alma ve inceleme haklarını genişletebilir.(7) Her yönetim kurulu üyesi başkandan,yönetim kurulunu toplantıya çağırmasınıyazılıolarak isteyebilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 1034. Müzakereye katılma yasağıMadde 393 - (1) Yönetim kurulu üyesi, kendisinin şirket dışı kişisel menfaatiyle veya altve üst soyundan birinin ya da eşinin yahut üçüncü derece dâhil üçüncüdereceye kadarkan ve kayın hısımlarındanbirinin, kişisel ve şirket dışı menfaatiyle şirketin menfaatininçatıştığıkonulara ilişkin müzakerelere katılamaz.Bu yasak, yönetim kurulu üyesininmüzakereye katılmamasının dürüstlükkuralının gereği olan durumlarda da uygulanır.Tereddüt uyandıran hâllerde, kararı yönetim kurulu verir. Bu oylamayada ilgili üyekatılamaz. Menfaat uyuşmazlığı yönetim kurulu tarafından bilinmiyor olsa bile, ilgili üyebunu açıklamakve yasağa uymak zorundadır.(2) Bu hükümlere aykırı hareket eden yönetim kurulu üyesi ve menfaat çatışmasınesnelolarak varken ve biliniyorken ilgili üyenin toplantıya katılmasına itiraz etmeyen üyeler vesöz konusu üyenin toplantıya katılması yönünde kararalan yönetim kurulu üyeleri bu sebepleşirketin uğradığı zararı tazminle yükümlüdürler.(3) Müzakereye, yasak nedeniyle katılmamanınsebebi ve ilgili işlemler yönetim kurulukararına yazılır.V - Yönetim kurulu üyelerinin mali haklarıMadde 394 - (1) Yönetim kurulu üyelerine,tutarı esas sözleşmeyle veya genel kurulkararıyla belirlenmiş olmak şartıyla huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim ve yıllık kardan payödenebilir.VI - Şirketle işlem yapma, şirkete borçlanma yasağıMadde 395 - (1) Yönetim kurulu üyesi, genel kurul’dan izin almadan, şirketle kendisiveya başkası adına herhangi bir işlem yapamaz; aksi hâlde, şirket yapılanişlemin batılolduğunu ileri sürebilir. Diğer taraf böyle bir iddiada bulunamaz.(2) Yönetim kurulu üyesi, onun 393 üncümaddede sayılan yakınları, kendisininve sözkonusu yakınlarının ortağı olduklarışahıs şirketleri ve en az yüzde yirmisine katıldıklarısermaye şirketleri, şirkete nakit veya ayın borçlanamazlar. Bu kişiler için şirket kefalet,garanti ve teminat veremez, sorumluluk yüklenemez,bunların borçlarını devralamaz. Aksihâlde, şirkete borçlanılan tutar için şirket alacaklıları bu kişileri, şirketin yükümlendirildiğitutarda şirket borçları için doğrudan takip edebilirler.(3) 202 nci madde hükmü saklı kalmak şartıyla, şirketler topluluğuna dahil şirketlerbirbirlerine kefil olabilir ve garanti verebilirler.(4) Bankacılık Kanununun özel hükümlerisaklıdır.VII - Rekabet yasağıMadde 396 - (1) Yönetim kurulu üyelerindenbiri, genel kurulun iznini almaksızın,şirketin işletme konusuna giren ticari iş türünden bir işlemi kendi veya başkası hesabınayapamayacağı gibi, aynı tür ticari işlerle uğraşan bir şirkete sorumluluğu sınırsız ortaksıfatıyla da giremez. Bu hükme aykırı harekette bulunanyönetim kurulu üyelerinden şirkettazminat istemekte veya tazminat yerineyapılan işlemi şirket adına yapılmış saymakta veüçüncü kişiler hesabına yapılan sözleşmelerden doğan menfaatlerinşirkete ait olduğunudava etmekteserbesttir.104 TTK İlgili Maddeleri(2) Bu haklardan birinin seçilmesi birinci fıkra hükmüne aykırı harekette bulunan üyenindışındaki üyelere aittir.(3) Bu haklar, söz konusu ticari işlemlerinyapıldığını veya yönetim kurulu üyesinindiğerbir şirkete girdiğini, diğerüyelerin öğrendikleri tarihten itibaren üç ay ve her hâlde bunların gerçekleşmesindenitibaren bir yıl geçince zamanaşımınauğrar.(4) Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarıylailgili hükümler saklıdır.Üçüncü BölümDenetlemeA) Genel olarak
Madde 397 - (1) Anonim şirketin ve şirketlertopluluğunun finansal tabloları denetçitarafından, uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarınagöre denetlenir. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansalbilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıpyansıtmadığı da denetimkapsamı içindedir.(2) Denetçinin denetiminden geçmemiş finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllıkfaaliyet raporu düzenlenmemiş hükmündedir.(3) Şirketin ve topluluğun finansal tablolarıile yönetim kurulunun yıllık faaliyetraporu,denetleme raporunun sunulmasındansonra değiştirilmişse ve değişiklik denetlemeraporlarını etkileyebileceknitelikteyse, finansal tablolar ile, birinci fıkra çerçevesindeyönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu yeniden denetlenir. Yeniden denetleme ve bununsonucu, raporda özel olarak açıklanır.Denetçi görüşünde de yeniden denetlemeyiyansıtanuygun eklere yer verilir.B) Konu ve kapsamMadde 398 - (1) Şirketin ve topluluğun finansal tabloları ile, yönetim kurulununyıllık faaliyet raporunun denetimi; envanterin, muhasebenin ve Türkiye MuhasebeStandartlarının öngördüğü ölçüde iç denetimin, bu Bölüm hükümleri anlamında 378inci madde uyarınca verilen raporların ve 397 nci maddenin birinci fıkrası çerçevesindeyönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun denetimidir. Bu denetim, Türkiye MuhasebeStandartlarına, kanuna ve esas sözleşmenin finansal tablolara ilişkin hükümlerineuyulup uyulmadığının incelenmesini de kapsar. Denetleme, geçici 2 nci ve geçici 3 üncümaddelerde öngörülen kurul ve kurumun belirlendiği esaslar bağlamında, denetçilikmesleğinin gerekleriyle etiğine uygun bir şekilde ve özenle gerçekleştirilir. Denetleme,şirketin ve topluluğun malvarlıksal ve finansal durumunun 515 inci madde anlamındadürüst resim ilkesine uygun olarak yansıtılıp yansıtılmadığını, yansıtılmamışsa sebeplerini,dürüstçe belirtecek şekilde yapılır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 105(2) Denetim;a) Şirketin finansal tablolarının ve 397 nci maddenin birinci fıkrası ve 402 nci maddeninikinci fıkrası çerçevesinde yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun,b) Topluluğun konsolide finansal tablolarınınve 397 nci maddenin birinci fıkrasıve 402nci maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun,denetçinin denetleme sırasında elde ettiğibilgilerle uyum içinde olup olmadığınıbelirtipaçıklayacak şekilde yapılır.(3) Topluluğun finansal tablolarının denetimindensorumlu olan denetçi, topluluğunkonsolide tablolarına alınan şirketlerinfinansal tablolarını, özellikle konsolidasyona bağlıuyarlamaları ve mahsupları, birinci fıkra anlamında inceler;meğerki, konsolidasyonaalınan şirket, kanun gereği veya böyle bir gereklilikbulunmaksızın, bu Bölüm hükümlerineuygun olarak denetlenmiş olsun.Bu istisna, merkezi yurt dışında bulunan bir şirketin buKanunun öngördüğüdenetimle eş değer bir denetime tabi tutulmuş olması hâlinde degeçerlidir.(4) Denetçi, yönetim kurulunun şirketi tehdit eden veya edebilecek nitelikteki risklerizamanında teşhis edebilmek ve risk yönetimini gerçekleştirebilmek için 378 inci maddedeöngörülen sistemi ve yetkili komiteyi kurup kurmadığını, böyle bir sistem varsa bununyapısı ile komitenin uygulamalarını açıklayan, ayrı bir rapor düzenleyerek, denetimraporuyla birlikte, yönetim kuruluna sunar. Bu raporun esasları geçici 2 nci ve geçici 3üncü maddelerde öngörülen kurul ve kurum tarafından belirlenir.C) DenetçiI - Seçim, görevden alma ve sözleşmeninfeshiMadde 399 - (1) Denetçi, şirket genel kurulunca; topluluk denetçisi, ana şirketingenelkurulunca seçilir. Denetçinin,her faaliyet dönemi ve her hâlde görevini yerine getireceğifaaliyet dönemibitmeden seçilmesi şarttır. Seçimdensonra, yönetim kurulu, gecikmeksizindenetleme görevini hangi denetçiyeverdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve TürkiyeTicaret Sicili Gazetesi ile internetsitesinde ilan eder.(2) Denetçiden denetleme görevi, sadecedördüncü fıkrada öngörüldüğü şekildeve başkabir denetçi atanmışsa geri alınabilir.(3) Konsolidasyona dâhil olan ana şirketinfinansal tablolarını denetlemek için seçilendenetçi, başka bir denetçi seçilmediği takdirde, topluluk finansal tablolarının da denetçisikabul edilir.(4) Şirketin merkezinin bulunduğu yerdekiasliye ticaret mahkemesi,a) Yönetim kurulunun,b) Sermayenin yüzde onunu, halka açıkşirketlerde esas veya çıkarılmış sermayeninyüzde beşini oluşturan pay sahiplerinin,istemiüzerine, ilgilileri ve seçilmiş denetçiyidinleyerek, seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı106 TTK İlgili Maddeleribir sebebin gerektirmesi,özellikle de onun taraflı davrandığıyönünde bir kuşkunun varlığıhâlinde,başka bir denetçi atayabilir.(5) Görevden alma ve yeni denetçi atamadavası, denetçinin seçiminin TürkiyeTicaretSicili Gazetesinde ilânından itibaren üç hafta içinde açılır. Azlığın bu davayı açabilmesiiçin, denetçinin seçiminegenel kurulda karşı oy vermiş, karşı oyunu tutanağa geçirtmiş veseçiminyapıldığı genel kurul toplantısı tarihindenitibaren geriye doğru en az üç aydanberi, şirketin pay sahibi sıfatını taşıyor olması şarttır.(6) Faaliyet döneminin dördüncü ayına kadar denetçi seçilememişse, denetçi yönetimkurulunun, her yönetim kurulu üyesinin veya herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine,dördüncü fıkradagösterilen mahkemece atanır. Aynı hüküm, seçilen denetçinin görevired veya sözleşmeyi feshetmesi, görevlendirmekararının iptal olunması, bûtlanı veyadenetçinin kanunî sebeplerle veya diğer herhangi bir nedenle görevini yerinegetirememesiveya görevini yapmaktanengellenmesi hâllerinde de uygulanır.Mahkemenin kararıkesindir.(7) Denetçinin mahkeme tarafından atanması durumunda, emsal dikkate alınarak, ücretiile muhtemel giderler için mahkeme veznesine yatırılması gerekenön ödeme mahkemecebelirlenir. Bunlara üç iş günü içinde itiraz edilebilir.Mahkeme kararı kesindir.(8) Denetçi, denetleme sözleşmesini sadece haklı bir sebebi varsa veya kendisine karşıgörevden alınma davası açılmışsa feshedebilir. Görüş yazısının içeriğine ilişkin fikirayrılıkları ile denetlemenin şirketçe sınırlandırılmış olması veya görüş yazısı vermektenkaçınma haklı sebep sayılamaz. Denetçinin sözleşmeyi feshi yazılı ve gerekçeli olmalıdır.Denetçi fesih tarihine kadar elde ettiği sonuçları genel kurula sunmakla yükümlüdür; busonuçlar 402 nci maddeye uygun bir rapor hâline getirilerek genel kurula verilir.(9) Denetçi altıncı fıkra hükmüne göre fesih ihbarında bulunduğu takdirde, yönetimkurulu hemen, geçici bir denetçiseçer ve fesih ihbarını genel kurulun bilgisine, seçtiğidenetçiyi de aynı kurulun onayına sunar.II - Denetçi olabileceklerMadde 400 - (1) Denetçi, ancak ortakları,yeminli malî müşavir veya serbestmuhasebeci malî müşavir unvanını taşıyanbir bağımsız denetleme kuruluşu olabilir.Orta ve küçük ölçekli anonim şirketler, bir veya birden fazla yeminli mali müşaviriveya serbest muhasebeci malî müşaviri denetçi olarak seçebilirler.Bağımsız denetlemekuruluşlarının kuruluş ve çalışma esasları ile denetlemeelemanlarının nitelikleri Sanayive Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan, Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacakbiryönetmelikle düzenlenir. Aşağıdakihâllerden birinin varlığında, yeminli mali müşavir,serbest muhasebeci malî müşavir, bağımsız denetleme kuruluşu ve bunun ortaklarındanbiri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleğibirlikte yaptıkları kişi veya kişiler, ilgili şirkette denetçi olamaz. Şöyle ki, önceki cümledesayılanlardan biri;a) Denetlenecek şirkette pay sahibiyse,b) Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasındanönceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 107c) Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunanbir tüzel kişinin, bir ticaret şirketininveya birticari işletmenin kanunî temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veyasahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketinyönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncüderece dahil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa,d) Denetlenecek şirketle bağlantı hâlindebulunan veya böyle bir şirkette yüzdeyirmidenfazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzdeyirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,e) Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarınındüzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa,f) Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasındaveya finansal tablolarının çıkarılmasındadenetleme dışında faaliyetteveya katkıda bulunduğu için (e) bendine göredenetçi olamayacak gerçekveya tüzel kişinin veya onun ortaklarındanbirinin kanunîtemsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarakbizzat kendisi ise,g) (a) ilâ (f) bentlerinde yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçininnezdinde çalışıyorsa,h) Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinintamamının yüzde otuzundan fazlasınıdenetlenecek şirkete veya ona yüzdeyirmiden fazlapay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden eldeetmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa,denetçi olamaz; ancak Türkiye Serbest Muhasebeci Malî Müşavirler ve Yeminli MalîMüşavirler Odaları Birliği, katlanılmasıgüç bir durum ortaya çıkacaksa (h) bendindekiyasağın kaldırılması için belli bir süreyle sınırlı olarak onay verebilir.(2) Bir bağımsız denetleme kuruluşunun,bir şirketin denetlenmesi için görevlendirdiğidenetçi yedi yıl arka arkayao şirket için denetleme raporu vermişse, o denetçi en az iki yıliçin değiştirilir.(3) Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında,danışmanlık veya hizmet veremez,bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz.(4) Bu madde hükümleri, 554 üncü maddede öngörülen işlem denetçilerine de uygulanır.Kanunda veya esas sözleşmedeaksi öngörülmemişse, işlem denetçisi genel kurultarafından atanır ve görevden alınır.D) İbraz yükümü ve bilgi alma hakkıMadde 401 - (1) Şirketin yönetim kurulu, finansal tabloları ve yönetim kurulunun yıllıkfaaliyet raporunu düzenlettiriponaylayarak, gecikmeksizin, denetçiye verir. Yönetimkurulu, şirketindefterlerinin, yazışmalarının, belgelerinin,varlıklarının, borçlarının,kasasının, kıymetli evrakının, envanterinin incelenerekdenetlenebilmesi için denetçiyegerekli imkânları sağlar.(2) Denetçi ve denetleme konusu çerçevesindeişlem denetçisi, yönetim kurulundan,108 TTK İlgili Maddelerikanuna uygun ve özenli bir denetim için gerekli olan bütün bilgilerikendisine vermesinive dayanak oluşturabilecek belgeleri sunmasını ister.Yılsonu denetiminin hazırlıklarıiçin gerektiği takdirde, denetçi birinci fıkranınikinci ve bu fıkranın birinci cümlesindeöngörülen yetkileri finansal tablolarınçıkarılmasından önce de haizdir. Özenli bir denetimiçin gerekli olduğu takdirde denetçi bu fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde yer alanyetkileri yavru ve ana şirketler için de kullanabilir.(3) Konsolide finansal tabloları çıkarttırmakla yükümlü olan şirketin yönetim kurulu,konsolide finansal tabloları denetleyecekdenetçiye; topluluğun finansal tablolarını,topluluk yıllık faaliyet raporunu,münferit şirketin finansal tablolarını,şirketlerin yönetimkurullarının yıllık faaliyet raporlarını, bir denetim yapılmışise ana şirketin ve yavruşirketlerindenetim raporlarını vermek zorundadır.Denetçi, birinci fıkranın birinci ve ikincicümlelerinde öngörülen yetkileri ana ve yavru şirketler yönünden de kullanabilir.E) Denetim raporuMadde 402 - (1) Denetçi, yapılan denetimintürü, kapsamı, niteliği ve sonuçları hakkında,gereken açıklıkta, anlaşılır, basit bir dille yazılmış ve geçmiş yılla karşılaştırmalı olarakhazırlanmış, finansal tabloları konu alan bir rapor düzenler.(2) Bundan başka ayrı bir rapor hâlinde, yönetim kurulunun şirketin veya topluluğundurumu hakkındaki yıllık faaliyet raporunda yer alan irdelemeleri, denetçi tarafından,finansal tablolar ile tutarlılığı ve gerçeğe uygunluğu açısından değerlendirilir.(3) Denetçi, değerlendirme yaparken şirketin, denetliyorsa ana şirket ile topluluğunfinansal tablolarını esas alır. Raporda öncelikle, şirketin ve topluluğun finansal durumunadair yönetim kurulunun değerlendirmesi hakkında görüş açıklanır. Bu görüşte, özellikleşirketin ve ana şirketin finansal tablolarının denetimi bağlamında, şirketin ve topluluğunvarlığını sürdürebilmesine ve gelecekteki gelişmesine ilişkin analiz yanında, şirket yönetimkurulunun raporu ile topluluk yıllık faaliyet raporu bu belgelerin verdiği olanak ölçüsündeşirketin finansal durumu irdelenir.(4) Denetim raporunun esas bölümünde;a) Defter tutma düzeninin, finansal tablolarınve topluluk finansal tablolarının, kanun ileesas sözleşmenin finansal raporlamayailişkin hükümlerine uygun olup olmadığı,b) Yönetim kurulunun denetçi tarafındandenetim kapsamında istenen açıklamalarıyapıpyapmadığı ve belgeleri verip vermediği,açıkça ifade edilir.(5) Ayrıca, finansal tablolar ile bunların dayanağı olan defterlerin,a) Öngörülen hesap planına uygun tutuluptutulmadığı,b) Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde,şirketin malvarlığı, finansal ve karlılıkdurumunun resmini gerçeğe uygun olarak ve dürüst bir şekilde yansıtıpyansıtmadığı,belirtilir.(6) Denetim çerçevesinde, 398 inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca bir değerlendirmeYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 109yapılmışsa, bunun sonucuayrı bir raporda gösterilir.(7) Denetçi, raporunu imzalar ve yönetim kuruluna sunar.F) Görüş yazılarıMadde 403 - (1) Denetçi, denetimin sonucunu, görüş yazısında açıklar. Bu yazı, geçici 3üncü maddede öngörülen kurumun belirlediği esaslar çerçevesinde, denetimin konusu,türü, niteliği ve kapsamı yanında, denetçinin, değerlendirmelerini de içerir. Denetçi,olumlu görüş verdiği takdirde yazısında, öncelikle 398 inci madde ve Türkiye DenetimStandartları uyarınca yapılan denetimde, Türkiye Muhasebe Standartları ve diğergereklilikler bakımından herhangi bir aykırılığa rastlanmadığını; denetim sırasında eldeedilen bilgilerine göre şirketin veya topluluğun finansal tablolarının doğru olduğunu,malvarlığı ile finansal duruma ve karlılığa ilişkin resmin gerçeğe uygun bulunduğunu vetabloların bunu dürüst bir şekilde yansıttığını belirtir.(2) Görüş yazısında, yönetim kurulunun finansal tablolara ilişkin konular bakımındansorumluluğunu gerektirecek bir sebebin mevcut olmadığına, varsa buna işaret edilir. Görüşgeçici 3 üncü maddede öngörülen kurumun belirlediği şekilde ve herkesin anlayabileceğibir dille yazılır.(3) Çekinceleri varsa denetçi, olumlu görüş yazısını sınırlandırabilir veya olumsuz görüşverebilir. Sınırlandırılmış olumlu görüş, finansal tabloların şirketin yetkili kurullarıncadüzeltilebilecek aykırılıklar içerdiği ve bu aykırılıkların tablolarda açıklanmış sonucaetkilerinin kapsamlı ve büyük olmadığı durumlarda verilir. Sınırlamanın konusu, kapsamıve düzeltmenin nasıl yapılabileceği sınırlandırılmış olumlu görüş yazısında açıkçagösterilir.(4) Şirket defterlerinde, denetlemenin bu Bölüm hükümlerine uygun bir şekildeyapılmasına ve sonuçlara varılmasına olanak vermeyen ölçüde belirsizliklerin bulunmasıveya şirket tarafından denetlenecek hususlarda önemli kısıtlamaların yapılması halindedenetçi, bunları ispatlayabilecek delillere sahip olmasa bile, gerekçelerini açıklayarakgörüş vermekten kaçınabilir. Kaçınma olumsuz görüşün sonuçlarını doğurur. Geçici 3 üncümaddede öngörülen kurum, kaçınmanın sebep ve usulü ile buna dair gerekçenin esaslarınıbir tebliğ ile düzenler.(5) Olumsuz görüş yazılan veya görüş verilmesinden kaçınılan durumlarda, genel kurul,söz konusu finansal tablolara dayanarak, özellikle açıklanan kar veya zarar ile doğrudanveya dolaylı bir şekilde ilgili olan bir karar alamaz. Bu hâllerde yönetim kurulu, görüşyazısının kendisine teslimi tarihinden itibaren dört iş günü içinde, genel kurulu toplantıyaçağırır ve görevinden toplantı gününde geçerli olacak şekilde istifa eder. Genel kurul yenibir yönetim kurulu seçer. Yeni yönetim kurulu altı ay içinde, kanuna, esas sözleşmeye vestandartlara uygun finansal tablolar hazırlatır ve bunları denetleme raporu ile birliktegenel kurula sunar. Sınırlı olumlu görüş verilen hallerde genel kurul, gerekli önlemleri vedüzeltmeleri de karara bağlar.G) Denetçilerin sır saklamadan doğansorumluluğuMadde 404 - (1) Denetçi, işlem denetçisive özel denetçi, bunların yardımcılarıvebağımsız denetleme kuruluşunun denetleme yapmasına yardımcı olan temsilcileri,110 TTK İlgili Maddeleridenetimi dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmak ve sır saklamakla yükümlüdürler.Faaliyetleri sırasında öğrendikleri, denetleme ile ilgili olan iş ve işletme sırlarını izinsizolarak kullanamazlar.Kasten veya ihmal ile yükümleriniihlal edenler şirkete ve zararverdikleritakdirde bağlı şirketlere karşı sorumludurlar.Zarar veren kişi birden fazlaisesorumluluk müteselsildir.(2) Birinci fıkrada öngörülen yükümün yerine getirilmesinde ihmali bulunan kişilerhakkında, verdikleri zarar sebebiyle,her bir denetim için yüzbin Türk Lirasına,paysenetleri borsada işlem gören anonim şirketlerde ise üçyüzbin Türk Lirasına kadartazminata hükmedilebilir. İhmalleriyle zarara sebebiyet veren kişilereilişkin bu sınırlamadenetime birden çok kişinin katılmış veya birden çok sorumlulukdoğurucu eylemingerçekleştirilmişolması hâlinde uygulandığı gibi, katılanlardan bazılarının kasıtlı hareketetmiş olmaları durumunda da geçerlidir.(3) Denetçinin bir bağımsız denetleme kuruluşu olması hâlinde sır saklama yükümübukurumun yönetim kurulunu ve üyelerini ve çalışanlarını da kapsar.(4) Bu hükümlerden doğan tazmin yükümüsözleşme ile ne kaldırılabilir ne dedaraltılabilir.(5) Denetçinin bu maddeden doğan sorumluluğunailişkin istemler rapor tarihindenbaşlayarak beş yılda zamanaşımınauğrar. Ancak, fiil suç oluşturup da Türk CezaKanununa göre süresi daha uzun dava zamanaşımına tabi bulunuyorsa,tazminat davasınada o zamanaşımıuygulanır.(6) Ceza mevzuatının, suç ihbarına ilişkinhükümleri saklıdır.H) Şirket ile denetçi arasındaki görüş ayrılıklarıMadde 405 - (1) Şirket ile denetçi arasındaşirketin ve topluluğun yılsonu hesaplarına,finansal tablolarına ve yönetim kurulunun faaliyet raporuna ilişkin, ilgili kanunun, idarîtasarrufun veya esas sözleşme hükümlerinin yorumuveya uygulanması konusunda doğangörüş ayrılıkları hakkında, yönetim kurulunun veya denetçinin istemi üzerineşirketinmerkezinin bulunduğu yerdekiasliye ticaret mahkemesi dosya üzerinden karar verir. Kararkesindir.(2) Dava giderlerinin borçlusu şirkettir.I) Topluluk ilişkileri için özel denetçi denetimiMadde 406 - (1) a) Denetçi, şirketin hâkimşirketle veya topluluk şirketleriyle ilişkileriyleilgili olarak sınırlı olumlu görüşveya kaçınma yazısı yazmışsa veyab) Yönetim kurulu, şirketin topluluk tarafından,bazı belirli hukuki işlemler veyauygulanan önlemler dolayısıyla kaybauğratıldığını ve bunlar dolayısıyla denkleştirmeyapılmadığını açıklamışsa; herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine,şirketin merkezininbulunduğu yerdekiasliye ticaret mahkemesi tarafındanşirketin, hâkim şirketle veya hâkimşirkete bağlı şirketlerden biriyle olan ilişkisini incelemek üzere özel denetçi atanabilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 111Altıncı KısımLimited ŞirketBirinci BölümTanım ve KuruluşA) KavramMadde 573 - (1) Limited şirket, bir veyadaha çok gerçek veya tüzel kişi tarafındanbirticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermayepaylarının toplamından oluşur.(2) Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esassermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edimyükümlülüklerini yerine getirmekleyükümlüdürler.(3) Limited şirket, kanunen yasak olmayanher türlü ekonomik amaç ve konu içinkurulabilir.B) Ortakların sayısıMadde 574 - (1) Ortakların sayısı elliyi aşamaz.(2) Ortak sayısı bire düşerse durum, bu sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren yedi güniçinde müdürlere yazıyla bildirilir. Müdürler, bildirimin alınması tarihinden başlayarakyedinci günün sonuna kadar, şirketin tek ortaklı olduğunu, bu ortağın adını, yerleşimyerini ve vatandaşlığını tescil ve ilan ettirirler, aksi hâlde doğacak zarardan sorumluolurlar. Aynı yükümlülük, şirketin bir ortakla kurulduğu hallerde de geçerlidir.(3) Şirket, tek ortağının kendisinin olacağı bir şirkete dönüşeceği sonucunu doğuracakşekilde esas sermaye payını iktisap edemez.C) Şirket sözleşmesiI - ŞekilMadde 575 - (1) Şirket sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması ve kurucuların imzalarınınnoterce onaylanması şarttır.II - İçerik1. Zorunlu kayıtlarMadde 576 - (1) Şirket sözleşmesinde aşağıdaki kayıtların açıkça yer alması gereklidir;a) Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer.b) Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmışbir şekilde, şirketin işletme konusu.c) Esas sermayenin itibarî tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri,varsaimtiyazlar, esas sermaye paylarının grupları.d) Müdürlerin adları, soyadları, unvanları,vatandaşlıkları.112 TTK İlgili Maddelerie) Şirket tarafından yapılacak ilanların şekli.2. Şirket sözleşmesinde öngörülmelerişartıyla bağlayıcı olan hükümlerMadde 577 - (1) Aşağıdaki kayıtlar, şirketsözleşmesinde öngörüldükleri takdirdebağlayıcıhükümlerdir;a) Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılmasınailişkin kanunî hükümlerdenayrılandüzenlemeler.b) Ortaklara veya şirkete, esas sermaye payları ile ilgili olarak önerilmeye muhatapolma,önalım, geri alım ve alım hakları tanınması.c) Ek ödeme yükümlülüklerinin öngörülmesi,bunların şekli ve kapsamı.d) Yan edim yükümlülüklerinin öngörülmesi,bunların şekli ve kapsamı.e) Belirli veya belirlenebilir ortaklara vetohakkı veya bir genel kurul kararının oylanmasısonucunda oyların eşit çıkmasıhâlinde bazı ortaklara üstün oyhakkı tanıyan hükümler.f) Kanunda ya da şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunan yükümlülüklerin hiç ya dazamanında yerine getirilmemeleri hâlinde uygulanabilecek sözleşmecezası hükümleri.g) Kanunî düzenlemeden ayrılan rekabetyasağına ilişkin hükümler.h) Genel kurulun toplantıya çağrılmasınailişkin özel hak tanıyan hükümler.ı) Genel kurulda karar almaya, oy hakkınave oy hakkının hesaplanmasına ilişkin kanunîdüzenlemeden ayrılan hükümler.i) Şirket yönetiminin üçüncü bir kişiye bırakılmasına ilişkin yetki hükümleri.j) Bilanço karının kullanılması hakkında kanundan ayrılan hükümler.k) Çıkma hakkının tanınması ile bunun kullanılmasının şartları, bu hâllerde ödenecekolanayrılma akçesinin türü ve tutarı.l) Ortağın şirketten çıkarılmasına ilişkin özel sebepleri gösteren hükümler.m) Kanunda belirtilenler dışında öngörülensona erme sebeplerine dair hükümler.3. Ayni sermaye, ayni devralmalar ve özel menfaatlerMadde 578 - (1) Ayni sermaye, ayınların veya işletmelerin devralınması ve özelmenfaatler hakkında anonim şirketlereilişkin hükümler uygulanır.4. Emredici hükümlerMadde 579 - (1) Şirket sözleşmesi, bu Kanunun limited şirketlere ilişkin hükümlerindenancak, kanunda buna açıkça cevaz verilmişse sapabilir. Diğer kanunların öngörülmesineizin verdiği tamamlayıcı nitelikteki şirket sözleşmesi hükümleri, o kanuna özgülenmişolarak hüküm doğururlar.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 113D) SermayeI – En az tutarMadde 580 - (1) Limited şirketin esas sermayesi en az onbin Türk Lirasıdır.(2) Bu maddede yazılı en az tutar, BakanlarKurulunca on katına kadar artırılabilir.II - Ayni sermayeMadde 581 - (1) Üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz veya tedbir bulunmayan; nakdendeğerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar ve adlar dadâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir.Hizmet edimleri, kişisel emek,ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz.(2) 127 nci madde hükmü saklıdır.III- Mal bedelleri ve kurucu menfaatleriMadde 582 - (1) Kurucular tarafından, kurulmakta bulunan şirketle ilgili olarak, şirkethesabına alınan malların bedelleri ile şirketin kurulmasında hizmeti geçenleretanınanmenfaatler şirket sözleşmesineyazılır.(2) 128 inci madde hükmü saklıdır.E) Esas sermaye paylarıMadde 583 - (1) Şirket sözleşmesinde esas sermaye paylarının itibarî değerleri en azyirmibeş Türk Lirası olarak belirlenebilir.Şirketin durumunun iyileştirilmesiamacıyla budeğerin altına inilebilir.(2) Esas sermaye paylarının itibarî değerlerifarklı olabilir. Ancak, esas sermayepaylarınındeğerlerinin yirmibeş Türk Lirası veya bunun katları olması şarttır. Bir esas sermayepayının vereceğioyun, 618 inci madde uyarınca itibarîdeğere göre hesaplanması, esassermaye payının bölünmesi değildir. Aynı hüküm bir hakkın veya yükümlülüğünitibarîdeğere göre belirlendiği durumlariçin de geçerlidir.(3) Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip olabilir.(4) Esas sermaye payları itibarî değerden veya bu değeri aşan bir bedelle çıkarılabilir.(5) Esas sermaye payının bedeli şirket sözleşmesinde öngörüldüğü şekilde, nakit veya ayınolarak veya bir alacağın takası yoluyla yahut sermaye artırımındaolduğu gibi, serbestçekullanılabileceközkaynakların esas sermayeye dönüştürülmesiyoluyla ödenir.F) İntifa senetleriMadde 584 - (1) Şirket sözleşmesinde intifa senetlerinin çıkarılması öngörülebilir;bukonuda anonim şirketlere ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.G) KuruluşI - Kurulma anıMadde 585 - (1) Şirket, kanuna uygun olarak düzenlenen şirket sözleşmesinde,114 TTK İlgili Maddelerikurucuların limited şirket kurma iradeleriniaçıklayıp, sermayenin tamamını şartsıztaahhüt etmeleri ve nakit kısmı hemen ve tamamen ödemeleriyle kurulur.588 incimaddenin birinci fıkrası saklıdır.II - Tescil 1. İstemMadde 586 - (1) Şirket sözleşmesinin 575 inci maddede öngörüldüğü şekildedüzenlenmesinden sonra, tescil için, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaretsicilinebaşvurulur.(2) Başvuru, müdürlerin tümü tarafındanimzalanır. Başvuruya aşağıdaki belgeler eklenir:a) Şirket sözleşmesinin onaylanmış bir örneği.b) Ekleri ile birlikte 349 uncu maddeye göre düzenlenmiş kurucular beyanı ve Bakanlıkçaistenilmesi halinde 351 inci madde uyarınca hazırlanmış işlemdenetçisi raporu.c) Yerleşim yerleri de gösterilerek şirketitemsile yetkili kişileri ve denetçinin seçiminigösterir belge.(3) Dilekçede şu kayıtlar yer alır:a) Bütün ortakların adları ve soyadları veya unvanları, yerleşim yerleri, vatandaşlıkları.b) Her ortağın üstlendiği esas sermaye payı ve ödediği toplam tutar.c) İster ortak ister üçüncü kişi olsun, müdürlerin adları ve soyadları veya unvanları.d) Şirketin ne suretle temsil edileceği.e) 2. Tescil ve ilanMadde 587 - (1) Şirket sözleşmesinin tamamı, kurucuların imzalarının noterceonaylanmasını izleyen otuz gün içinde, şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaretsiciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur. Tescil ve ilan edilenşirket sözleşmesine, aşağıda sayılanlardışında, 36 ncı maddenin birinci fıkrası hükmüuygulanmaz.a) Şirket sözleşmesinin tarihi.b) Şirketin ticaret unvanı ve merkezi.c) Esas noktaları belirtilmiş ve tanımlanmışşekilde şirketin işletme konusu; şirketsözleşmesinde bu konuda bir hükümvarsa, şirketin süresi.d) Esas sermayenin itibarî değeri.e) Gerçek kişi ortağın adı ve soyadı, yerleşim yeri, tüzel kişi ortakların unvanı,merkezlerive her ortağın üstlendiği esas sermaye payları.f) Ayni sermayenin konusu ve bu tür sermayenin karşılığında verilecek esas sermayepayları; bir aynın devralınması halinde ilgili sözleşmenin konusu, sözleşmeninkarşı tarafı,şirketin borçlandığıkarşı edim; özel menfaatlerin içerik ve değeri.g) Öngörülmüş ise, intifa senetlerinin sayısı ve bunlara sağlanan hakların içeriği.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 115h) Müdürlerin ve şirketi temsile yetkili diğer kişilerin adları, soyadları veya unvanlarıveyerleşim yerleri.ı) Temsil yetkisinin kullanılma şekli.i) Denetçinin yerleşim yeri, merkezi, varsa ticaret siciline tescil edilmiş şubesi, denetçininyeminli malî müşavir veya serbest muhasebeci malî müşavir olması hâlinde adı, soyadı,yerleşim yeri, meslek odası numarası.j) Şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunanimtiyaz, ek yükümlülük veya yan edimyükümlülükleri, esas sermaye payları ile ilgili önerilmeye muhatap olma,önalım, geri alımve alım hakları.k) Şirket tarafından yapılacak olan ilanlarınşekli, türü ve şirket sözleşmesinde bu konudabir hüküm bulunduğu takdirde,müdürlerin ortaklara ne şekilde bildirimde bulunacakları.III - Tüzel kişilik
Madde 588 - (1) Şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır.(2) Şirketçe kabul olunmadığı takdirde, kuruluş giderleri kurucular tarafından karşılanır.Bunların pay sahiplerine rücû hakları yoktur.(3) Tescilden önce şirket adına işlem yapanlar, bu işlemler dolayısıyla şahsen vemüteselsilen sorumludur.(4) Bu gibi taahhütlerin, ileride kurulacakşirket adına yapıldıklarının açıkça bildirilmelerive şirketin ticaret siciline tescilini izleyen üç aylık süre içinde şirkettarafından kabuledilmeleri koşuluyla,bunlardan yalnız şirket sorumlu olur.İkinci BölümŞirket Sözleşmesinin DeğiştirilmesiA) Genel olarakMadde 589 - (1) Aksi şirket sözleşmesindeöngörülmediği takdirde, şirket sözleşmesi, esassermayenin üçte ikisinitemsil eden ortakların kararıyla değiştirilebilir.621 inci maddehükmü saklıdır.(2) Şirket sözleşmesinde yapılan her değişiklik tescil ve ilan edilir.B) Özel değişikliklerI - Esas sermayenin artırılması1. İlkeMadde 590 - (1) Şirketin kuruluşu hakkındakihükümlere ve özellikle sermayeninayınolarak konması ve bir işletme ile ayınların devralınmasına dair kurallarauymak şartıylaesas sermaye artırılabilir.2. Rüçhan hakkıMadde 591 - (1) Şirket sözleşmesinde veya artırma kararında aksi öngörülmemişse, her116 TTK İlgili Maddeleriortak, esas sermaye payı oranında, esas sermayenin artırılmasına katılmak hakkını haizdir.(2) Genel kurulun sermaye artırımına ilişkin kararıyla, ortakların yeni payları almayailişkin rüçhan hakkı, ancak, haklı sebeplerin varlığında ve 621 inci maddenin birincifıkrasının (e) bendinde öngörülen nisapla sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Özellikle,işletmelerin, işletmekısımlarının, iştiraklerin devralınmaları ve işçilerin şirkete katılmalarıhaklı sebep olarak kabul edilebilir. Rüçhanhakkının sınırlandırılması veya kaldırılmasısuretiyle hiç kimse haklı görülemeyecekşekilde yararlandırılamaz veya kayba uğratılamaz.(3) Rüçhan hakkının kullanılabilmesi için en az onbeş gün süre verilir.II - Esas sermayenin azaltılmasıMadde 592 - (1) Anonim şirketlerin esas sermayenin azaltılmasına ilişkinhükümleri limited şirketlere kıyas yoluylauygulanır. Esas sermaye borca batıkbilançonun iyileştirilmesi amacıyla, ancakşirket sözleşmesinde öngörülen ek ödemeyükümlülüklerinin tamamen ödenmesi hâlinde azaltılabilir.Üçüncü BölümOrtakların Hak ve BorçlarıA) Esas sermaye payının işlemlere konu olmasıI - Genel olarakMadde 593 - (1) Esas sermaye payının şirketçe iktisabına ilişkin 612 nci maddeninikincifıkrasında öngörülen hâller dışında, esas sermaye payı, ortaklar arasındaki devirler dedâhil olmak üzere sadece aşağıdaki hükümler uyarınca devredilebilir ve miras yoluylageçer.(2) Esas sermaye pay senetleri ispat aracı şeklinde veya nama yazılı olarak düzenlenir. Eködeme ve yan edim yükümlülüklerinin,ağırlaştırılmış veya bütünortakları kapsayacakbiçimde düzenlenmişrekabet yasağının ve şirket sözleşmesinde öngörülmüş önerilmeyemuhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının, bu senetlerde açıkça belirtilmesigereklidir.II - Pay defteriMadde 594 - (1) Şirket, esas sermaye paylarını içeren bir pay defteri tutar. Ortakların,adları, adresleri, her ortağınsahip olduğu esas sermaye payının sayısı,esas sermaye paylarının devirleri ve geçişleriitibarî değerleri, grupları ve esas sermaye payları üzerindeki intifa ve rehin hakları,sahiplerinin adları ve adresleri bu deftere yazılır.(2) Ortaklar pay defterini inceleyebilir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 117III - Esas sermaye payının geçişi hâlleri1. DevirMadde 595 - (1) Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılışekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Ayrıca devir sözleşmesinde,ek ödemeve yan edim yükümlülükleri;rekabet yasağı ağırlaştırılmış veyatüm ortakları kapsayacakbiçimde genişletilmiş ise, bu husus, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alımhakları ile sözleşme cezasına ilişkinkoşullara da belirtilir.(2) Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için, ortaklargenel kurulunun onayı şarttır. Devir bu onayla geçerli olur.(3) Şirket sözleşmesinde başka türlü düzenlenmemişse, ortaklar genel kurulu sebepgöstermeksizin onayı reddedebilir.(4) Şirket sözleşmesiyle sermaye payınındevri yasaklanabilir.(5) Şirket sözleşmesi devri yasaklamış veya genel kurul onay vermeyi reddetmişse, ortağınhaklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklı kalır.(6) Şirket sözleşmesinde ek ödeme veyayan edim yükümlülükleri öngörüldüğütakdirde,devralanın ödeme gücü şüpheli görüldüğü için ondan istenen teminat verilmemişse, genelkurul şirketsözleşmesinde hüküm bulunmasa bile, onayı reddedebilir.(7) Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmediği takdirde onayıvermişsayılır.2. Miras, eşler arasındaki mal rejimi ve icraMadde 596 - (1) Esas sermaye payının, miras, eşler arasındaki mal rejimine ilişkinhükümler veya icra yoluyla geçmesi hâllerinde, tüm haklar ve borçlar, genel kurulunonayına gerek olmaksızın, esas sermaye payını iktisap eden kişiye geçer.(2) Şirket, iktisabın öğrenilmesinden itibarenüç ay içinde esas sermaye payınıngeçtiğikişiyi onaylamayı reddedebilir.Bunun için, şirketin, payları kendi veya ortağı ya da kendisitarafından gösterilen üçüncü bir kişi hesabına, gerçek değeri üzerinden devralmayı, payıngeçtiği kişiye önermesi şarttır.(3) Red kararı, devrin gerçekleştiği gündenitibaren geçerli olmak üzere geriye etkilidir.Red, bu konudaki kararın verilmesinekadar geçen süre içinde alınan genel kurulkararlarının geçerliliğini etkilemez.(4) Şirket, üç ay içinde esas sermaye payının geçişini açıkça ve yazılı olarak reddetmemişseonayını vermiş sayılır.3. Gerçek değerin belirlenmesiMadde 597 - (1) Kanunda veya şirket sözleşmesinde esas sermaye payının bedeli olarakgerçek değerin öngörüldüğüdurumlarda, taraflar anlaşamamışlarsa bu değer, taraflardanbirinin istemi üzerine, şirket merkezinin bulunduğuyerdeki asliye ticaret mahkemesincebelirlenir.118 TTK İlgili Maddeleri(2) Mahkeme, yargılama ve değer belirlemegiderlerini kendi takdirine göre paylaştırır.Mahkemenin kararı kesindir.4. TescilMadde 598 - (1) Esas sermaye paylarınıngeçişlerinin tescil edilmesi için, şirketmüdürleritarafından ticaret siciline başvurulur.(2) Başvurunun otuz gün içinde yapılmamasıhâlinde, ayrılan ortak adının bu paylarlailgili olarak silinmesi için ticaret siciline başvurabilir. Bunun üzerine sicil müdürü, şirkete,iktisap edenin adının bildirilmesi için süre verir.(3) Sicil kaydına güvenen iyi niyetli kişiningüveni korunur.IV - Birden fazla ortağa ait esas sermayepayı, bu pay üzerinde çeşitli haklar1. Paylı mülkiyetMadde 599 - (1) Bir esas sermaye payı birden fazla ortağa ait olduğu takdirde, paydaşlarşirket sözleşmesinde öngörülenek ödeme ve yan edim yükümlülüklerindendolayı şirketekarşı müteselsilen sorumludur.(2) Paydaşlar, esas sermaye payından doğan haklarını, ancak atayacakları ortakbirtemsilci aracılığı ile kullanabilirler.2. İntifa ve rehin hakkıMadde 600 - (1) Bir esas sermaye payı üzerinde intifa hakkı kurulmasına, esas sermayepayının geçişine ilişkin hükümleruygulanır.(2) Şirket sözleşmesiyle, esas sermaye payı üzerinde rehin hakkı kurulması genel kurulunonayına bağlanabilir. Bu hâlde geçişe ilişkin hükümler uygulanır. Genel kurul sadece haklısebeplerin varlığında rehin hakkı kurulmasına onay vermekten kaçınabilir.(3) Bir esas sermaye payı üzerinde intifahakkı bulunması hâlinde, pay intifa hakkı sahibitarafından temsil edilir; bu durumda intifa hakkını haiz kişi, esas sermaye payı sahibininmenfaatlerini, hakkaniyete uygun bir şekilde gözetmezsetazminat ile yükümlü olur.B) Geri verme yasağıMadde 601 - (1) Esas sermayenin azaltılmasıhâli hariç, ortaklara, esas sermayepayıbedeli geri verilemeyeceği gibi, ortaklar bu borçtan ibra da olunamazlar.C) Ortakların sorumluluğuMadde 602 - (1) Şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece malvarlığıylasorumludur.D) Ek ödeme ve yan edimyükümlülükleriI - Ek ödeme yükümlülüğü1. KuralYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 119Madde 603 - (1) Ortaklar şirket sözleşmesiyle,esas sermaye payı bedeli dışındaek ödemeile de yükümlü tutulabilirler.Ortaklardan bu yükümlülüğün yerine getirilmesi ancak;a) Şirket esas sermayesi ile kanunî yedekakçeler toplamının şirketin zararınıkarşılayamaması;b) Şirketin bu ek araçlar olmaksızın işlerinegereği gibi devamının mümkün olmaması,c) Şirket sözleşmesinde tanımlanan ve özkaynak ihtiyacı doğuran diğer bir hâlingerçekleşmiş bulunması,hallerinde istenebilir.(2) İflasın açılması ile ek ödeme yükümlülüğümuaccel olur.(3) Ek ödeme yükümlülüğü şirket sözleşmesindeancak esas sermaye payını esas alanbelirli bir tutar olarak öngörülebilir.Bu tutar esas sermaye payının itibarî değerinin ikikatını aşamaz.(4) Her ortak, sadece kendi esas sermayepayına düşen ek ödemeyi yerine getirmekleyükümlüdür.(5) Şartlar gerçekleşmişse, ek ödemeler müdürler tarafından istenir.(6) Ek ödeme yükümlülüğünün azaltılmasıveya kaldırılması ancak esas sermayeilekanunî yedek akçeler toplamınınzararları tamamen karşılaması hâlindemümkündür. Eködeme yükümlülüğününazaltılmasına veya kaldırılmasına esas sermayenin azaltılmasıhakkındaki hükümler kıyas yoluyla uygulanır.2. Yükümlülüğün sürmesiMadde 604 - (1) Şirket, ortağın şirketten ayrılmasının tescil edildiği tarihten itibaren ikiyıl içinde iflas etmiş ise bu eski ortaktan da ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesiistenir.(2) Ek ödeme yükümlülüğü, halef tarafındanyerine getirilmemişse, ortağın sorumluluğu,yükümlülüğü gerçekleştiği tarihte ortağa karşı ileri sürülebileceği ölçüde devam eder.3. Geri ödemeMadde 605 - (1) Yerine getirilen ek ödeme yükümlülüğünün kısmen veya tamamen geriverilebilmesi için, ek ödemeye ilişkin tutarın, serbestçe kullanılabilecekyedek akçeler ilefonlardan karşılanabilir olması ve bu durumun işlemdenetçisi tarafından doğrulanmışbulunması şarttır.II - Yan edim yükümlülüğüMadde 606 - (1) Şirket sözleşmesiyle, şirketin işletme konusunun gerçekleşmesinehizmetedebilecek yan edim yükümlülükleriöngörülebilir.(2) Bir esas sermaye payına bağlı yan edim yükümlülüklerinin konusu, kapsamı,koşullarıve diğer önemli noktalar şirket sözleşmesinde belirtilir. Ayrıntıyı gerektiren konular genelkurul düzenlemesinebırakılabilir.120 TTK İlgili Maddeleri(3) Şirket sözleşmesinde açıkça belirtilmişbir karşılığı veya uygun bir karşılığıbulunmayan ve özkaynak ihtiyacını karşılamayahizmet eden nakdi ve ayni edimyükümlülükleri, ek ödeme yükümlülüğüneilişkin hükümlere tabidir.III - Sonradan öngörülmeMadde 607 - (1) Şirket sözleşmesini değiştirip, ek ya da yan edim yükümlülükleriöngörenveya mevcut yükümlülükleriartıran genel kurul kararları, ancakilgili tüm ortaklarınonayıyla alınabilir.E) Kar payı ve ilgili diğer hükümlerI - Kar payı ve yedek akçelerMadde 608 - (1) Kar payı, sadece net dönem karından ve bunun için ayrılmış yedekakçelerden dağıtılabilir. Kar payı dağıtımına ancak, kanun ve şirket sözleşmesiuyarıncaayrılması gereken kanunîyedek akçelerle, şirket sözleşmesindeöngörülmüş yedek akçelerayrıldığıtakdirde karar verilebilir.(2) Şirket sözleşmesi ile aksi öngörülmedikçe,kar payı, esas sermaye payınınitibarîdeğerine oranla hesaplanır; ayrıca yerine getirilen ek ödeme yükümlülüklerinintutarı da,kar payının hesaplanmasında itibarî değere eklenir.(3) Şirket genel kurulu, kanun ya da şirket sözleşmesinde öngörülmeyen veyaöngörüleniaşan tutarlarda yedek akçelerinayrılmalarına sadece;a) Zararların karşılanması için gerekliyse,b) Şirketin gelişimi için yatırım yapılması ihtiyacı ciddi bir şekilde ortaya konulmuşsa,bütün ortakların menfaati böyle bir yedek akçe ayrılmasını haklı gösteriyorsave buhususlar şirket sözleşmesindeaçıkça belirtilmişse,karar verebilir.II - Faiz yasağı ve hazırlık dönemi faiziMadde 609 - (1) Esas sermayeye ve ek ödemelere faiz verilemez. Şirket sözleşmesiylehazırlık dönemi faizi ödenmesi öngörülebilir. Bu halde anonim şirketlereilişkin hükümleruygulanır.III - Finansal tablolar ve yedek akçelerMadde 610 - (1) Anonim şirketlere ilişkin514 ila 527 nci madde hükümleri limitedşirketlere de uygulanır.IV - Haksız alınan kar paylarının geri verilmesiMadde 611 - (1) Haksız yere kar almış olan ortak ve müdür bunu geri vermekleyükümlüdür.(2) İyiniyetli oldukları takdirde ortak veyamüdürün haksız alınan karı geri vermeborcu,şirket alacaklılarının haklarını ödemek için gerekli olan tutarı aşamaz.(3) Şirketin haksız alınan karı geri alma hakkı, paranın alındığı tarihten itibaren beş yıl,Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 121iyiniyetin varlığında iki yıl sonra zamanaşımına uğrar.F) Şirketin kendi esas sermaye paylarınıiktisabıMadde 612 - (1) Şirket kendi esas sermayepaylarını, sadece, bunları alabilmekiçingerekli tutarda serbestçe kullanabileceğiözkaynaklara sahipse ve alacağı payların itibarîdeğerlerinin toplamıesas sermayenin yüzde onunu aşmıyorsaiktisap edebilir.(2) Şirket sözleşmesinde öngörülen veyamahkeme kararıyla hükme bağlanmışbulunanbir şirketten çıkma ya da çıkarma dolayısıyla, esas sermaye paylarınıniktisabı halinde,birinci fıkradaki üst sınır yüzde yirmi olarak uygulanır. Şirket esas sermayesinin yüzdeonunu aşan bir tutarda iktisap edilen esas sermayepayları iki yıl içinde elden çıkarılır veyasermaye azaltılması yoluyla itfa edilir.(3) Şirket kendi esas sermaye payları için ödediği tutar kadar yedek akçe ayırır.(4) Şirketin iktisap ettiği kendi esas sermayepaylarından kaynaklanan oy haklarıile bunabağlı diğer haklar, paylar şirketin elinde bulunduğu sürece donar.(5) Şirketin, iktisap ettiği kendi esas sermaye paylarına ait ek ve yan ödemeyükümlülükleri, söz konusu paylar şirketinelinde bulunduğu sürece istenemez.(6) Şirketin kendi paylarını iktisap etmesineilişkin sınırlama ile ilgili hükümler, şirketesas sermaye paylarının, şirketin çoğunluğuna sahip bulunduğu yavru şirketlerce iktisabıhalinde de uygulanır.G) Bağlılık yükümlülüğü ve rekabet yasağıMadde 613 - (1) Ortaklar, şirket sırlarını korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük şirketsözleşmesi veya genel kurul kararıylakaldırılamaz.(2) Ortaklar, şirketin çıkarlarını zedeleyebilecekdavranışlarda bulunamazlar. Özellikle,kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar verenişlemler yapamazlar.Şirket sözleşmesiyle,ortakların, şirketle rekabet eden işlem ve davranışlardan kaçınmakzorunda oldukları öngörülebilir.(3) Müdürler hakkında rekabet yasağı öngören 626 ncı madde hükümleri saklıdır.(4) Geri kalan ortakların tümü yazılı olarakonay verdikleri takdirde, ortaklar, bağlılıkyükümüne veya rekabet yasağınaaykırı düşen faaliyetlerde bulunabilirler.Esas sözleşmebirinci cümledeki onay yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir.H) Bilgi alma ve inceleme hakkıMadde 614 - (1) Her ortak, müdürlerden,şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgivermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir.(2) Ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesivarsa,müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağınbaşvurusu üzerine genel kurul karar verir.(3) Genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyihaksız yere engellerse, ortağın istemiüzerine mahkeme bu hususta karar verir. Mahkeme kararı kesindir.122 TTK İlgili MaddeleriI) Özkaynakların yerini tutanödünçlerMadde 615 - (1) Ortaklar veya onlara yakın kişiler tarafından şirkete verilen veözkaynakların yerini tutan nitelikteki ödünçler, bir sözleşme veya beyan dolayısıylasıradaen sonda yer alanlar da dahil olmak üzere diğer tüm alacaklardansonra gelir.(2) Aşağıdakiler, özkaynakların yerini tutanödünç niteliğinde sayılır;a) Esas sermayenin ve kanunî yedek akçelerin, aktifler tarafından artık karşılanamadığıbiranda verilen ödünçler.b) Ortaklar veya onlara yakın kişiler tarafından,şirketin finansal durumu itibarıylaözkaynak koymalarının uygun olduğubir anda, bunun yerine verilen ödünçler.(3) İflasın açılmasından önceki bir yıl içinde, özkaynakların yerini tutar niteliktekiödünçlerin geriye ödenmesi amacıylayapılan ödemeler, bu ödemelerin alıcısı tarafındangeri verilir.Dördüncü BölümŞirketin OrganlarıA) Genel KurulI - YetkilerMadde 616 - (1) Genel kurulun devredilemezyetkileri şunlardır:a) Şirket sözleşmesinin değiştirilmesi.b) Müdürlerin atanmaları ve görevden alınmaları.c) Topluluk denetçisi ile işlem denetçileride dâhil olmak üzere, denetçilerin atanmaları vegörevden alınmaları.d) Topluluk yılsonu finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporunun onaylanması.e) Yılsonu finansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun onaylanması, kar payıhakkında karar verilmesi, kazanç paylarının belirlenmesi.f) Müdürlerin ücretlerinin belirlenmesi ve ibraları.g) Esas sermaye paylarının devirlerinin onaylanması.h) Bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması.ı) Müdürün, şirketin kendi paylarını iktisabıkonusunda yetkilendirilmesi veya böyle biriktisabın onaylanması.i) Şirketin feshi.j) Genel kurulun kanun veya şirket sözleşmesiile yetkilendirildiği ya da müdürleringenelYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 123kurula sunduğu konulardakarar verilmesi.(2) Aşağıda sayılanlar, şirket sözleşmesindeöngörüldükleri takdirde genel kurulundevredilemez yetkileridir;a) Şirket sözleşmesi uyarınca genel kurulun onayının arandığı hâller ile müdürlerinfaaliyetlerinin onaylanması.b) Önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının kullanılması hakkındakarar verilmesi.c) Esas sermaye payları üzerinde rehin hakkı kurulmasına ilişkin onayın verilmesi.d) Yan edim yükümlülükleri hakkında iç yönerge çıkarılması.e) Şirket sözleşmesinin 613 üncü maddenindördüncü fıkrası uyarınca ortaklarınonayınıyeterli görmemesi hâlinde, müdürlerin ve ortakların şirkete karşı bağlılık yükümü veyarekabet yasağı ile bağdaşmayan faaliyetlerde bulunabilmelerininonayı için gereken izninverilmesi.f) Bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülensebeplerden dolayı şirketten çıkarılması.(3) Tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortakgenel kurulun tüm yetkilerine sahiptir.Tekortağın genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleriiçin yazılıolmaları şarttır.II - Genel kurul’un toplanması1. ÇağrıMadde 617 - (1) Genel kurul müdürler tarafından toplantıya çağrılır. Olağan genel kurultoplantısı, her yıl hesap dönemininsona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılır. Şirketsözleşmesi uyarıncave gerektikçe genel kurul olağanüstütoplantıya çağrılır.(2) Genel kurul, toplantı gününden en az onbeş gün önce toplantıya çağrılır. Şirketsözleşmesi bu süreyi uzatabilir veya on güne kadar kısaltabilir.(3) Toplantıya çağrı, azlığın çağrı ve öneri hakkı, gündem, öneriler, çağrısız genelkurul, hazırlık önlemleri, tutanak, yetkisiz katılma konularında anonim şirketlereilişkinhükümler, Bakanlık temsilcisineilişkin olanlar hariç, kıyas yoluylauygulanır. Her ortakkendisini genel kurulda ortak olan veya olmayanbir kişi aracılığıyla temsil ettirebilir.(4) Herhangi bir ortak sözlü görüşme istemindebulunmadıkça, genel kurul kararları,ortaklardan birinin gündem maddesiile ilgili önerisine diğer ortakların yazılı onaylarıalınmak suretiyle de verilebilir.Aynı önerinin tüm ortakların onayınasunulması kararıngeçerliliği için şarttır.2. Oy hakkı ve hesaplanmasıMadde 618 - (1) Ortakların oy hakkı esas sermaye paylarının itibarî değerine görehesaplanır. Şirket sözleşmesinde daha yüksek bir tutar öngörülmemişse her yirmibeş TürkLirası bir oy hakkı verir.Ancak, şirket sözleşmesi ile birden fazla paya sahip ortakların oyhakları sınırlandırılabilir. Ortak en az bir oy hakkınıhaizdir. Şirket sözleşmesinde açıkça124 TTK İlgili Maddeleridüzenlenmişse yazılı oy da verilebilir.(2) Şirket sözleşmesi oy hakkını, itibarî değerden bağımsız olarak her esas sermayepayınabir oy hakkı düşecek şekildede belirleyebilir. Bu hâlde en küçükesas sermaye payınınitibarî değeri, diğer esas sermaye paylarının itibarî değerleri toplamının onda birinden azolamaz.(3) Oy hakkının esas sermaye paylarının sayısına göre belirlenmesine ilişkin şirketsözleşmesi hükmü aşağıdaki hâllerdeuygulanmaz;a) Denetçilerin seçimi.b) Şirket yönetimi ya da onun bazı bölümlerinindenetimi için özel denetçi seçimi.c) Sorumluluk davası açılması hakkında karar verilmesi.3. Oy hakkından yoksunlukMadde 619 - (1) Herhangi bir şekilde şirket yönetimine katılmış bulunanlar, müdürlerinibralarına ilişkin kararlarda oy kullanamazlar.(2) Şirketin kendi esas sermaye payını iktisabına ilişkin kararlarda, esas sermayepayınıdevreden ortak oy kullanamaz.(3) Ortağın bağlılık yükümüne veya rekabetyasağına aykırı faaliyetlerde bulunmasınıonaylayan kararlarda ilgili ortakoy kullanamaz.III - Karar alma1. Olağan karar almaMadde 620 - (1) Kanun veya şirket sözleşmesinde aksi öngörülmediği takdirde,seçimkararları dâhil, tüm genel kurul kararları, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğuile alınır.2. Önemli kararlarMadde 621 - (1) Aşağıdaki genel kurul kararları, temsil edilen oyların en az üçteikisininve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğununbir arada bulunmasıhâlinde alınabilir;a) Şirket işletme konusunun değiştirilmesi.b) Oyda imtiyazlı esas sermaye paylarınınöngörülmesi.c) Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılması,yasaklanması ya da kolaylaştırılması.d) Esas sermayenin artırılması.e) Rüçhan hakkının sınırlandırılması ya da kaldırılması.f) Şirket merkezinin değiştirilmesi.g) Müdürlerin ve ortakların, bağlılık yükümüneveya rekabet yasağına aykırı faaliyettebulunmalarına genel kurul tarafındanonay verilmesi.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 125h) Bir ortağın haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkarılması için mahkemeyebaşvurulması ve bir ortağın şirket sözleşmesindeöngörülen sebepten dolayı şirkettençıkarılması.ı) Şirketin feshi.(2) Kanunda belli kararların alınabilmesi için ağırlaştırılmış nisap aranıyorsa, bunisabı daha da ağırlaştıracak şirket sözleşmesihükümleri, ancak şirket sözleşmesindeöngörülecek çoğunlukla kabuledilebilir.IV- Genel Kurul kararlarının butlanı ve iptaliMadde 622 - (1) Bu Kanunun anonim şirket Genel Kurul kararlarının butlanına ve iptalineilişkin hükümleri, kıyas yoluylalimited şirketlere de uygulanır.B) Yönetim ve temsilI - Müdürler1. Genel olarakMadde 623 - (1) Şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir. Şirketinsözleşmesi ile yönetimi ve temsili,müdür sıfatını taşıyan bir veya birdenfazla ortağa veyatüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. En azındanbir ortağın, şirketi yönetimhakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir.(2) Şirketin müdürlerinden biri bir tüzel kişi olduğu takdirde, bu kişi bu görevi tüzel kişiadına yerine getirecek bir gerçekkişiyi belirler.(3) Müdürler, kanunla veya şirket sözleşmesiile genel kurula bırakılmamış bulunanyönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidirler.2. Müdürlerin birden fazla olmalarıMadde 624 - (1) Şirketin birden fazla müdürünün bulunması hâlinde, bunlardanbiri,şirketin ortağı olup olmadığına bakılmaksızın, genel kurul tarafından müdürler kurulubaşkanı olarak atanır.(2) Başkan olan müdür veya tek müdürünbulunması hâlinde bu kişi, genel kuruluntoplantıya çağrılması ve genel kurul toplantılarının yürütülmesi konularındaolduğu gibi,genel kurul başka yönde bir karar almadığı ya da şirket sözleşmesinde farklı bir düzenlemeöngörülmediği takdirde, tüm açıklamaları ve ilânları yapmaya da yetkilidir.(3) Birden fazla müdürün varlığı hâlinde, bunlar çoğunlukla karar alırlar. Eşitlik hâlindebaşkanın oyu üstün sayılır. Şirketsözleşmesi, müdürlerin karar almalarıkonusunda değişikbir düzenleme öngörebilir.II - Görevler, yetkiler ve yükümlülükler1. Devredilemez ve vazgeçilemez görevlerMadde 625 - (1) Müdürler, kanunların ve şirket sözleşmesinin genel kurula görev ve126 TTK İlgili Maddeleriyetki vermediği bütün konulardagörevli ve yetkilidir. Müdürler, aşağıdakigörevlerini veyetkilerini devredemezve bunlardan vazgeçemezler:a) Şirketin üst düzeyde yönetilmesi ve yönetimi ve gerekli talimatların verilmesi.b) Kanun ve şirket sözleşmesi çerçevesindeşirket yönetim örgütünün belirlenmesi.c) Şirketin yönetimi için gerekli olduğu takdirde, muhasebenin, finansal denetiminvefinansal planlamanın oluşturulması.d) Şirket yönetiminin bazı bölümleri kendilerine devredilmiş bulunan kişilerin,kanunlara,şirket sözleşmesine, iç tüzüklere ve talimatlara uygun hareket edip etmedikleriningözetimi.e) Küçük limited şirketler hariç, risklerin erken teşhisi ve yönetimi komitesinin kurulması.f) Şirket finansal tablolarının, yıllık faaliyetraporunun ve gerekli olduğu takdirdetoplulukfinansal tablolarının ve yıllık faaliyet raporunun düzenlenmesi.g) Genel kurul toplantısının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi.h) Şirketin borca batık olması hâlinde durumun mahkemeye bildirilmesi.(2) Şirket sözleşmesinde, müdürün veyamüdürlerin;a) Aldıkları belirli kararları veb) Münferit sorunları,genel kurulun onayına sunmaları gereğiöngörülebilir. Genel kurulun onayı müdürlerinsorumluluğunu ortadan kaldırmaz,sınırlandırmaz. Türk Borçlar Kanununun 51 ve 52 incimadde hükümleri saklıdır.2. Özen ve bağlılık yükümü, rekabet yasağıMadde 626 - (1) Müdürler ve yönetimle görevli kişiler, görevlerini tüm özeni göstererekyerine getirmek ve şirketin menfaatlerini, dürüstlük kuralı çerçevesinde,gözetmekleyükümlüdürler. 202 ilâ 205 inci madde hükümleri saklıdır.(2) Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişveya diğer tüm ortaklar yazılı olarak izinvermemişse, müdürler şirketlerekabet oluşturan bir faaliyette bulunamazlar. Şirketsözleşmesi ortaklarınonayı yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir.(3) Müdürler de, ortaklar için öngörülmüşbulunan bağlılık borcuna tabidir.3. Eşit işlemMadde 627 - (1) Müdürler ortaklara eşit şartlar altında eşit işlem yaparlar.III - Müdürlerin yerleşim yeriMadde 628 - (1) Şirket müdürlerinden en az birinin yerleşim yerinin Türkiye’debulunması ve bu müdürün şirketi tek başına temsile yetkili olması gerekir.(2) Birinci fıkra hükmüne aykırılık belirlendiğinde,ticaret sicili müdürü durumunkanunauygun hâle getirilmesi için şirkete uygun bir süre verir. Bu süre içinde gereken yapılmadığıYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 127takdirde, ticaretsicili müdürü şirketin feshini mahkemedenister.IV - Temsil yetkisinin kapsamı, sınırlandırılmasıMadde 629 - (1) Müdürlerin temsil yetkilerininkapsamına, yetkinin sınırlandırılmasına,imzaya yetkili olanların belirlenmesine,imza şekli ile bunların tescil ve ilanına buKanunun anonim şirketlereilişkin ilgili hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.(2) Sözleşmenin yapılması sırasında şirkettek ortak tarafından ister temsil edilsin isteredilmesin, tek ortaklı limitedşirketlerde, bu ortak ile şirket arasındayapılan sözleşmeningeçerli olması,sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasınabağlıdır. Bu zorunluluk, piyasaşartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradanişlemlere ilişkin sözleşmelere uygulanmaz.V - Görevden alma, yönetim ve temsilyetkisinin geri alınması ve sınırlandırılmasıMadde 630 - (1) Genel kurul, müdürü veya müdürleri görevden alabilir; yönetimhakkınıve temsil yetkisini sınırlayabilir.(2) Her ortak, haklı sebeplerin varlığında,yöneticilerin yönetim hakkının ve temsilyetkilerinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasınımahkemeden isteyebilir.(3) Yöneticinin, özen ve bağlılık yükümü ile diğer kanundan ve şirket sözleşmesindendoğan yükümlülüklerini ağır bir şekilde ihlal etmesi veya şirketin iyi yönetimiiçin gerekliyeteneği kaybetmesi haklı sebep olarak kabul olunur.(4) Görevden alınan yöneticinin tazminathakları saklıdır.VI - Ticari mümessiller ve ticari vekillerMadde 631 - (1) Şirket sözleşmesinde başka şekilde düzenlenmediği takdirde, ticarimümessiller ve ticari vekiller ancakgenel kurul kararı ile atanabilirler; yetkileri genelkurul tarafından sınırlandırılabilir.(2) Müdür veya müdürlerin çoğunluğu, 623 üncü maddenin kapsamına girmeyenticarimümessili veya ticari vekili her zaman görevden uzaklaştırabilir. Bu kişi genel kurul kararıile atanmışsa, görevden alma ve yetkilerini sınırlandırmakiçin genel kurul gecikmeksizintoplantıya çağrılır.VII - Haksız fiil sorumluluğuMadde 632 - (1) Şirketin yönetimi ve temsili ile yetkilendirilen kişinin, şirkete ilişkingörevlerini yerine getirmesi sırasındaişlediği haksız fiilden şirket sorumludur.C) Sermaye kaybı ve borca batıklıkI - Bildirim yükümlülüğüMadde 633 - (1) Esas sermayenin kaybı ya da borca batık olma hâllerinde anonimşirketlere ilişkin ilgili hükümler kıyas yoluylauygulanır. Ek ödeme yükümlülüğühakkındaki hükümler saklıdır.II - İflasın bildirilmesi veya ertelenmesiMadde 634 - (1) İflasın bildirilmesi ve ertelenmesine anonim şirket hükümleri uygulanır.128 TTK İlgili MaddeleriD) DenetçiMadde 635 - (1) Anonim şirketin denetçiyeve işlem denetçileriyle denetimeve özeldenetime ilişkin hükümleri limited şirkete de uygulanır.Beşinci BölümSona Erme ve AyrılmaA) Sona erme sebepleri ve sonaermeninsonuçları
Madde 636 - (1) Limited şirket aşağıdakihâllerde sona erer;a) Şirket sözleşmesinde öngörülen sonaerme sebeplerinden birinin gerçekleşmesiyle.b) Genel kurul kararı ile.c) İflasın açılması ile.d) Kanunda öngörülen diğer sona erme hâllerinde.(2) Uzun süreden beri şirketin kanunen gerekli organlarından biri mevcut değilseveyagenel kurul toplanamıyorsa, ortaklardan veya şirket alacaklılarından birinin şirketinfeshini istemesi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi,müdürleri dinleyerek şirketin durumunu Kanuna uygun hâle getirmesi için bir süre belirler,buna rağmen durum düzeltilmezse, şirketin feshine karar verir.(3) Haklı sebeplerin varlığında, her ortak mahkemeden şirketin feshini isteyebilir.Mahkeme, istem yerine, davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesine ve davacıortağın şirketten çıkarılmasına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer birçözüme hükmedebilir.(4) Fesih davası açıldığında mahkeme taraflardan birinin istemi üzerine gerekli önlemlerialabilir.(5) Sona ermenin sonuçlarına anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır.B) Tescil ve ilanMadde 637 - (1) Sona erme, iflastan ve mahkeme kararından başka bir sebeptenilerigelmişse müdür, birden fazla müdürün bulunması hâlinde en az iki müdür, bunu ticaretsiciline tescil ve ilan ettirir.C) Çıkma ve çıkarılmaI - Genel olarakMadde 638 - (1) Şirket sözleşmesi, ortaklaraşirketten çıkma hakkını tanıyabilir,bu hakkınkullanılmasını belirli şartlarabağlayabilir.(2) Her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için davaaçabilir. Mahkeme istem üzerine, dava süresince, davacının ortaklıktan doğan hak veborçlarından bazılarının veya tümünün dondurulmasına veya davacı ortağın durumununYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 129teminat altınaalınması amacıyla diğer önlemlere karar verebilir.II - Çıkmaya katılmaMadde 639 - (1) Ortaklardan biri şirket sözleşmesindeki hükme dayanarak çıkmaistediği veya haklı sebeplerden dolayıçıkma davası açtığı takdirde, müdür veya müdürlergecikmeksizin diğer ortaklarıbundan haberdar ederler.(2) Diğer ortaklardan her biri, haberin kendisine ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde;a) Şirket sözleşmesinde öngörülen haklı sebep kendisi yönünden de geçerliyse, kendisininde çıkmaya katılacağını müdürlerebildirmek,b) Açacağı bir dava ile haklı sebepler dolayısıyla çıkma davasına katılmak,hakkına sahiptir.(3) Çıkan tüm ortaklar, esas sermaye payları ile orantılı olarak, eşit işleme tabitutulurlar.(4) Şirket sözleşmesindeki hüküm sebebiyleveya haklı bir sebebin varlığı dolayısıyla birortağın şirketten çıkarılmasıhâlinde bu hüküm uygulanmaz.III - ÇıkarmaMadde 640 - (1) Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararı ile şirkettençıkarılabileceği sebepler öngörülebilir.(2) Çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesindenitibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.(3) Şirketin istemi üzerine ortağın mahkemekararıyla haklı sebebe dayanılarakşirkettençıkarılması hâli saklıdır.IV - Ayrılma akçesi1. İstem ve tutarMadde 641 - (1) Ortak şirketten ayrıldığıtakdirde, esas sermaye payının gerçekdeğerineuyan ayrılma akçesini istemhakkını haizdir.(2) Şirket sözleşmesinde öngörülen ayrılmahakkı dolayısıyla, şirket sözleşmeleriayrılmaakçesini farklı bir şekilde düzenleyebilirler.2. ÖdemeMadde 642 - (1) Ayrılma akçesi;a) Şirket kullanılabilir bir özkaynak üzerindetasarruf ediyorsa,b) Ayrılan kişinin esas sermaye payları devredilebiliyorsa,c) Esas sermaye, ilgili hükümlere göre azaltılmışsa, ayrılma ile muaccel olur.(2) İşlem denetçisi kullanılabilir özkaynak tutarını belirler. Bu tutar ayrılma akçesininödenmesine yetmiyorsa, işlem denetçisi esas sermayeden ne tutarda indirim yapılmasıgerektiğini de gösterir.130 TTK İlgili Maddeleri(3) Ayrılan ortağın ayrılma akçesinin ödenmeyen kısmı, şirkete karşı, bütün alacaklılardansonra gelen bir alacak oluşturur. Bu husus yıllık raporda kullanılabilirözkaynak tutarınıntespiti ile muaccel hâle gelir.D) TasfiyeMadde 643 - (1) Tasfiye usulü ile tasfiyedeşirket organlarının yetkileri hakkındaanonimşirketlere ilişkin hükümler uygulanır.E) Uygulanacak hükümlerMadde 644 - (1) Aşağıda madde numaralarıbildirilen anonim şirketlere ilişkinhükümlerlimited şirketlere de uygulanır.a) Belgelerin ve beyanların kanuna aykırılığınailişkin 549 uncu; sermaye hakkındayanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğininbilinmesi hakkında 550 nci; değer biçilmesindeyolsuzluğa dair 551 inci; kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin,yöneticilerin ve tasfiyememurlarınınsorumluluğunu düzenleyen 553 üncü;denetçilerin ve işlem denetçilerininsorumluluğuna ilişkin 554 ilâ 561 inci maddeler.b) Feshe ilişkin 353 üncü, şirkete karşı borçlanma yasağına dair 358 inci maddeler.c) Yönetim kurulu kararlarının butlanı hakkındaki 391 inci ve müdürlerin bilgi almahaklarına kıyas yolu ile uygulanmak üzere 392 nci madde .d) Limited şirketlere de uygulanan 549 ilâ 551 inci maddelerine aykırı hareket edenler,562 nci maddenin sekizinci ilâ onuncu fıkralarında öngörülen cezalarla cezalandırılırlar.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 131B. 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve UygulamaŞekli Hakkında KanunBirinci KısımGenel HükümlerA) AmaçMadde 1 – (1) Bu Kanunun amacı, yeni Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin yürürlüğekonulmasına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.B) Eski hukukun ve Türk Ticaret Kanununun uygulanacağı hâllerMadde 2 – (1) Bu Kanunda aksi öngörülmemiş veya farklı bir şekilde düzenlenmemişse:a) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen olaylarınhukukî sonuçlarına, bu olaylar hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişlerse, o kanunhükümleri uygulanır.b) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleşmiş hukukî fiiller,bağlayıcılıkları ve hukukî sonuçları itibarıyla, bu tarihten sonra dahi, gerçekleştikleritarihte yürürlükte bulunan kanuna tabidir.c) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen olaylara TürkTicaret Kanunu hükümleri uygulanır.(2) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra açılmış olan davalarda,mahkeme herhangi bir sebeple 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununuuygulamışsa, kararında bunu ve gerekçesini açıkça belirtir.(3) Bu Kanunda kullanılan “eski hukuk” terimi, 6762 sayılı Kanunu ve bu Kanun ile ilgilidiğer mevzuatı ifade eder.C) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önceki olaylara uygulanmasıI – Kanunla düzenlenen ilişkilerMadde 3 – (1) Tarafların iradelerinden bağımsız olarak, kanunla düzenlenen hukukîilişkilere, bunlar Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olsalarbile, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.II – Beklenen haklarMadde 4 – (1) Eski hukuk yürürlükte iken gerçekleşmiş olup da Türk Ticaret Kanunununyürürlüğe girdiği tarihte henüz herhangi bir hak doğurmamış olaylara Türk TicaretKanunu hükümleri uygulanır.132 Yürürlük ve Uygulama KanunuD) Kazanılmış haklarMadde 5 – (1) Bu Kanunda kazanılmış haklar korunur.E) Zamanaşımı süreleri ve hak düşürücü sürelerMadde 6 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamışbulunan zamanaşımı süreleri ile hak düşürücü süreler eski hukuka tabidir.(2) Zamanaşımı ile hak düşürücü sürelere ilişkin diğer hususlar, yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren Türk Ticaret Kanununa tabidir.F) YollamalarMadde 7 – (1) Bu Kanunun ve Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesiyle, 6762 sayılıKanunun yürürlükten kaldırılan veya değiştirilen maddelerine diğer mevzuat tarafındanyapılmış bulunan yollamalar, Türk Ticaret Kanununda o maddeleri karşılayan hükümlervarsa onlara yapılmış sayılır. Aksi hâlde, hâkim 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı TürkMedenî Kanununun 1 inci maddesini uygular. Birinci cümle hükmü, esas sözleşmelerdahil, her çeşit sözleşme, taahhütname, beyan ve benzeri metinlerdeki eski hukukayapılmış olan yollamalar için de geçerlidir.İKİNCİ KISIMÖzel HükümlerBİRİNCİ BÖLÜMBaşlangıçA) Deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarıMadde 8 – (1) 6762 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kurulmuşbulunan denizcilik ihtisas mahkemesinin görmekte olduğu davalar, Türk TicaretKanununun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince, Türk TicaretKanununun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde, Hâkimler ve Savcılar YüksekKurulu tarafından, Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlardan doğan deniz ticaretineve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli kılınacak asliye ticaretmahkemesine devredilir.(2) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan deniz ticaretineve deniz sigortasına ilişkin hukuk davalarını görmekte olan mahkemeler, yargı çevreleriiçinde ve görev alanlarına giren sonuçlanmamış davaları ve işleri devredemezler.B) Bileşik faizMadde 9 – (1) 6762 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesini öngörmüş bulunan ve her iki tarafı datacir olmayan cari hesap sözleşmeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üçay içinde değiştirilir ve faize faiz yürütülmesine ilişkin hükümler ile bu sonucu doğurandüzenlemeler sözleşmeden çıkarılır; aksi hâlde anılan sürenin sonunda söz konusuYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 133hükümler yazılmamış sayılır.(2) Bileşik faize ilişkin düzenleme sözleşmeden çıkarılıncaya kadar, çıkarılmamışsa birincifıkrada belirtilen üç aylık sürede işlemiş bulunan bileşik faiz borçludan istenebilir.(3) Yalnız bu maddede öngörülmüş bulunan değişikliklerin yapılması damga resmidoğurmaz.İKİNCİ BÖLÜMTicari İşletmeA) Ticari işletmeMadde 10 – (1) Türk Ticaret Kanununun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülenBakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemeler uygulanır.B) Ticaret unvanıMadde 11 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren anılanKanunun ticaret unvanına ilişkin hükümleri uygulanır.C) Merkezleri Türkiye içinde ve dışında bulunan ticarî işletmelerin Türkiyeşubelerinin tescili ve Türkiye’deki bir şirketin merkezinin yurt dışına taşınmasıMadde 12 – (1) Merkezleri Türkiye dışında bulunan bir ticarî işletmenin veya ticaretşirketinin şubesinin Türkiye’de tescil edilebilmesi için, merkez işletmenin bulunduğukaynak ülke hukukunun, işletmeler ile ticaret şirketlerinin türlerine göre şubelerinintescilinde aradığı şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Ayrıca, kaynak ülkede tescil içinibrazı gerekli tüm belgeler ile şirketin sözleşmesinin, anonim şirketlerde esas sözleşmeninonaylı suretleri, Türkiye’de tescili yapacak ticaret sicili müdürlüğüne verilir. Bundanbaşka, şube unvanı, adresi, şubeye ayrılmış sermaye tutarı, şubeyi mahkemeler dahil,özel kuruluşlar ve kamu kuruluşları nezdinde tam yetkili olarak temsil edecek kişi veyakişilerin adları, merkez işletmenin türü, işletme konusu, sermayesinin türü ve tutarı, sicilnumarası, internet sitesi, tabi olduğu hukuk, Avrupa Birliği üyesi olup olmadığı bilgileriilgili ticaret sicili müdürlüğüne bir beyanname ile bildirilir ve gerekli belgeler eklenir.Tescil edilecek hususlarla şubenin tesciline ilişkin ayrıntılı düzenleme Ticaret SiciliTüzüğünde yapılır.(2) Bir Türk şirketi, tasfiye edilmeksizin ve hedef ülkede yeniden kurulmaksızın yabancıbir ülkeye taşınabilir. Bunun için;a) Türk hukukunun aradığı şartların yerine getirilmiş olduğu,b) Şirketin taşındığı ülke hukukuna göre, o ülkede faaliyetine devam edebileceği,c) Şirketin, konumunda meydana gelecek değişiklikten alacaklıların, ilan yoluyla haberdaredildikleri, alacaklarını bildirmeye davet olundukları ve alacakların ödendiği veya teminataltına alındığı,ispat edilmelidir.134 Yürürlük ve Uygulama Kanunu(3) Merkezini yurt dışına taşıyan şirketin unvanı, alacaklıların tümü tam olarak tatminedilmeden ticaret sicilinden silinemez. Merkezin taşınmasına ilişkin ayrıntılı düzenlemelerTicaret Sicili Tüzüğünde yapılır.(4) Ticaret Sicili Tüzüğü ile yapılacak düzenlemeler, Türk Ticaret Kanununun yayımıtarihinden itibaren altı ay içinde gerçekleştirilir.D) Ticari defterlerle ispatMadde 13 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlük tarihinden önce açılan ve görülmekteolan davalarda, 6762 sayılı Kanunun 82 ilâ 86 ncı maddeleri uygulanır. Türk TicaretKanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra olsa bile, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılıTürk Borçlar Kanununun 158 inci maddesinde öngörülen ek süre içinde açılacak davalarada bu hüküm uygulanır.E) Acenteye ilişkin rekabet yasağı anlaşmasıMadde 14 – (1) Türk Ticaret Kanununun 123 üncü maddesi, anılan Kanunun yürürlüğegirmesinden önce yapılmış olup da devam etmekte olan acentelik sözleşmelerine deuygulanır.ÜÇÜNCÜ BÖLÜMTicaret Şirketlerine İlişkin Genel HükümlerA) Ticaret şirketlerinin hak ehliyetiMadde 15 – (1) Şirket sözleşmelerinde veya esas sözleşmelerinde 6762 sayılı Kanunun137 nci maddesine uygun olarak, şirketin hak ehliyetinin şirket sözleşmesinde veya esassözleşmesinde yazılı işletme konusu ile sınırlı olduğunu belirten hükümler bulunmasıhâlinde, bu hükümler Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibarenyazılmamış sayılır.B) Sermaye koymaMadde 16 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce bazı taşınmazlarbir şirkete sermaye olarak konulmuş, ancak bunların tapu sicilinde tescillerinin şirketadına yapılmamış olması hâlinde, şirket alacaklıları, ortakları veya pay sahipleri tescilisteminde bulunabilecekleri gibi, tescilin, ticaret sicili müdürlerince yaptırılması talimatınıSanayi ve Ticaret Bakanlığı da verebilir. Tescil harcı ile diğer harç ve masraflar, 21/7/1953tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleriçerçevesinde şirketten alınır.C) Birleşme, bölünme, tür değiştirme ve şirketler topluluğuI – Tebliğler ve düzeltmelerMadde 17 – (1) Birleşme, bölünme ve tür değiştirme gibi yapı değişiklikleriyle ilgili olaraktapu ve gemi sicili ile fikrî mülkiyete ilişkin sicillerde ve benzeri sicil ve kayıt belgelerindeyapılması gerekli işlemlerin usul ve esasları ile başvuruda bulunacak kişiler ve ibrazıgerekli belgeler, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihini izleyen altı ay içinde, Kültür veYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 135Turizm Bakanlığı, Denizcilik Müsteşarlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve TürkPatent Enstitüsünün görüşü alınarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanacakbir tebliğle düzenlenir.(2) Birleşme, bölünme ve tür değiştirmeyle ilgili şeffaflığı ve hakların kullanılmasınısağlayıcı uygulama hükümleri Ticaret Sicili Tüzüğüyle düzenlenir.II – Hakimiyetin kötüye kullanılmasıMadde 18 – (1) Bir bağlı şirketin, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte,anılan Kanunun 202 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren kaybı veya kayıplarıvarsa bunlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde denkleştirilirveya ilgili şirkete kaybı veya kayıpları denkleştirecek istem hakları tanınır. Aksi hâlde, TürkTicaret Kanununun 202 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen davahakları söz konusu sürenin bitmesiyle hemen kullanılabilir.(2) Türk Ticaret Kanununun 196 ncı maddesindeki pay ve oy oranlarının hesaplanması ileaynı Kanunun 198 inci maddesindeki bildirim, tescil ve ilan yükümlülüklerine ilişkin usulve esaslar Ticaret Sicili Tüzüğüyle düzenlenir.III – Bağlı şirketin hâkim şirketin paylarına sahip olmasıMadde 19 – (1) Türk Ticaret Kanununun 201 inci maddesinin birinci fıkrasındaöngörülmüş bulunan oy haklarının kullanılmasına ilişkin sınırlamaya dair hüküm, anılanKanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl sonra yürürlüğe girer. Diğer haklarla ilgilisınırlamalar Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanmaya başlar.DÖRDÜNCÜ BÖLÜMAnonim Şirket ve Limited ŞirketlerA) Genel hükümler, kuruluş ve temel ilkelerI – Asgarî sermayeMadde 20 – (1) Anonim ve limited şirketler, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihindenitibaren üç yıl içinde sermayelerini, anılan Kanunun 332 ve 580 inci maddelerindeöngörülen tutarlara yükseltirler; aksi hâlde mezkûr sürenin sonunda infisah etmişsayılırlar.(2) Sermayenin Türk Ticaret Kanununda öngörülen tutara yükseltilmesi için yapılacakgenel kurullarda toplantı nisabı aranmaz, kararlar toplantıda mevcut oyların çoğunluğu ilealınır ve şartları bulunsa bile 6762 sayılı Kanunun 389 uncu ve Türk Ticaret Kanununun454 üncü maddeleri uygulanmaz. Bu fıkra hükümleri, bu Kanunun 26 ve 28 incimaddeleri uyarınca yapılacak esas sözleşme değişiklikleri için toplanacak genel kurullarada uygulanır.(3) Halka açık olmayan anonim şirketlerin kayıtlı sermaye sistemini kabul etmelerine,daha sonra bu sisteme geçmelerine, sermayelerini artırmalarına, kayıtlı sermaye tavanınıyükseltmelerine, sistemden çıkmalarına ve çıkarılmalarına, yönetim kurulunun imtiyazlı136 Yürürlük ve Uygulama Kanunuve primli paylar ihracına, rüçhan haklarını kanun çerçevesinde sınırlamasına ve diğerhususlara ilişkin usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanacaktebliğle; tescil ve ilana dair hususlar ise Ticaret Sicili Tüzüğüyle düzenlenir.(4) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı birinci fıkrada yazılı süreyi birer yıl olarak en çok iki defauzatabilir.II – KuruluşMadde 21 – (1) Türk Ticaret Kanununun anonim ve limited şirketlerin kuruluşuna ilişkinhükümleri, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hemen uygulanır. Ancak,Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte, kuruluş hâlinde bulunan anonimşirketlerde esas sözleşme, limited şirketlerde şirket sözleşmesi yapılmış ve kurucularınimzaları noter tarafından onaylanmışsa, bu onay tarihinden itibaren bir ay içinde şirketintescili için ticaret siciline başvurulduğu takdirde, kuruluşa 6762 sayılı Kanun hükümleriuygulanır.III – Esas sözleşmeMadde 22 – (1) Anonim şirketler esas sözleşmelerini ve limited şirketler şirketsözleşmelerini, yayımı tarihinden itibaren onsekiz ay içinde Türk Ticaret Kanunuylauyumlu hâle getirirler. Bu süre içinde gerekli değişikliklerin yapılmaması hâlinde, esassözleşmedeki ve şirket sözleşmesindeki düzenleme yerine Türk Ticaret Kanununun ilgilihükümleri uygulanır.(2) Esas sözleşme ve limited şirket sözleşmesini birinci fıkra uyarınca uyumlu hâlegetirmek için yapılacak genel kurullara bu Kanunun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasıuygulanır.(3) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bu maddede öngörülen süreyi ancak bir yıla kadaruzatabilir.IV – Tek pay sahipli anonim şirketler ile tek ortaklı limited şirketlerMadde 23 – (1) Herhangi bir sebeple bir anonim şirketin tek pay sahibi ve bir limitedşirketin tek ortağı olan gerçek veya tüzel kişi, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibarenonbeş gün içinde, bu sıfatını, adını, adresini, vatandaşlığını, anonim şirketlerde yönetimkuruluna, limited şirketlerde müdüre veya müdürlere noter aracılığıyla bildirir. Bildiriminmuhatapları, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde, Türk Ticaret Kanununun 338ve 574 üncü maddelerinde öngörülen hususları tescil ve ilan ettirirler; aksi hâlde anılanmaddelerde öngörülen hukukî sonuçlar doğar.V – Pay sahiplerinin ve limited şirket ortaklarının şirkete borçlanma yasağıMadde 24 – (1) Türk Ticaret Kanununun 358 inci maddesine aykırı şekilde, anonimveya limited şirkete borçlu olan pay sahipleri ve ortaklar, borçlarını, anılan Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde, nakdî ödeme yaparak tamamen tasfiyeetmek zorundadır. Borcun kısmen veya tamamen başkası tarafından üstlenilmesi, borç içinkambiyo senedi verilmesi, ödeme planı yapılması veya benzeri yollara başvurulması bumadde anlamında tasfiye sayılmaz.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 137(2) Birinci fıkrada belirtilen süre içinde tasfiye gerçekleşmemişse, Türk Ticaret Kanununun562 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanır.(3) Tasfiye süresinin geçmesinden sonra, şirketin alacaklıları, alacakları için, şirkete borçluolan pay sahibini veya limited şirket ortağını takip edebilir.VI – Yönetim kuruluMadde 25 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunananonim şirket yönetim kurulları ile limited şirket müdürleri, görevden alınmaları veyayönetim kurulu üyeliğinin başka bir sebeple boşalması hâli hariç, sürelerinin sonunakadar görevlerine devam ederler. Ancak, tüzel kişinin temsilcisi olarak üye seçilmişbulunan gerçek kişinin, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üçay içinde istifa etmesi, onun yerine tüzel kişinin ya da başkasının seçilmesi gerekir. Tümortakların hep birlikte müdür sıfatıyla şirket işlerini idare ve şirketi temsil ettiği limitedşirketlerde de aynı üç aylık süre içinde Türk Ticaret Kanununun 623 üncü maddesihükmünün gereği yerine getirilir. Anonim şirketlerde Türk Ticaret Kanununun 363 üncümaddesinin birinci fıkrası uyarınca seçim yapılan durumlarda, anılan Kanunun 359 uncumaddesindeki şartları taşıyan yönetim kurulu üyelerinin seçilmeleri şarttır. Görevdekiyönetim kurulunun görevinin sona ermesinden sonra seçilecek üyelerin, anılan 359 uncumaddedeki şartları taşımaları zorunludur. Üyelerin görev süreleri farklı tarihlerde sonaeriyorsa, öğrenime ilişkin şart, şirkete en uygun gelen üyelerin görevleri sona erdiğindeyerine getirilir.(2) Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık borcuna ilişkin hüküm, Türk TicaretKanununun yürürlüğe girdiği tarihte görülmekte olan davalarda uygulanmaz. Budavalarda özen ve bağlılık borcu 6762 sayılı Kanuna göre değerlendirilir.VII – Esas sözleşme değişikliklerinde toplantı ve karar nisaplarıMadde 26 – (1) Bir anonim şirketin esas sözleşmesinde veya bir limited şirketin şirketsözleşmesinde genel kurulun toplantı ve karar nisaplarına, madde numarası belirtilerekveya belirtilmeksizin 6762 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüşse, buşirketler Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde anonimşirketlerde esas sözleşmelerini ve limited şirketlerde şirket sözleşmesini değiştirerek,anılan Kanuna uygun düzenleme yaparlar. Aksi hâlde, bu sürenin geçmesiyle Türk TicaretKanununun genel kurulun toplantı ve karar nisaplarına ilişkin hükümleri uygulanır.Sadece bu altı ay içinde yapılan genel kurullarda 6762 sayılı Kanunun genel kurullarıntoplantı ve karar nisapları hakkındaki hükümleri uygulanır.(2) Herhangi bir sözleşmede, taahhütnamede, temliknamede veya diğer bir belgede 6762sayılı Kanunun 388 inci maddesine madde numarası verilerek veya bu maddenin içeriğineyapılan yollamalar, Türk Ticaret Kanununun 421 inci maddesine yapılmış sayılır.(3) Bir esas sözleşmede esas sözleşme değişikliklerine ilişkin olarak 6762 sayılı Kanunun388 inci maddesindekinden daha ağır nisaplar öngörülmüş olup da bunlar Türk TicaretKanununun 421 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen nisaplardan ağırsa, bunlarınuygulanmasına devam olunabilir. Ağırlaştırılmış nisaplara dair esas sözleşmedeki veyaherhangi bir sözleşme veya hukukî metindeki özel düzenleme Türk Ticaret Kanununun138 Yürürlük ve Uygulama Kanunu421 inci maddesine göre daha hafifse 421 inci madde uygulanır.(4) Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uyarlanarak limited şirketlere deuygulanır.VIII – Özel denetçiMadde 27 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce atanmış bulunanözel denetçi, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte henüz raporunu vermemişse,görevini Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yerine getirir. Ancak, bu hâlde özeldenetçi isterse, tazminat ödemeksizin veya herhangi bir yaptırıma uğramaksızın,görevinden ayrılabilir.IX – Oy hakkı ve oyda imtiyazlı paylar ile nama yazılı payların devredilmelerininsınırlanmasıMadde 28 – (1) Türk Ticaret Kanununun 434 ve 435 inci maddeleri, anılan Kanununyayımı tarihinden itibaren onsekiz ay sonra yürürlüğe girer.(2) 6762 sayılı eski Kanun zamanında ve Türk Ticaret Kanununun kabul edilmesinden enaz bir yıl önce esas sözleşme hükmü ile bazı pay gruplarına tanınmış olan yönetim kuruluüyeliği için aday gösterme hakkı, Türk Ticaret Kanununun 360 ıncı maddesinin birincifıkrasındaki sınırı aşsa bile müktesep hak sayılır.(3) Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin birinci fıkrasına aykırı esas sözleşmeler,anılan Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde, anılan fıkra hükmüne uygun hâlegetirilir.(4) Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen sınırı aşansayıda oyda imtiyaz öngören esas sözleşme hükümleri, Türk Ticaret Kanununun yayımıtarihinden itibaren üç yıl içinde, anılan fıkraya uyarlanır veya mahkemeden anılan fıkradaöngörülen karar alınır.(5) Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, anılan Kanunun yayımıtarihinden itibaren bir yıl sonra uygulanır.(6) Bu maddenin birinci ve üçüncü fıkralarında yapılması şart koşulan sürede gerekli esassözleşme değişikliklerinin ve uyarlamaların gerçekleştirilmemesi hâlinde, oyda imtiyazıdüzenleyen esas sözleşme hükümleri, birinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen sürenindolduğu tarihte kendiliğinden geçersiz hâle gelir ve esas sözleşmede öngörülen oya ilişkinimtiyazların tümü kanunen sona erer.(7) Nama yazılı payların devrini, red sebeplerini göstererek veya göstermeyereksınırlandırmış bulunan anonim şirketler, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiğitarihten itibaren bir yıl içinde, esas sözleşmelerini değiştirerek, Türk Ticaret Kanununun492 ilâ 498 inci maddelerine uyarlamak zorundadır; aksi hâlde, bu sürenin dolmasıylatüm sınırlamalar geçersiz hâle gelir.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 139BEŞİNCİ BÖLÜMTaşıma İşleriA) Taşıma sözleşmesiMadde 29 – (1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış olan taşıma sözleşmeleri,taşıma senedine ilişkin hükümler dahil, anılan Kanuna tabidir. Ancak, Türk TicaretKanununun yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleşen, taşıma hukukuna özgü, zıya, hasarve gecikmeden dolayı, sorumluluk hâlleri ile taşıyıcının sorumluluk sınırları hakkında TürkTicaret Kanunu hükümleri uygulanır.ALTINCI BÖLÜMDeniz TicaretiA) Türk Bayrağını çekme hakkının ve değişikliklerin tesciliMadde 30 – (1) Gemilere Türk Bayrağı çekme hakkı, yürürlüğe girmesinden itibaren TürkTicaret Kanununa tabi olur. Türk Bayrağı çekme hakkını elde etmiş olan tescili zorunlugemilerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde Türk Gemi Sicilinetescil ettirilmesi gerekir.(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, daha önce gemi siciline tescil edilmişolan hususlarda meydana gelecek bütün değişiklikler, gecikmeksizin sicil müdürlüğünebildirilir.B) Gemi vasfını kazanan araçların tesciliMadde 31 – (1) Türk Ticaret Kanunuyla gemi olma vasfını kazanan suda yüzme özelliğibulunan araçların malikleri, tescili zorunlu gemilerini, anılan Kanunun yürürlüğegirmesinden itibaren iki ay içinde aynı Kanunun 955 inci maddesi uyarınca yetkili GemiSicil Müdürlüğüne tescil ettirmekle yükümlüdürler.C) Gemi mülkiyetinin devren iktisabıMadde 32 – (1) Bir gemi veya gemi payının temlikinde, gemi üzerindeki mülkiyeti 6762sayılı Kanuna göre sadece sözleşmeyle iktisap etmiş olan kimseler, bu Kanunun yürürlüğegirmesinden itibaren bir ay içinde kendilerini gemi veya gemi payı maliki olarak gemisiciline tescil ettirmekle yükümlüdürler.D) İpoteğin terkinini talep hakkıMadde 33 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte bir gemi üzerindeipotek hakkına sahip olan alacaklı, kendinden önce gelen veya aynı derecede bulunandiğer bir gemi ipoteğinin düşmesi hâlinde bunun terkinini istemek hakkını haizdir.E) Şahsî ve aynî teminatların hapis hakkına dönüşmesiMadde 34 – (1) Navlun sözleşmelerinde alacaklarının temini için 6762 sayılı Kanundataşıyana tanınmış olan bütün teminatlar, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihteifa edilmeye başlanmış olan sözleşmelerden doğan alacaklar için, alacaklısı lehine hapis140 Yürürlük ve Uygulama Kanunuhakkına dönüşür.F) Müşterek avaryaMadde 35 – (1) Türk Ticaret Kanununun müşterek avarya ile ilgili hükümleri ancakgeminin anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra başladığı yolculuktan doğanolaylara uygulanır. Daha önce başlamış olan yolculuklar, 6762 sayılı Kanuna tabi olmayadevam eder.G) Gemi alacaklısı hakkının devamıMadde 36 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 6762 sayılıKanun hükümlerine göre doğmuş olup da Türk Ticaret Kanunu uyarınca gemi alacaklısıhakkı bahşetmeyen alacaklar, 6762 sayılı Kanuna tabi olmaya devam eder.H) 1976 ve 1992 tarihli Sözleşmeler
Madde 37 – (1) Türk Ticaret Kanununun 1328 ilâ 1349 uncu maddeleri, bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanır. Şu kadar ki, 4/6/1980 tarihli ve 17007 sayılıResmî Gazetede yayımlanan 19/11/1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı MesuliyetinSınırlanması Hakkında Milletlerarası Sözleşmenin Türkiye bakımından yürürlüğe girdiği1/7/1998 tarihinden başlayarak, 24/7/2001 tarihli ve 24472 sayılı Resmî Gazetedeyayımlanan 1992 Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile İlgiliUluslararası Sözleşmenin ve 18/7/2001 tarihli ve 24466 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan1992 Petrol Kirliliği Zararının Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması ile İlgiliUluslararası Sözleşmenin Türkiye bakımından yürürlüğe girdiği 17/8/2002 tarihindenbaşlayarak uygulanması bundan müstesnadır.I) Cebrî icraMadde 38 – (1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce bir geminin parayaçevrilmesi yolu ile yapılan icra takibi kesinleşmiş olur veya yapı hâlindeki bir gemiyekesin haciz konulmuş bulunursa, paraya çevirmede Türk Ticaret Kanununun yürürlüğegirmesinden önceki hükümler uygulanır.YEDİNCİ BÖLÜMSigorta HukukuA) Sigorta sözleşmesiMadde 39 – (1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış ve hüküm ifade etmeyebaşlamış sigorta sözleşmelerine, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibarenbir yıl süreyle 6762 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Ancak, bu bir yıllık süre içindesigorta ettireni, sigortalıyı ve lehdarı koruyan hükümler bakımından, 1517 nci maddesimüstesna, Türk Ticaret Kanunu hükümleri geçerli olur.(2) Birinci fıkranın birinci cümlesindeki bir yıllık süre içinde sona eren 6762 sayılı Kanunatâbi sigorta sözleşmelerinin uzatılması ya da yenilenmesi hâlinde Türk Ticaret Kanunuhükümleri uygulanır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 141B) Koruyucu hükümlerMadde 40 – (1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış olup da Türk TicaretKanununun 1452, 1486, 1488 ve 1520 nci maddelerine aykırı bulunan sigortasözleşmeleri de bu Kanunun 39 uncu maddesi hükmüne tabidir.Diğer Kanunların Değiştirilen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümleri ve Son HükümlerDeğiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümlerKaldırılan Hükümleri ve Son HükümlerDeğiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümlerMadde 41 – (1) 30 Teşrinisani 1330 tarihli Ecnebi Anonim ve Sermayesi EshamaMünkasim Şirketlerle Ecnebi Sigorta Şirketleri Hakkında Kanunu Muvakkat yürürlüktenkaldırılmıştır.(2) 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun;a) 23 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Madde 23 – Bu Kanunun uygulanmasında;1. “İpotek” tabiri ipotekleri, ipotekli borç senetlerini, irat senetlerini, eski hukukhükümlerine göre tesis edilmiş taşınmaz rehinlerini, taşınmaz mükellefiyetlerini,bazı taşınmazlar üzerindeki hususî imtiyazları ve taşınmaz eklenti üzerine rehinmuamelelerini,2. “Taşınır rehni” tabiri, teslime bağlı rehinleri, Türk Medenî Kanununun 940 ıncımaddesinde öngörülen rehinleri, ticarî işletme rehnini, hapis hakkını, alacak ve sair haklarüzerindeki rehinleri,3. Sadece “Rehin” tabiri, “ipotek” ve “taşınır rehni” tabirlerine giren bütün taşınır vetaşınmaz rehinlerini,ihtiva eder.Açıkça öngörülen istisnalar dışında, bayrağına ve bir sicile kayıtlı olup olmadığınabakılmaksızın bütün gemiler hakkında bu Kanunun taşınırlara ilişkin hükümleri uygulanır.Bu Kanun uyarınca gemi siciline verilecek şerhler, Türk Ticaret Kanununun 977 ncimaddesi hükmüne tabidir.”b) 26 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Madde 26 – Bir taşınmazın tahliye ve teslimine dair olan ilam, icra dairesine verilince icramüdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi güniçinde hükmolunan şeyin teslimini emreder.Borçlu taşınmazı işgal etmekte iken bu emri tutmazsa, ilamın hükmü zorla icra olunur.142 Yürürlük ve Uygulama KanunuAlacaklıya teslim olunan taşınmaza haklı bir sebep olmaksızın tekrar giren borçlu ayrıcahükme hacet kalmadan zorla çıkarılır.Taşınmazın içinde bulunup da ilamda dahil olmayan eşya çıkarılarak borçluya teslim vehazır değilse vekiline veya ailesi halkından veyahut müstahdemlerinden reşit bir kimseyetevdi olunur. Bunlardan da kimse bulunmazsa mezkûr eşya masrafı ileride borçluyaödetilmek üzere peşin olarak alacaklıdan alınıp emin bir yerde veya alacaklının yedindehıfzettirilir ve icra dairesince hemen yapılacak tebligat üzerine borçlu eşyanın bulunduğumahalde ise beş ve değil ise otuz gün içinde eşyayı almaktan veya masrafı ödemektenimtina eder yahut lüzum görülürse icra müdürü icra mahkemesinin kararıyla bunları satıptutarından masrafı ifa eder. Fazla kalırsa borçlunun adına, Adalet Bakanlığınca çıkarılanyönetmelikte nitelikleri belirlenen bankalardan birine yatırılır.”c) 28 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Taşınmaz davalarında hükümlerin tapu sicil dairesine tebliği:Madde 28 – Taşınmaz davalarında davacının lehine hüküm verildiği takdirde mahkemedavacının talebine hacet kalmaksızın hükmün tefhimi ile beraber hulasasını tapu sicilidairesine bildirir. İlgili daire bu ciheti hükmolunan taşınmazın kaydına şerh verir. Bu şerh,Türk Medeni Kanununun 1010 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmüne tabidir.Taşınmaz davası üzerine verilen karar ileride davacının aleyhine kesinleşirse mahkeme,derhal bu hükmün hulasasını da tapu sicili dairesine bildirir.”ç) 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Madde 29 – Hükmün tapu sicili dairesine bildirilmesinden sonraki tebeddüllerin icramuamelelerine tesiri olmaz. Hükümde gösterilen şey kimin elinde ise ondan alınıpalacaklıya teslim olunur.Şu kadar ki, o yerde bulunan üçüncü şahıs bu malı borçludan teslim almış olmayıp onudoğrudan doğruya işgal etmekte bulunduğunu bildiren bir tapu sicili kaydı gösterirsemahkemeye müracaatla dava açması için kendisine yedi gün mühlet verilir. Bu müddetiçinde dava açılırsa icra geri bırakılır.”d) 31 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“İrtifak haklarına mütedair ilamlar:Madde 31 – Bir irtifak hakkının kaldırılmasına yahut böyle bir hakkın tahmiline mütedairilam icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde yedi günlük biricra emri gönderir. Borçlu muhalefet ederse ilamın hükmü zorla icra olunur.”e) 31 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.“Gemilere ve bunlarla ilgili aynî haklara ilişkin ilamların icrası:Madde 31/a – Bayrağına ve sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bütün gemilere vebunlarla ilgili aynî haklara ilişkin kararlar, kesinleşmedikçe icra edilemez.Sicile kayıtlı Türk gemilerine ve bunlarla ilgili aynî haklara ilişkin davalarda davacınınlehine hüküm verilirse, mahkeme, davacının istemine gerek kalmaksızın, hükmün tefhimiYeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 143ile birlikte özetini gemi sicili müdürlüğüne bildirir. Hüküm, gemi siciline şerh edilir.Davada verilen karar ileride davacının aleyhine kesinleşirse, mahkeme, bu hükmün özetinide gemi sicili müdürlüğüne derhal bildirir. Sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızınbütün yabancı bayraklı gemiler bakımından mahkeme, bu fıkrada öngörülen bildirimleri,geminin bayrağını taşıdığı devletin en yakın konsolosluğuna yapar. Hükmün gemisiciline şerh edilmesinden sonra geminin zilyetliğini elde eden kişi aleyhine yeni bir ilamalınmasına gerek olmadan, üçüncü fıkraya göre işlem yapılır.Bayrağına ve sicile kayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bir geminin tahliye ve teslimineilişkin ilam, icra dairesine verilince icra müdürü, bir icra emri tebliği suretiyle borçluyayedi gün içinde o geminin teslimini emreder. İcra emrinde; alacaklı ve borçlunun ve varsatemsilcilerinin adları ve soyadları ile yerleşim yerleri, hükmü veren mahkemenin ismiile tahliye ve teslimine hükmolunan geminin kimliği, ilamın tarih ve numarası ve icramahkemesinden veya istinaf ya da temyiz yahut iadei muhakeme yoluyla görülmekteolduğu mahkemeden icranın geri bırakılması hakkında bir karar getirilmedikçe cebrîicraya devam olunacağı yazılır.Borçlu, gemiye zilyet olduğu hâlde bu emri yerine getirmezse, ilamın hükmü zorla tenfizolunur. Borçlu geminin zilyedi değilse, alacaklı aşağıda yazılı seçimlik haklardan birinikullanabilir:1. Alacaklı, geminin ilamda yazılı değerinin alınmasını isteyebilir. Borçlu bu değeriödemezse ayrıca icra emri tebliğine gerek kalmaksızın, söz konusu değer kendisindenhaciz yoluyla tahsil olunur. Geminin değeri, ilamda yazılı olmadığı ve taraflar bu değerüzerinde anlaşamadıkları takdirde, icra müdürü tarafından seçilecek bilirkişi heyetinetespit ettirilir. Bilirkişi heyeti geminin kıymet takdiri sırasındaki değerini esas alır.2. Alacaklı, gemiye zilyet olan üçüncü kişiye karşı borçlunun sahip olduğu haklarıkullanabilir. Şu kadar ki, üçüncü kişi, davadan sonra ve hükümden önce gemi siciline tesciledilmiş bir sözleşmeye dayanarak gemiye zilyet ise (1) numaralı bent hükmü uygulanır.Alacaklıya teslim olunan gemiye haklı bir sebep olmaksızın tekrar giren borçlu veyaüçüncü kişi, ayrıca hükme gerek kalmadan zorla çıkarılır.Gemide bulunup da ilama dahil olmayan eşya, çıkarılarak borçluya teslim ve bu kişi hazırdeğilse vekiline tevdi olunur. Bunlardan hiçbiri bulunmazsa mezkûr eşya, masrafı ilerideborçluya ödetilmek üzere peşin olarak alacaklıdan alınıp emin bir yerde veya alacaklınınyedinde hıfzettirilir ve icra dairesince hemen yapılacak tebligat üzerine borçlu eşyanınbulunduğu mahalde ise beş, değil ise otuz gün içinde eşyayı almaktan veya masrafıödemekten kaçınırsa yahut gerek görülürse, icra müdürü, icra mahkemesinin kararıylabunları satıp tutarından masrafı öder; fazlası kalırsa borçlunun adına, Adalet Bakanlığıncaçıkarılan yönetmelikte nitelikleri belirlenen bankalardan birine yatırır.Sicile kayıtlı Türk gemileri üzerinde ipotek veya intifa hakkının kurulmasına veyakaldırılmasına ilişkin ilam, icra dairesine verilince, icra müdürü, üçüncü fıkrada yazılışekilde yedi günlük bir icra emri gönderir. Borçlu emri yerine getirmezse, ilamın hükmüzorla icra olunur.Gemiye ilişkin bir işin yapılmasına veya yapılmamasına dair olan ve önceki fıkra144 Yürürlük ve Uygulama Kanunuhükümlerine girmeyen ilamların icrası hakkında 30 uncu madde uygulanır.”f) 91 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “tapuya ve mahcuzgemi ise kayıtlı bulunduğu daireye” ibaresi “tapu siciline” olarak; ikinci fıkrasında yer alan“yukarda adı geçen dairelere” ibaresi “tapu siciline” olarak değiştirilmiştir.g) 97 nci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan “Kiralanan yer veya sicile kayıtlıgemilerdeki” ibaresi “Kiralanan taşınmaz veya gemilerdeki” olarak değiştirilmiştir.ğ) 136 ncı maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Taşınmazların satışına ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması:Madde 136 – Taşınmaz malların satışına ilişkin hükümler, bayrağı dikkate alınmaksızıngemi siciline kayıtlı bütün gemiler hakkında da uygulanır. Bu hükümlerde geçen “tapusicili” terimi gemi sicilini, “ipotek” terimi gemi ipoteklerini ve “irtifak hakkı” terimi sicilekayıtlı gemiler üzerindeki intifa hakkını ifade eder.”h) 144 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.“Paranın paylaştırılmasına ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması:Madde 144/a – Paranın paylaştırılmasına ilişkin hükümler, gemilerin satışı hâlinde deuygulanır. Şu kadar ki, 140 ıncı madde uyarınca yapılacak sıra cetveli, bayrağına ve sicilekayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın, bütün gemiler hakkında Türk Ticaret Kanununun1389 ilâ 1397 nci maddesi hükümlerine tabidir.Türk gemi siciline kayıtlı olan gemiyi paraya çeviren icra dairesi, sicile kayıtlı ipotekve intifa haklarına ait kayıtların terkin veya nakillerini yaptırır; yabancı sicile kayıtlıgemilerde, bu işlemin yapılması için geminin bayrağını taşıdığı devletin en yakınkonsolosluğuna bildirimde bulunur.”ı) 153 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.“Rehnin paraya çevrilmesine ilişkin hükümlerin gemilere uygulanması:Madde 153/a – Taşınır rehninin paraya çevrilmesine ilişkin hükümler, bayrağına ve sicilekayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bir gemi üzerindeki hapis hakkı ile gemi alacağınınverdiği rehin hakkının paraya çevrilmesinde de uygulanır.İpoteğin paraya çevrilmesine ilişkin hükümler, gemi ipoteğinin paraya çevrilmesine deuygulanır. Bu hükümlerde geçen “taşınmaz” terimi Türkiye’de veya yurt dışında sicilekayıtlı olan gemileri; “tapu sicili” terimi gemi sicilini ve “ipotek” terimi gemi ipoteklerinianlatır. Gemi ipoteklerinin paraya çevrilmesinde, geminin ihtiyaten haczedildiği veyageminin sicile kayıtlı olduğu yer icra dairesi yetkilidir.Taşınır rehninin ve ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin müşterek hükümler, gemilerüzerindeki rehin haklarının paraya çevrilmesine de uygulanır; şu kadar ki, bu Kanunun:1. 150/e maddesinin birinci fıkrasında öngörülen süre, bayrağına ve sicile kayıtlı olupolmadığına bakılmaksızın bütün gemiler için üç aydır.2. 150/h maddesinin yerine Türk Ticaret Kanununun 1377 nci maddesi uygulanır.Yeni Türk Ticaret Kanunu - Geleceği Hazırlayan Bir Düzenleme 1453. 151 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapılacak sıra cetveli, bayrağına ve sicilekayıtlı olup olmadığına bakılmaksızın bütün gemiler için Türk Ticaret Kanununun 1389 ilâ1397 nci maddesi hükümlerine göre düzenlenir.4. 153 üncü maddesinin yerine Türk Ticaret Kanununun 1052 ve 1053 üncü maddeleriuygulanır.”i) 179/a maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“Madde 179/a – Mahkeme, iflasın ertelenmesi isteminde bulunulması üzerine, envanterdüzenlenmesi ve yönetim kurulunun yerine geçmesi ya da yönetim kurulu kararlarınıonaylanması için derhal bir kayyım atar; ayrıca şirketin ve kooperatifin malvarlığınınkorunması için gerekli diğer önlemleri alır.Kayyımın atanmasına ilişkin karar, kayyımın mahkemece belirlenmiş görevleri ve temsilyetkisi ile bunların sınırları ve iflasın ertelenmesine ilişkin talep 166 ncı maddenin ikincifıkrasındaki usul ile mahkeme tarafından ilan ve ticaret siciline tescil ettirilir. Mahkeme buarada erteleme talebini karara bağlar.İflas ertelenmişse kayyım her üç ayda bir şirketin projeye uygun olarak iyileştirmegösterip göstermediğini mahkemeye rapor eder, mahkeme bu rapor üzerine veyagerek gördüğünde alacağı bilirkişi raporuna göre, erteleme istemini değerlendirir veiyileştirmenin mümkün olamayacağı kanaatine varırsa erteleme kararını kaldırır.”j) 206 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi madde metninden çıkarılmış vemaddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.“Gemilerin paraya çevrilmesi hâlinde yapılacak sıra cetveli, bayrağına ve sicile kayıtlı olupolmadığına bakılmaksızın bütün gemiler için Türk Ticaret Kanununun 1389 ilâ 1397 ncimaddesi hükümlerine göre düzenlenir.”k) 288 inci maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesi madde metninden çıkarılmıştır.l) 24 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 27 nci maddesinin ikinci fıkrası, 92 nci maddesinindördüncü fıkrası, 144 üncü maddesinin beşinci fıkrası, 153 üncü maddesinin üçüncüfıkrası, 257 nci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.(3) 29/6/1956 tarihli ve 6763 sayılı Türk Ticaret Kanununun Mer’iyet ve Tatbik ŞekliHakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.Tüzük ve yönetmeliklerMadde 42 – (1) Türk Ticaret Kanunu veya bu Kanun uyarınca hazırlanacak tüzükve yönetmelikler, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içindeyayımlanır.(2) Birinci fıkrada öngörülen tüzük ve yönetmelikler yayımlanıncaya kadar, 6762 ve 6763sayılı kanunlara ya da Türk Ticaret Kanunu ile yürürlükten kaldırılan diğer kanunlardakihükümlere dayanılarak yürürlüğe konulmuş bulunan tüzük ve yönetmeliklerin TürkTicaret Kanununa ve bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır, aykırı hükümleri iseusulüne uygun şekilde değiştirilip uygulanabilir.146 Yürürlük ve Uygulama Kanunu(3) Birinci fıkrada öngörülen süreden daha kısa bir süre içinde ihtiyaç duyulandüzenlemeler, ikinci fıkrada öngörülen tüzük ve yönetmeliklerde değişiklik yapılarakyürürlüğe konulabilir.YürürlükMadde 43 – (1) Bu Kanun 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe girer.YürütmeMadde 44 – (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütürZeynep UrasPwC TürkiyeDenetim HizmetleriLideri(212) 326 6062zeynep.uras@tr.pwc.comZeki GündüzPwC TürkiyeVergi ve Mali HukukHizmetleri Lideri(212) 326 6080zeki.gunduz@tr.pwc.comGökhan YükselPwC TürkiyeDenetim HizmetleriŞirket Ortağı(212) 326 6090gokhan.yuksel@tr.pwc.comNilgün Serdar ŞimşekPwC TürkiyeVergi ve Mali HukukHizmetleri Direktörü(212) 326 6368nilgun.serdar@tr.pwc.comMehmet Ali DemirkayaPwC TürkiyeRegülasyon GrubuKıdemli Müdürü(212) 326 6787mehmet.demirkaya@tr.pwc.comBu yayınımızı hazırlayan Sayın Bige Tekinalp’eteşekkürlerimizi sunarız.İletişimPwC şirketleri tüm dünyada en üst düzey sektör uzmanlığı ile sundukları denetim, vergi vedanışmanlık hizmetleri ile müşterilerine aradıkları değeri katar.154 ülkede 161.000’i aşkın çalışanı ile PwC şirketleri yeni bir yaklaşım ve pratik tavsiyelerüretmek üzere müşterileri ile düşünce, deneyim ve çözüm önerilerini paylaşırlar.PwC 1981’den bugüne 30 yıldır faaliyet gösterdiği Türkiye’de, İstanbul’da iki, Ankara’da,Bursa’da ve İzmir’de birer ofis olmak üzere toplam 5 ofiste yaklaşık 1.100 kişilik profesyonelkadrosu ile Türk iş dünyasının aradığı değeri yaratmak için hizmet sunmaktadır.PwC Türkiyewww.pwc.com/trwww.ttkrehberi.com© [2011] PwC Türkiye. Tüm hakları saklıdır. Bu belgede “PwC” ibaresi, her bir üye şirketinin ayrı birer tüzel kişilik olduğu PricewaterhouseCoopersInternational Limited’in bir üye şirketi olan PwC Türkiye’yi ifade etmektedir. “PwC Türkiye”, Başaran Nas Bağımsız Denetim ve SerbestMuhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş., Başaran Nas Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş. ve PricewaterhouseCoopers Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti. ticariunvanları ile Türkiye’de kurulmuş tüzel kişiliklerden oluşan PwC Türkiye organizasyonunu ifade ve temsil etmektedir.



Diğer Başlıklar


Copyright 2011. Tüm Hakları Tuncay Öztaş'a aittir.